10 basistips om je kind of tiener beter naar je te laten luisteren

Alle kinderen luisteren wel eens niet naar hun ouders. Dat hoort erbij. Er kunnen allerlei redenen zijn waarom je kind niet naar je luistert. Je kind is bijvoorbeeld zo druk aan het spelen, zit helemaal in een game of gaat zo op in zijn boek dat hij je echt niet hoort. Hij heeft dan helemaal niet door dat je tegen hem praat. En dat is ook heel begrijpelijk. Sterker nog, het is eigenlijk helemaal niet zo erg, want je kunt je goed voorstellen dat je kind in zo’n situatie niet naar je luistert. Je kind doet het niet expres.

Het wordt pas vervelend als je het idee hebt dat je kind wél expres niet naar je luistert of als het niet luisteren te vaak gebeurt. Dan kan de frustratie bij jou als ouder langzaam maar zeker gaan oplopen. Uiteraard zou je heel graag zien dat je kind wél naar je luistert, zonder dat jij eerst gefrustreerd raakt, zonder dat jij je stem moet gaan verheffen of zonder dat jij moet gaan dreigen met allerlei consequenties of straffen. En dat kan!

⇒ In dit artikel geef ik je 10 basistips, die er samen voor gaan zorgen dat je kind beter naar je luistert. Het zijn misschien niet altijd de meest voordehand liggende tips, maar m.i. horen ze er wel allemaal bij. Hier komen ze:

 

1. Zorg voor duidelijke afspraken in huis. Family Sitting On Sofa In Lounge Next To Open Fire Eating Pizza
Duidelijkheid is een ontzettend belangrijk onderdeel van opvoeden. Kinderen vinden dat zo fijn. Uiteraard vinden ze dat niet bewust fijn, maar we weten uit onderzoek dat er wel bij varen als ze weten waar ze aan toe zijn. (Net als volwassenen eigenlijk.)

Zorg dat je vooral afspraken maakt over thema’s, die je zelf enorm belangrijk vindt. Dus als je kind zich er niet aan zou houden, dan gaan je haren recht overeind staan. Denk maar aan afspraken als ‘we doen elkaar geen pijn’ of ‘als we het ergens niet mee eens zijn, dan zeggen we dat op een rustige manier’ (we gaan dus niet schreeuwen, slaan ed.).

En als je een afspraak met je kind hebt gemaakt, dan is het natuurlijk belangrijk dat je je  kind eraan houdt. Dus denk goed na waar je precies afspraken over maakt. Vanaf het moment dat je de afspraak hebt gemaakt, moet je bereid zijn om je kind eraan te houden.
In dit kader helpt het principe ‘Zeg wat je doet, doe wat je zegt.’ erg goed. Als je niet bereid bent om te doen wat je zegt, dan kun je het ook beter niet zeggen of beter niet die afspraak maken.

Dit klinkt op zich natuurlijk ontzettend eenvoudig, maar in praktijk is dit vaak nog behoorlijk lastig. Neemt niet weg dat het voor je kind (en dus ook voor jou) belangrijk blijft om duidelijkheid te krijgen. Er zit alleen één addertje onder het gras: de afspraken die je met je kind maakt, gelden voor iedereen in het gezin, dus ook voor jou…

⇒ Kortom: gun je kind jouw duidelijkheid.

 

2. Pas consequenties toe
moeder_vinger_naar_dochter_armen_over_elkaarZoals je bij punt 1 las, is het belangrijk om je kind (en jezelf) aan de gemaakte afspraak te houden. Maar dat is nog niet alles. Als je kind zich er (herhaaldelijk) niet aan houdt, dan is het belangrijk dat je je kind een consequentie geeft. Uiteraard is het nu niet de bedoeling om je kind zo maar allerlei consequenties te geven. Een goede consequentie past bij de situatie, waarin je kind zich niet aan de afspraak hield.
Bijvoorbeeld: als je kind toch met de bal blijft spelen, terwijl je al 2x hebt gezegd dat dat binnen niet mag, dan mag je de bal best een tijdje wegnemen.

Dit voorbeeld is een consequentie die past bij de situatie en die je kind (zeker vanaf een jaar of 2) goed begrijpt. Houd de consequenties wel altijd passend, logisch, reëel en eerlijk. Het gaat echt niet om de intensiteit of duur van de straf maar om de boodschap, die je je kind wil geven. Daarbij pak je ook nooit zo maar iets weg of geef je je kind nooit zomaar ‘uit het niets’ een consequentie; je zorgt altijd voor een leermoment. Je legt je kind kort en bondig uit wat je doet én waarom.
Een consequentie als ‘zonder eten naar bed’ is dus nooit passend, logisch of eerlijk.

⇒ Wees bereid om consequenties toe te passen als je kind zich niet aan jullie afspraak houdt.
Meer weten? Lees dan m’n artikel ‘Nee, niet doen, dat mag niet!’ over grenzen stellen zonder ‘nee’ of ‘niet’.

 

 


joyce_grijs_aanjou_1

Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed luistert, slaapt of eet? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

3. Voorkom dat je in een opvoedvalkuil trapt.
kind_winkel_kijkt_zielig_vragendIedere ouder trapt er wel eens in: een opvoedvalkuil. Je bent je er misschien niet echt bewust van, maar onbewust pak je dan een situatie onhandig aan, waardoor je kind juist niet leert om naar je te luisteren. Sterker nog, deze tactieken werken vaak averechts.

Ik geef je hieronder 3 voorbeelden:
– ‘Je wil dat je kind iets voor je doet en je vraagt het hem een paar keer. Je kind doet het echter niet. Pas op het moment dat je echt boos wordt en gaat schreeuwen, komt je kind  pas in actie.’
– Of: ‘Je geeft je kind een hele lange of juist vage instructie, waardoor het voor je kind helemaal niet duidelijk is wat je precies van hem verwacht. En jij je maar afvragen waarom je kind niet doet wat jij hem vraagt…’
– Of: ‘Jullie zijn in de winkel en je kind wil graag iets lekkers kopen. Jij geeft aan dat je dat niet wil kopen. Dan gaat je kind ineens heel hard huilen, schreeuwen en krijsen. Midden in de winkel. Gauw leg je het lekkers in het karretje. Dan houd je kind tenminste op met dat geschreeuw.’
⇒ Herken je misschien één van deze voorbeelden?

In deze voorbeelden leert je kind helaas niet om naar je te luisteren. Het leert wél om (1) pas in actie te komen op het moment dat jij boos wordt of gaat schreeuwen (dus niet als je het rustig vraagt), (2) je kind weet wel dat je iets van hem gevraagd hebt, maar begrijpt je instructie gewoon niet en kan het daardoor simpelweg niet doen, en (3) je kind leert dat hij door te gaan huilen, schreeuwen of krijsen toch krijgt wat hij wilde.

=> Kortom: voorkom dat je in deze opvoedvalkuilen trapt. Uit deze voorbeelden haal je dat (1) het belangrijk is van je kind te verwachten dat hij bij de 1e of 2e keer dat je het vraagt in actie komt (en niet pas na 10x vragen of nadat je boos bent geworden), dat (2) je een korte, duidelijke instructie geeft, die je kind kan begrijpen én uitvoeren, en dat (3) je je aan je afspraak houdt, dus als je gezegd hebt dat je kind iets niet mag of krijgt dan blijft dat zo, ongeacht het daaropvolgende gedrag of de reactie van je kind (zie ook punt 1 van dit artikel).
Je leest meer over dit thema in m’n artikel ‘Laat dat nou! | 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt.’.

 

4. Geef je kind voldoende positieve aandacht
vader_zoon_spelen_aan_zeeDit punt is eigenlijk het aller-, aller-, allerbelangrijkste in de opvoeding en mag dus absoluut niet ontbreken. Helaas gaat het nog wel eens mis, om de eenvoudige reden dat we als ouders soms bang zijn om onze kinderen te ‘verwennen’. We zijn bang om ons kind ‘te veel’ positieve aandacht te geven. Toch bestaat er niet zo iets als ‘te veel’ positieve aandacht geven. Verwennen is op deze manier dan ook echt niet mogelijk.

Stel het je als volgt voor: je kind begint iedere ochtend met een leeg rugzakje dat dagelijks met positieve aandacht gevuld moet worden. Die positieve aandacht geef je je kind o.a. door samen tijd door te brengen met je kind (ook één-op-één) en door regelmatig met je kind te spelen (sluit dan aan bij wat je kind aan het doen is). Verder is het belangrijk om je kind te laten weten wat hij goed doet en dat ook op dát moment specifiek en expliciet te benoemen.

=> Kortom: wees niet bang om je kind positieve aandacht te geven. Je kind heeft dat heel hard nodig.
Meer weten? Lees dan m’n artikel ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht’ over hoe je je kind voldoende positieve aandacht kunt geven. 

5. Zorg dat je kind zich gezien en gehoord voelt.
moeder_troost_zoonNog zo’n onmisbaar concept binnen (positief) opvoeden, waardoor je kind beter naar je gaat luisteren, is om er als ouder voor te zorgen dat je kind zich gezien en gehoord voelt. Het is zo belangrijk dat je kind zich door jou begrepen voelt.

Als er iets aan de hand is waardoor je kind van slag, verdrietig of misschien wel boos is, dan is het goed om te laten merken dat je graag wil weten wat er precies met je kind aan de hand is. Je gaat op zoek naar de emotie van je kind en je probeert die te benoemen: ‘ik zie dat je verdrietig / boos / teleurgesteld bent’. Je kind zal dan aangeven of dat klopt (of niet). Klopt je inschatting niet, dan zegt je kind zelf wat hoe hij zich wel voelt of – als je kind daar nog te jong voor is – dan benoem je zelf een andere emotie, die het evt. ook kan zijn. Daarna verplaats je je in je kind en benoem je dat je kunt invoelen waarom je kind zich inderdaad zo voelt.

Door deze aanpak voelt je kind zich echt gezien en gehoord. Je zult merken dat de eerst nog zo heftige reactie van je kind nu al een stuk minder is en dat je kind al veel rustiger is. Zodra dat gebeurd is, kun je het met je kind hebben over wat er wel en niet mag. Zo lang je kind nog in de heftige emotie zit, is je kind niet ontvankelijk voor jouw woorden of input.
O ja, opmerkingen als ‘stel je niet aan’, ‘waarom huil je nú alweer’ of ‘er is toch niks gebeurd’ doen nooit recht aan de emotie van je kind. Met dit soort opmerkingen wals je juist over de emoties van je kind heen en neem je zijn emoties niet serieus. 

⇒ Schenk eerst aandacht aan de emotie van je kind. Daardoor voelt je kind zich gezien en gehoord. Daarna is er ruimte om het over de situatie en zijn gedrag te hebben.
Als je meer wil lezen over dit thema, lees dan m’n artikel ‘4 manieren om je kind te helpen met lastige emoties (+ 3 BONUSTIPS)‘.

 

 


Autoritatief opvoeden
De eerste 5 tips gaan voornamelijk over ‘structuur, regelmaat en duidelijkheid’ (punten 1, 2 & 3; dimensie 1) enerzijds en over ‘warmte & betrokkenheid’ (punten 4 & 5; dimensie 2) anderzijds. Als beide dimensies in voldoende mate in de opvoeding aanwezig zijn, dan is er sprake van ‘autoritatief opvoeden’.
⇒ Uit onderzoek weten we dat kinderen, die autoritatief opgevoed worden, de grootste kans hebben om zich optimaal te ontwikkelen. Vandaar dat deze punten zo belangrijk zijn. In het belang van je kind mogen ze niet ontbreken in een positieve opvoeding.


 

6. Zorg dat je kind voldoende slaapt.
meisje_slaapt_met_knuffelIedere ouder heeft al wel eens ervaren dat te weinig slapen echt een flinke wissel op je kan trekken. Na een periode van slecht of weinig slapen, ben je overdag niet alleen ontzettend moe, maar kun je ook minder hebben van anderen om je heen, ben je prikkelbaarder, heb je een korter lontje, ben je sneller boos en gefrustreerd, kun je je minder goed concentreren, heb je minder energie, ben je sneller ziek en ga zo maar door. Dat geldt voor kinderen natuurlijk net zo; daarnaast hebben zij de slaap hard nodig voor hun groei en ontwikkeling. Je kunt je wel voorstellen dat kinderen, die goed en voldoende slapen, overdag beter naar hun ouders luisteren.

⇒ Kortom: een goede nachtrust en voldoende slaap zijn onmisbaar. Vandaar dat het zo belangrijk is dat je kind voldoende slaap krijgt.
Als je graag wil lezen hoe je ervoor zorgt dat je kind beter slaapt, lees dan m’n artikel ‘Lekker slapen! Praktische tips voor kinderen en hun ouders.’.

 

 


fb_cursus_help_mijn_kind_luistert_niet
Cursus ‘Help, mijn kind luistert niet!?’
Wil je graag weten hoe je ervoor zorgt dat je kind beter én sneller naar je luistert?
Op een positieve, liefdevolle en constructieve manier.

=> Dan is deze cursus precies wat je zoekt.
=> Vraag nu GRATIS Les 1 van deze cursus aan.

Lees hier wat je allemaal van deze cursus mag verwachten.


 

7. Zorg voor een gezonde leefstijl van je kind.
Dit is eigenlijk een zijspoortje, maar ik vind deze zo belangrijk dat ik ‘m toch in deze lijst opneem. Bij een positieve opvoeding hoort m.i. namelijk ook een gezonde leefstijl. Als je kind gezonde voeding binnenkrijgt, voldoende beweegt en veel buiten speelt, dan is de kans groot dat je kind lekker(der) in zijn vel zit en op een fijne manier door het leven gaat. Kinderen, die lekker in hun vel zitten, zijn eerder geneigd om naar hun ouders te luisteren.
In het artikel ‘Overgewicht bij kinderen: Wat is het precies en wat kun je er aan doen?‘ lees je wat het voor gevolgen voor kinderen kan hebben als ze overgewicht hebben en daardoor (vaak) niet optimaal in hun vel zitten. 

8. Samen opvoeden
man_vrouw_in_gesprekVoor partners kan het soms nog best een uitdaging zijn om qua opvoeding op één lijn te zitten. De verschillen in jullie aanpak kunnen komen doordat jullie zélf allebei een andere opvoedaanpak hebben genoten; en misschien wil je de aanpak, die je zelf  als kind kreeg, graag overnemen óf juist helemaal niet. Of jij hebt over specifieke opvoedtheorieën gelezen en wil die graag toepassen, maar je merkt dat je partner daar totaal niet achter staat.

Nou hoef je als partners echt niet altijd exact dezelfde opvoedaanpak te hanteren, maar het is voor je kind wel het fijnst als hij weet waar hij aan toe is en dat hij weet wat hij van jullie kan verwachten. Vandaar dat het fijn is als je het over een aantal basisthema’s eens kunt worden. Hoe meer jullie aanpak of ideeën uit elkaar liggen, hoe moeilijker het zal zijn om het met elkaar eens te worden. Dat lukt dus ook niet met één gesprekje. Neem daar de tijd voor en bespreek in alle eerlijkheid en openheid hoe jullie beiden over de opvoeding (en specifieke onderwerpen daarbinnen) denken en leg uit hoe dat komt. Pas als je weet waar de ideeën en redeneringen van de ander vandaan komen, kun je verder. Op die manier is de kans het grootst dat jullie over veel opvoedthema’s consensus bereiken.

⇒ Blijf in het belang van jullie kind open en eerlijk over jullie opvoedaanpak communiceren.
Lees meer over dit thema in m’n artikel ‘Ruzie over de opvoeding: Zo los je het op!’.

 

 

9. Zorg goed voor jezelf
gezin_op_de_fietsBij punten 6 en 7 gaf ik al aan dat het voor je kind belangrijk is om een gezonde leefstijl te hebben en om voldoende te slapen. Dat geldt voor jou als ouder natuurlijk net zo goed. Ook voor jou is het namelijk belangrijk om voldoende te slapen, gezond te eten en voldoende te bewegen. Misschien ken je de uitdrukking ook wel: ‘als je goed voor jezelf zorgt, dan kun je beter voor anderen zorgen’. En misschien komt er bij jou als volwassene nog wel bij dat je de mate van (chronische) stress probeert te beperken.

⇒ Zorg er voor dat je actief aandacht besteedt aan je eigen gezondheid. Ook daarin geef je je kind een belangrijk voorbeeld. En zeg nou zelf: als jij lekker in je vel zit, kun je de opvoeding van je kind weer net een stapje beter aan. Toch…?
Lees meer over dit thema in m’n artikel ‘3 Goede Voornemens voor Ouders (of: Hoe houd je het ouderschap goed vol?)’.

 

 

10. Last but not least: Blijf zelf rustig.
kinderen_apen_ouders_in_alles_naWelke lastige opvoedsituatie zich ook voordoet, het is altijd belangrijk dat jij als ouder rustig probeert te blijven. Jij geeft je kind altijd een voorbeeld van hoe je in leuke, fijne  of juist lastige situaties kunt reageren. Uiteraard heb je liever niet dat je kind gaat schreeuwen, schelden of tieren als hij boos, verdrietig, gefrustreerd of teleurgesteld is; doe dat dan zelf ook niet. Je kind ziet jou namelijk als voorbeeld. En vergis je niet: ook al zeg je nog zo vaak tegen je kind dat het belangrijk is om rustig te blijven, als je dat zelf niet doet, heeft je uitspraak weinig waarde. Je kent de volgende uitspraak misschien wel: ‘Je kind doet zoals jij doet, niet zoals je zegt’.
Als je meer wil lezen over hoe je zelf kunt stoppen met schreeuwen en wil leren hoe je op een positieve manier met je kind kunt communiceren, vraag dan GRATIS mijn e-book ‘Stop met Schreeuwen’ aan. 

Heb je het idee dat je de meeste van deze punten al toepast in jouw opvoeding, maar heb je het idee dat het gedrag van je kind nog steeds niet goed hanteerbaar is?
Neem dan contact met me op, zodat we samen kunnen kijken waar het mis gaat, wat er anders kan en hoe je de relatie met je kind (nóg) beter maakt.

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezin

Wil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen?
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over één van deze thema’s, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?

Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:
– ‘10 basistips om je kind of tiener beter te laten eten (incl. praktische tips).
– ‘10 basistips om je baby, kind of tiener lekker te laten slapen.
– ‘Peuterpuberteit: 10 domeinen om samen met je kind te overwinnen.
– ‘10 redenen waarom baby’s huilen (en wat je dan kunt doen).
– ‘Sturing & verbinding: Waarom beide aspecten onmisbaar zijn in de opvoeding van jouw kind.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

© De foto van Joyce Akse is gemaakt door Ilona Tychon Fotografie.

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Overgewicht bij kinderen: Wat is het precies en wat kun je er aan doen? [ Interview met expert gezondheidsbevordering dr. Jessica Gubbels ]

Joyce Akse maakt een serie artikelen, waarin ze experts interviewt over hun eigen onderzoek of werkveld. Het doel van deze serie is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar praktische tips voor ouders, waar ze thuis direct mee aan de slag kunnen. Deze thema’s hebben natuurlijk te maken met het ouderschap, opvoeding en/of de ontwikkeling van kinderen (0-16 jaar). 


kinderen_eten_pizzaAls ouder wil je niets liever dan dat je kind goed in zijn vel zit.
Voor kinderen met overgewicht kan dat best lastig zijn. De kans is groot dat ze dagelijks de lichamelijke én mentale gevolgen van hun overgewicht ervaren. Vandaar dat het ontzettend belangrijk is om je kind te helpen om van zijn overgewicht af te komen. Maar hoe doe je dat…?

Ik praatte erover met gezondheidswetenschapper dr. Jessica Gubbels en legde haar een aantal vragen over dit thema voor. In dit interview lees je dan ook veel informatie en praktische tips waar jij als ouder thuis mee aan de slag kunt.

Na het lezen van dit artikel weet je wat overgewicht precies is, welke gevolgen kinderen er zelf van kunnen ervaren en wat je als ouder wel én niet kunt doen om het overgewicht van je kind aan te pakken. Daarnaast lees je hoe je het thuis op een positieve manier met je kind over zijn overgewicht kunt hebben, welke mythes er rondom dit onderwerp bestaan en voor welke valkuilen je als ouder moet oppassen.

 

Je bent expert op het gebied van gezondheidsbevordering van jonge kinderen en hun families. Hoe ben je bij dit onderwerp gekomen en wat spreekt jou er persoonlijk zo in aan?
kinderen_spelen_buiten_vergrootglas‘Ik ben zelf al sinds mijn jeugd bezig geweest met kinderen en hun ontwikkeling. Ik deed vrijwilligerswerk bij de scouting en kindervakantiewerk bij ons in het dorp. Als promovendus ben ik gestart bij het KOALA geboorte cohort; dat was een onderzoek waarbij we kinderen over de tijd volgden. Bij mijn promotieonderzoek richtte ik me op de invloed die de thuissituatie van kinderen kan hebben op hun overgewicht en dan specifiek op de regels die ouders hanteren op het gebied van voeding en eten. Zo wilde ik o.a. weten welke regels ze precies in huis hadden, welke kinderen vaker of juist minder vaak overgewicht hebben, welke kinderen meer of juist minder bewegen.

jongens_bank_gamen_zitten_overgewichtIk ontdekte een aantal patronen; bijvoorbeeld dat kinderen die veel tv kijken vaak ook een ongezond eetpatroon hebben. Deze kinderen lopen dus eigenlijk een dubbel risico om overgewicht te krijgen. Het omgekeerde zagen we ook: kinderen, die meer bewegen, eten gezonder. We zagen dus dat specifieke gedragingen ‘clusteren’, ze hangen met elkaar samen. Naar aanleiding daarvan wisten we dus ook dat je bij de aanpak van overgewicht niet alleen naar het eetpatroon moet kijken maar ook naar andere factoren zoals beweging, tv kijken ed. Dit onderzoek hebben we vervolgens uitgebreid naar andere instellingen waar gezinnen veel mee te maken hebben, zoals de kinderopvang, peuterspeelzalen, scholen; ook onderzoeken we nu naar wat ouders al kunnen doen tijdens de zwangerschap om te zorgen dat hun kinderen gezond en fit worden.

Ik ben me er tijdens mijn studie en eigen onderzoek steeds meer bewust van geworden dat de kinder- en jeugdtijd een heel belangrijke periode is. In die tijd wordt bij uitstek een routekaart uitgestippeld voor de rest van je leven. We weten uit onderzoek dat het op latere leeftijd lastig is om los te weken van ongezonde gewoontes en patronen, die je in de kindertijd opdoet.

We weten ook uit onderzoek dat wanneer kinderen overgewicht hebben ze een grote kans hebben om op latere leeftijd overgewicht te hebben. De leeftijd van 2-6 jaar blijkt daarbij de belangrijkste periode. Het gewicht in de peuter- en kleuterleeftijd is dus een belangrijke voorspeller van het gewicht als volwassene.

In praktijk heeft dat te maken met het gedrag dat op die jonge leeftijd wordt aangeleerd. Je leert op die leeftijd natuurlijk ontzettend veel, niet alleen op het gebied van spraak, taal en motoriek maar ook op het gebied van voeding en eten, zoals het leren kennen van smaken. Wanneer je bepaalde smaken in je kinder- en jeugdtijd niet hebt leren kennen, dan kan het lastig zijn om die later in je te leven te leren waarderen.

Dat lijkt misschien een sombere boodschap, maar het is vooral ook hoopgevend: juist in de kindertijd kun je dus veel invloed uitoefenen op gezonde eet- en leefpatronen, waar kinderen later in hun leven nog veel plezier aan kunnen beleven. In die periode leer je gewoontes en patronen aan, die je vaak je hele leven houdt. Vandaar dat het belangrijk is om de basis voor een gezonde leefstijl al in de kinder- en jeugdtijd te leggen.’

 


pasfoto_jessica_gubbelsJessica Gubbels is universitair docent en onderzoeker bij de afdeling Gezondheidsbevordering van de Universiteit Maastricht. Na haar bacheloropleiding Gezondheidswetenschappen, volgde ze de master Health Education and Promotion in Maastricht.
Vervolgens deed ze een promotieonderzoek op basis van het KOALA geboortecohort onderzoek, waarin het gedrag en de gezondheid van kinderen langdurig gevolgd worden. Na haar promotie bleef ze werkzaam aan de Universiteit Maastricht. Ze geeft les in diverse bachelor en master programma’s aan de faculteit Health, Medicine and Life sciences. Haar onderzoek richt zich met name op de leefstijl en gezondheid van kinderen en hun gezin. Ze begeleidt diverse onderzoekers in binnen- en buitenland, waaronder Libanon, Uganda en Sudan. Daarnaast is ze lid van adviescommissies over bewegen bij kinderen en voeding bij zwangere vrouwen binnen de Gezondheidsraad.

Jessica is getrouwd en moeder van vier kinderen: Jasmijn (9), Fenna (8), Emmie (6) en Willem (3).


 


Wat is overgewicht bij kinderen precies?

jongen_staat_voor_groeimeter‘Strikt genomen bedoelen we met ‘overgewicht’ dat een kind te zwaar is ten opzichte van zijn lengte; het gaat daarbij dus altijd om de verhouding tussen de lengte en het gewicht van een kind (Body Mass Index; BMI). Daar kleven wel een aantal nadelen aan. Kinderen groeien bijvoorbeeld altijd met ‘horten en stoten’, dus soms zijn ze een tijdje wat zwaarder ten opzichte van hun lengte, dan weer wat lichter en dan is de verhouding weer in orde. Het meten van het gewicht is ook gevoelig voor ‘foutjes’: het maakt – zeker bij jonge kinderen – uit of hij pas gegeten heeft of net een volle luier heeft. Daarbij heeft ieder kind een andere lichaamsbouw met meer of minder spier- of vetmassa.

Het is goed om je te realiseren dat er deels een genetische component kan meespelen bij overgewicht. Die genetische component heeft niet alleen effect op de lichaamsbouw, het gewicht en het makkelijk krijgen van overgewicht, maar ook op gedrag. We weten bijvoorbeeld dat het voor sommige mensen moeilijker is om met specifiek gedrag te stoppen dan voor andere en dat het voor sommige mensen fijner is om te bewegen dan voor anderen. Er zit zelfs een erfelijke component in sportief gedrag; voor sommigen gaat sporten veel gemakkelijker dan voor anderen. Zij worden bijvoorbeeld beloond in hun lijf, terwijl anderen het eerder als straf ervaren.

Het is belangrijk om met al deze factoren rekening te houden wanneer je het gewicht van een kind beoordeeld. Je kunt dus niet zo maar alle kinderen met elkaar vergelijken; het gaat echt om individuele kinderen. Het is belangrijk om het gewicht van kinderen over een langere periode in de gaten te houden (bijvoorbeeld een paar maanden), zodat je geen verregaande conclusies trekt op basis van een momentopname. Ook heel snelle stijgingen of dalingen in gewicht zijn belangrijk om in de gaten te houden, dan kan er namelijk iets ernstigers aan de hand zijn dan ‘gewoon’ aankomen of iets lichter worden.’

 

Wanneer spreek je van overgewicht en wanneer heb je het over obesitas (bij kinderen)?
jongens_gewicht_overgewicht‘Je hebt verschillende gradaties in overgewicht; we spreken van overgewicht en ernstig overgewicht (oftewel obesitas). Bij volwassenen komt ook ‘morbide obesitas’ voor, maar bij kinderen gelukkig bijna niet.
Je bepaalt het overgewicht op basis van de BMI. Dat is makkelijk te bepalen, maar helaas is dat een vrij onnauwkeurige maat. Bovendien verschilt het bij kinderen en jongeren per leeftijd en ook tussen jongens en meisjes, wat een gezond BMI is. Vandaar dat het belangrijk is om dan vooral verder te gaan kijken: wat is er thuis precies aan de hand en waar komt het overgewicht door. Houd verder ook goed in de gaten hoe het met het kind zelf gaat, of het lekker in zijn vel zit en hoe het zich ontwikkelt.’

 

Wat merk je of zie je aan een kind met overgewicht?
jongen_overgewicht_buikomvang_meten‘Aan de buitenkant zie je dat kinderen dikker zijn en dat hun kleding niet goed meer past. Kinderen met ernstig overgewicht kunnen soms ook al lichamelijke klachten krijgen, waar soms zelfs al medicatie voor nodig is. Dat betekent dat kinderen echt duidelijk ziek kunnen worden van hun overgewicht. Zelfs ziektes, gerelateerd aan overgewicht, die vroeger aangeduid werden als ‘ouderdomsziekte’ (zoals diabetes type 2) komen nu al voor bij kinderen. Op lange termijn zie je dat kinderen met overgewicht later grotere kans hebben op hart- en vaatziektes, hoge bloeddruk, kanker, verminderd functioneren van allerlei organen (o.a. de lever) en eerder overlijden.

Er zijn trouwens ook andere ziektes, waar kinderen overgewicht door kunnen krijgen. Dat zijn bepaalde erfelijke, aangeboren ziektes, die een hele andere achtergrond hebben. Hun overgewicht hoort dan eigenlijk bij het onderliggende ziektebeeld. Dat komt dan vaak niet door wat ze eten of door te weinig bewegen, maar wel door hun stofwisseling en andere factoren. Vaak hebben kinderen met een dergelijke ziekte ook nog andere lichamelijke of mentale klachten en zitten dan al in een intensief medisch traject. Dat zijn overigens ziektes die veel minder vaak voorkomen.

De uiterlijke en lichamelijke gevolgen zijn eigenlijk maar een deel van de gevolgen van overgewicht voor een kind. Het kind kan ook op andere manieren last hebben van zijn overgewicht. Het merkt bijvoorbeeld dat het minder goed mee kan doen tijdens de gymles of tijdens het spelen met vriendjes. Kinderen met overgewicht zitten vaak niet zo goed in hun vel, worden vaker gepest, trekken zich meer terug en kunnen zelfs een negatieve stemming of depressieachtige klachten ontwikkelen. Ook weten we dat kinderen met overgewicht vaker last hebben van depressieve klachten. Ook op de lange termijn zijn er vaak negatieve gevolgen voor de mentale gezondheid.

Gelukkig kun je veel ongedaan maken. Dat doe je o.a. door de bepaalde gewoontes om te buigen en door meer te bewegen. Dan is er gelukkig nog veel te redden. Al is dat wel makkelijker gezegd dan gedaan, zodra patronen eenmaal ingesleten zijn.’

 

Hoe vaak komt overgewicht voor bij kinderen?
meisje_overgewicht_bij_dokter‘Hoe vaak overgewicht voorkomt, is afhankelijk van de leeftijd, van bepaalde regio’s waar kinderen wonen en van bepaalde landen. Gemiddeld genomen zie je bij ongeveer 10-15% van alle kinderen in Nederland overgewicht en neemt het percentage toe met de leeftijd. Obesitas komt doorgaans voor bij minder dan 5% van alle kinderen; ook dat loopt sterk op met de leeftijd, dus de kans op obesitas wordt groter naarmate je ouder wordt. Tegenwoordig zie je dat overgewicht en obesitas over de algehele populatie toeneemt, dus zelfs bij kinderen.’

 

Wat zijn volgens jou de meestvoorkomende redenen dat het voor ouders nog best lastig is om hun kind een gezond eetpatroon aan te leren?
meisje_overgewicht_eet_toetje‘Wat ouders tijdens het eten doen, dus de regels die ze hebben of wat ze tijdens het eten tegen hun kind zeggen, zijn vaak vaste gewoontes of patronen. Daar spelen ook factoren als stress, tijdsdruk en hun eigen opvoeding in mee. Soms weten ouders ook wel dat ze het beter anders kunnen aanpakken, maar dan vervallen ze toch in een patroon van dingen die minder goed zijn. Je ziet ook dat ouders soms in een vicieuze cirkel met hun kind terechtkomen: het kind doet iets dat niet gewenst is (bijv. het kind kijkt veel tv) en ouders gaan dat verbieden of beperken. Dat maakt dat het kind het juist meer wil gaan doen. Dat is lastig om te doorbreken. We weten dat een negatieve aanpak vaak niet goed werkt. Stimuleren van wat wél goed gaat, werkt veel beter, weten we uit onderzoek.

Ouders kunnen ook andere dingen doen om ervoor te zorgen dat hun kind een gezonde leefstijl of gezond eetpatroon ontwikkelt. Denk maar eens aan samen bewegen, samen gezond eten, samen activiteiten ondernemen, het goede voorbeeld geven en een compliment geven als kinderen iets nieuws proeven. Betrek je kind bij het proces van eten: samen boodschappen doen, samen koken, samen de maaltijd voorbereiden.

Het is goed om met je kind te praten over waarom je bepaalde keuzes maakt, waarom je het belangrijk vindt dat er groente gegeten wordt (bijv. je wordt er sterk / fit / gezond van). Als je alleen tegen je kind zegt dat hij het moet eten omdat het gezond is, dan is dat niet voldoende. Dat komt neer op ‘omdat ik het zeg’ en dat is te dwingend. Het is belangrijk om je kind meer uitleg te geven. Sluit bijvoorbeeld aan bij de belevingswereld van je kind: ‘wat zou jouw idool of superheld eten om gezond of fit te blijven?’.

Praat er al van jongs af aan over met je kind; zelfs met peuters is dat al belangrijk. Als je je kind hierbij helpt, over voeding praat, dan heeft dat een positief effect op wat je kind eet. Als je kind ouder is, kun je je kind steeds meer bij het proces van voorbereiden en koken laten helpen. Tieners kunnen bijvoorbeeld zelf een recept uitzoeken of zelfstandig koken. Op die manier maak je er voor je kind iets positiefs van in plaats van iets dat moet.

Ouders kunnen ook bepaalde valkuilen tegenkomen. Als je kind niet goed eet, dan kun je je daar zorgen over maken. Je bent bang dat je kind te weinig eet en te weinig gezonde voeding binnenkrijgt. Als het kind bij het avondeten niet goed gegeten heeft, dan bieden ouders vaak erna nog wat anders aan, bijvoorbeeld een boterham. Het kind is natuurlijk ook niet gek en weet tijdens het avondeten: ‘zo meteen komt er iets beters, dus ik ga het warme eten nu echt niet eten’.

Het is goed om je te realiseren dat het tijd kost om bepaalde dingen te leren eten. Je moet soms wel 10-15 keer iets proeven om het te leren eten. Gezonde gewoontes aanleren kost nou eenmaal tijd.

Vaak zeggen ouders tegen hun kind ‘eet je bordje leeg’, maar ook dat kun je beter achterwege laten. Als ouder bepaal je namelijk wél wat en wanneer er gegeten wordt, maar het kind bepaalt zelf hoeveel het eet. Daarmee luistert je kind naar zijn eigen honger- en verzadigingsgevoel. Als je kind dat namelijk niet doet, leert je kind niet wanneer het genoeg gegeten heeft. Veel mensen houden daar hun hele leven last van, dat ze niet eten omdat ze honger hebben, maar doorgaan tot het op is.

Het is goed om te weten dat je op verschillende manieren controle kunt uitoefenen op het gedrag van je kind. Dat kan o.a. door middel van ‘overt control’ en ‘covert control’. Overt control is de controle die je expliciet uit en die je kind merkt; als ouder verbied of beperk je je kind om iets te doen. Bij covert control is dat veel minder het geval. Uit onderzoek weten we dat covert control beter werkt; overt control werkt soms niet zo goed. Een voorbeeld hiervan is dat je je kind expliciet verbiedt om niet meer te snoepen (overt control) of dat je het snoep niet in huis haalt, zodat je kind thuis niet kán snoepen (covert control). Het effect is hetzelfde (‘je kind krijgt geen snoep’), maar de aanpak is duidelijk anders, en de resultaten op lange termijn vaak ook.

Het is ook af te raden om eten als straf of beloning te gebruiken. Bijvoorbeeld: ‘als je nu niet naar me luistert, krijg je straks geen toetje’ of ‘als je niet zeurt in de winkel, geef ik je thuis een snoepje’. Met een dergelijke aanpak leg je onbedoeld een relatie tussen emotie en eten en koppel je het eten los van het honger- en verzadigingsgevoel. Hierdoor gaan kinderen toch eten wanneer ze slecht in hun vel zitten, terwijl ze eigenlijk geen honger hebben. Op latere leeftijd zijn dit vaak de stress-eters: zodra mensen stress hebben grijpen ze naar de chips of andere ongezonde dingen.’

 

Wat kunnen ouders concreet doen om hun kind een gezonde leefstijl te bieden? 
meisjes_buiten_sporten‘We weten uit onderzoek dat een vaste structuur aanhouden het makkelijker maakt om nieuwe gewoontes aan te leren. Zo kun je dus het beste een vast moment op de dag aanhouden om fruit te eten en om samen te bewegen. Kinderen varen wel bij structuur; die duidelijkheid vinden ze fijn. Dat maakt het makkelijker om te doen en vol te houden.

Zorg dat je gezond gedrag van je kind stimuleert. Geef je kind bijvoorbeeld een compliment wanneer het iets nieuws proeft. Dan zie je je kind als het ware ‘groeien’.
Je kind eet natuurlijk niet alleen thuis, maar ook op andere plekken, zoals school, opvang, bij opa en oma tijdens het oppassen. Vaak zie je dat in elke context andere afspraken of eetgewoontes gelden. Als de verschillen in aanpak ongunstig voor het kind uitpakken, dan zal het er op de plek waar iets niet mag er tegenin gaan. Voor het kind is het gewoon moeilijker te begrijpen dat het op de ene plek wel en op de andere plek niet mag. Ook voor ouders onderling is het belangrijk om zo veel mogelijk op één lijn te zitten: als het kind van de ene ouder zijn bord moet leeg eten en van de andere ouder hoeft dat niet, dan ondermijn je elkaars gezag en is het voor je kind erg onduidelijk wat nu precies de bedoeling is. Dat werkt niet.

We weten ook uit onderzoek dat wanneer de opvang en ouders qua eetgewoontes niet op een lijn zitten, het kind over het algemeen ongezonder eet. Probeer daarom de gezonde eetgewoontes ook af te stemmen op de andere plekken waar je kind regelmatig is. Dat is in praktijk natuurlijk best lastig, maar wel belangrijk voor je kind. Ga erover in gesprek en probeer op één lijn te komen.

Verder is het natuurlijk belangrijk om het goede voorbeeld te geven. Eet als ouder zelf gezond en zorg dat je voldoende beweegt.

Blijf deze tips volhouden. Het is echt een weg van de lange adem. En wees mild voor jezelf. Niemand maakt altijd alleen maar verantwoorde keuzes, dat hoeft ook niet. Het is als ouder echt niet altijd makkelijk, en het laatste wat je wilt is dat het een obsessie voor jou of je kind wordt.’

 

In de media wordt tegenwoordig regelmatig aandacht geschonken aan gezondheid, leefstijl, overgewicht en je kunt op internet veel tips over dit onderwerp vinden. Zit daar ook wel eens verkeerde informatie tussen?
dieten_diversen‘De eerste mythe, die ik vaak tegenkom, heeft te maken met wat een gezond voedingspatroon precies is. Vooral in de social media komt verkeerde informatie veel voor. Daar is ineens iedereen expert. Er zijn bijvoorbeeld verschillende meningen over hoe je gezond kunt blijven; die worden op social media ineens gepresenteerd als dé waarheid, terwijl dat niet op wetenschappelijk onderzoek gebaseerd is. Dat geldt o.a. voor allerlei diëten en diverse aanpakken. Er is nou eenmaal niet één makkelijke oplossing die voor iedereen werkt. Als dat wel zo was, dan bestond er geen probleem meer op het gebied van overgewicht. Het is goed om kritisch te kijken naar wat er precies gezegd wordt.

Voor professionals is het belangrijk om te blijven kijken naar wat werkt bij dit kind en dit gezin. Er is geen magische of simpele oplossing.

Voor ouders is het belangrijk dat ze zich realiseren dat het gevaarlijk kan zijn om op basis van bepaalde diëten specifieke voedingswaarden weg te laten. Zeker kinderen in de groei hebben nou eenmaal een uitgebreid palet aan voedingsstoffen nodig. Als ze die niet of onvoldoende binnenkrijgen, kunnen ze bepaalde tekorten oplopen waar ze ziek van worden. Alle dieet-hypes, die voorbijkomen, kunnen dan gevaarlijk zijn.
Bijvoorbeeld: als je een specifiek dieet volgt, dan ga je bepaalde voedingsstoffen weglaten. Bij een veganistisch eetpatroon zijn dat bijvoorbeeld zuivelproducten en bij het paleo-dieet eet je zo min mogelijk koolhydraten. Kinderen, die veganistisch of vegetarisch eten kunnen bijvoorbeeld een tekort aan vitamine B12 krijgen; deze vitamine is essentieel voor de aanleg van het zenuwstelsel.

Voor kinderen zul je dus goed moet kijken waar je de ontbrekende voedingsstof mee gaat vervangen. Kijk daar heel goed naar, want alle voedingsstoffen zijn nodig voor kinderen in de groei. Als je iets weglaat, moet je ze vervangen door een ander voedingsmiddel of heb je soms zelfs supplementen nodig om hun voeding op een goede, verantwoorde manier aan te vullen.

Ongeacht het dieet waar je je kind aan wilt houden, zul je dagelijks heel bewust moeten kijken of je kind wel voldoende van alle voedingsstoffen binnenkrijgt. Als je kind geen vlees eet, kun je dat bijvoorbeeld aanvullen met peulvruchten en noten. Een diëtist kan helpen met kijken hoe je kind toch alles binnen krijgt.

Maar vergis je niet: we hebben het nu vooral over de bekende ‘specifieke’ diëten, die veel in de media terechtkomen en waar over het algemeen veel aandacht aan wordt besteed. Daarbij mogen we echter één groep niet vergeten, namelijk de groep mensen die weinig groente en/of veel ongezonde voedingsmiddelen eet. Ook zij missen namelijk een deel van de gezonde voeding. En dat is op dit moment een behoorlijk grote groep. Deze groep haalt de aanbevolen dagelijks hoeveelheid vezels, groente fruit ook niet en missen dus ook belangrijke voedingsstoffen. Het Voedingscentrum adviseert o.a. 250 gram groente per dag, maar dat haalt bijna niemand. Slechts 16% van alle volwassenen eet voldoende groenten en maar 13% procent eet voldoende fruit. Dat advies komt trouwens niet zo maar uit de lucht vallen; dat is gebaseerd op advies van de Gezondheidsraad én wetenschappelijk onderzoek.

kind_overgewichtWat je ook vaak tegen komt, is dat mensen een verkeerd beeld hebben van wat overgewicht precies is en of hun eigen kind overgewicht heeft. Ouders weten soms niet wat een realistisch beeld is van wat het gewicht van een kind zou moeten zijn. Zelfs als hun kind te zwaar is, ziet de meerderheid van de ouders dat niet en ondernemen ze geen actie, met alle gevolgen van dien. Dat zie je vooral bij ouders van jongere kinderen. Bij oudere kinderen zie je soms het omgekeerde: ouders denken dat het kind te zwaar is terwijl dit niet het geval is. Beiden situaties zijn uiteraard zorgelijk.

In het verlengde daarvan zie je ook dat kinderen zelf niet goed weten wat een gezond gewicht is. Zowel jongens als meisjes denken bijvoorbeeld dat ze te dik zijn; dat zie je vooral bij tieners, maar ook al bij leerlingen uit de bovenbouw van de basisschool. Kinderen en tieners zijn al bezig met hun gewicht, met dik zijn en met diëten. De media spelen daar wel een rol in: op basis van filmpjes in de social media of beelden op tv krijgen ze een idee van hoe ze eruit zouden moeten zien. Ze kunnen niet goed inschatten of dat realistisch of zelfs gezond is (of niet).’

 

Wat kun je ouders, die twijfelen over het gewicht van hun kind, adviseren? Welke concrete stappen kunnen zij ondernemen om hun kind te helpen om evt. overgewicht te verminderen? 
‘Als ouders het vermoeden hebben dat hun kind overgewicht heeft, dan kunnen ze een aantal stappen zetten, afhankelijk van de leeftijd van hun kind en de situatie:

vader_geeft_dochter_high_fiveOuders kunnen natuurlijk starten met het toepassen van de tips uit dit artikel. Ze kunnen een begin maken met ‘niet meer verbieden’. Je moet als ouder zeker grenzen stellen, maar het is belangrijk om dat op een positieve manier in te steken. Maar vaak zijn gezinnen als er sprake van overgewicht is dit punt al gepasseerd, en zitten ze in die negatieve spiraal. Het kan dan goed zijn om hulp te zoeken.

Ouders kunnen bij diverse hulpverleners aan de bel trekken. Dat is absoluut geen teken van zwakte; het is juist sterk als je hulp inschakelt wanneer je merkt dat het je zelf niet lukt om de situatie te veranderen. Het consultatiebureau en jeugdgezondheidsarts houden bijvoorbeeld de groei van je kind in de gaten en kan je op dit gebied verder helpen. Ook kun je terecht bij je huisarts, een leefstijlcoach of het CJG.Er zijn dus meerdere mogelijkheden, afhankelijk van de specifieke vraag die je als ouder hebt over je kind.

Realiseer je dat je kind er zélf weinig aan kan doen dat het overgewicht heeft. Op dit moment is het hebben van overgewicht eigenlijk een normale reactie op de omgeving waar we met zijn allen in zitten. Er wordt veel reclame gemaakt voor ongezond eten en we bewegen met z’n allen te weinig. De hele omgeving stuurt dus als het ware in de richting van overgewicht. Dat maakt het ook moeilijk voor een kind om uit zichzelf gezond te eten en genoeg te bewegen. Daar kun je het kind dus niet de schuld van geven, maar je kunt hem wel hulp bieden.’

 

En hoe kunnen ouders dat het beste met hun kind bespreken? 
gezin_dochter_op_bed_chips‘Als je hulp gaat zoeken voor je kind, dan is het goed om dat op een positieve manier met je kind te bespreken. Het is vooral belangrijk om de nadruk te leggen op hoe belangrijk het is om lekker in je vel zitten, om je fijn te voelen in je eigen lijf en om sterk en fit te zijn. Bespreek met je kind hoe jullie er samen voor kunnen zorgen dat je kind weer lekker in zijn vel zit. Dan heb je een heel ander gesprek dan wanneer je aangeeft dat je kind te dik is en daar wat aan moet doen, of dat je kind niet mag gamen of juist moet gaan sporten omdat hij te dik is. Kritiek van je ouders op je gewicht en daardoor een verstoorde relatie heeft op de langere termijn misschien veel negatievere gevolgen dan die paar kilo te veel.

Voorkom dus dat je ingaat op het uiterlijk van je kind. Voor kinderen is dat namelijk absoluut niet fijn. Ze zijn zich er vaak al bewust van omdat ze bijvoorbeeld gepest worden of er opmerkingen van vriendjes over krijgen. Als je er als ouder dan ook nog eens over begint, dan is dat extra vervelend.

Ga er dus wel over in gesprek, ga het onderwerp niet uit de weg, laat het geen taboe zijn, maar let op de formulering die je in de gesprekken met je kind hierover gebruikt. Het is enerzijds belangrijk om het samen te bespreken en anderzijds dat je kind zich niet bekritiseerd voelt. Ga vervolgens samen kijken hoe het weer de goede kant op gaat. Blijf in gesprek met je kind, zonder je kind verwijten te maken en zonder dat je kind het gevoel heeft zich te moeten verdedigen.’

 

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 

 


tip_gezinWil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen? 
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend.
 Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?
Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Lees verder over gerelateerde thema’s:
Wist jij dit al over opvoeding en ouderschap…? Uitgebreide interviews met toonaangevende experts.’ 
– ‘10 basistips om je kind of tiener beter te laten eten (incl. praktische tips).
Vind ik niet lekker!‘ (Over jouw rol aan tafel en hoe jij er voor kunt zorgen dat je kind beter eet.)
Ik huil, dus ik snoep‘ – 5 tips om te voorkómen dat je kind een ‘emotie-eter’ wordt.
‘Wat doet een opvoedcoach eigenlijk? | Joyce Akse vertelt.’ Klik hier.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

 

logo_akse_coaching_klein_nieuw

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl. 

Help, ik ben een curlingmoeder! Wat nu…? (3 stappen om het anders te doen)

moeder_zoon_huiswerk_buitenDankzij het tv-programma de Luizenmoeder weet heel Nederland wat een ‘Curlingouder’ is. Dit is echter geen nieuwe term, maar werd enkele jaren geleden al in Denemarken gebruikt door Bent Hougaard. Hij heeft het dan over ouders, die alle problemen voor hun kinderen proberen glad te strijken.
Denk aan de sport Curling, waar deelnemers het oppervlak zo glad mogelijk proberen te vegen.

Juf Ank uit de Luizenmoeder heeft niet zo veel met die ‘curling ouders’ en waarschijnlijk terecht (bekijk hier het fragment). Hougaard waarschuwde er namelijk al voor dat kinderen van Curlingouders zich niet volwaardig kunnen ontwikkelen. Te veel bemoeienis van ouders is namelijk niet goed.

Het is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen dat ze zelf leren om te gaan met lastige situaties, teleurstellingen en negatieve emoties.

Als kinderen niet leren om ook zelf die lastige situaties het hoofd te bieden, dan kan hun emotionele ontwikkeling niet tot volle bloei komen (met een mogelijke depressie of burn out op latere leeftijd tot gevolg). Kinderen leren dus ook van vervelende situaties. Juist het ‘goed leren omgaan met lastige situaties’ maakt dat kinderen uitgroeien tot veerkrachtige volwassenen.

 


joyce_02Met de billen bloot…
Ook ik moet toegeven dat ik wel eens trekjes heb van een Curling-moeder… Ik help mijn zoon bijvoorbeeld met zijn spreekbeurt of boekbespreking. Ik herinner m’n dochter er aan dat ze haar broodtrommel, drinkbeker of gymtas mee naar school moet meenemen. Ik heb zelfs al eens handschoenen en gymtassen naar school gebracht,  omdat we die ’s ochtends nergens konden vinden of gewoonweg vergeten waren. Tja…



Maar nu we weten dat het niet wenselijk is om alles voor onze kinderen te doen,
betekent dat natuurlijk niet dat we onze kinderen helemaal los moeten laten en alles zelf moeten laten uitzoeken. Dat lijkt namelijk te veel op de ‘laissez faire’-opvoedstijl en dat is weer het andere uiterste. Ook niet goed dus.

Wat in de opvoeding van je kind ontzettend belangrijk is, is om een goede balans te vinden tussen enerzijds betrokken zijn bij je kind en een liefdevolle relatie op te bouwen en anderzijds duidelijke afspraken met elkaar maken en een voorspelbare structuur bieden. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar je zult merken dat dat in praktijk wel degelijk mogelijk is. Als je deze twee aspecten van opvoeding in een goede balans weet te brengen, zul je merken dat je je kind opvoedt tot een zelfstandig, veerkrachtig individu.

Maar hoe doe je dat…?
Hieronder vind je 3 praktische tips, waarmee je ervoor zorgt dat je enerzijds niet alles voor je kind oplost en anderzijds voorkomt dat je alles voor je kind doet, zeker niet wat je kind al zelf kan doen.
N.B. Deze tips zijn overigens vooral bedoeld voor kinderen van groep 3 t/m 8 van de basisschool en minder voor jongere kinderen.


1. Coach je kind actief, maar wel steeds meer vanaf de zijlijn
.
kinderen_voetballen_coachEen voetbalcoach moedigt zijn spelers aan om op een goede manier te voetballen. Hij legt het uit, hij oefent het met je en hij stimuleert je om het steeds weer opnieuw te proberen, totdat het de kleine voetballer uiteindelijk zelf lukt. De voetbalcoach gaat echter niet het veld op om zelf te voetballen.

Een curlingouder doet dat wel: hij ziet dat zijn kind nog niet alle kneepjes van het voetballen onder de knie heeft. Hij zet zijn kind daarom langs de kant en gaat zelf voetballen. Het kind krijgt hierdoor niet de kans om het zelf te oefenen, beter te worden en te merken dat hij het – na oefening – toch leert.

Dit lijkt misschien een wat vreemd voorbeeld, maar dat is wel wat ‘curling-ouders’ doen.

Als je graag wil dat je kind iets gaat doen of iets leert, dan is het goed om je kind daarin te stimuleren. Nadat je je kind een opdracht hebt gegeven, vraag je eerst of hij weet wat de bedoeling is. Om zeker te weten of je kind het snapt vraag je hem of hij het je kort kan uitleggen. Als je merkt dat je kind het weet en begrijpt, dan kun je het hem zelf laten doen. Als je merkt dat je kind het nog niet helemaal weet of begrijpt, dan kun je hem er meer uitleg over geven of evt. nog eens voordoen.

Jouw rol als niet-Curling-ouder:
meisjes_schenken_water_inJe rol als ‘niet-Curling-ouder’ is om na te gaan wat je kind wel/niet kan (je blijft betrokken), je denkt met je kind mee (maar je laat je kind vooral ook zelf nadenken), je geeft advies of tips (maar alleen als je kind dat nodig heeft) en je geeft je kind de kans om zelf aan de slag te gaan. Je gaat het dus niet voor je kind oplossen, maar je blijft wel aan de zijlijn toekijken hoe het gaat.
Uiteraard houd je als ouder wel in de gaten of de taak – realistisch gezien – niet te moeilijk is voor de leeftijd en mogelijkheden van je kind.

Het is goed om met je kind af te spreken dat als hij er niet uitkomt, hij weer naar jou toekomt en aangeeft wat er misgaat. Dat mag natuurlijk altijd en daar ben je ook voor als ouder. Je kunt dan samen met je kind op zoek gaan naar een oplossing. Ook hier is het weer belangrijk dat je vooral je kind laat nadenken en jij hem daarin ondersteunt. Als je het te snel voorzegt, stopt dat meteen het denkproces bij je kind.

Afhankelijk van de situatie kan het ook nog belangrijk zijn om te bespreken wat de consequentie is als je kind niet doet wat je van hem vraagt of als hij het anders aanpakt. Als je kind bijvoorbeeld beslist om niet zijn huiswerk te maken, dan is het goed om te vragen of hij weet wat er gebeurt als hij het niet maakt. Denk mee in de mogelijke consequenties. Houd ook die realistisch en overdrijf niet.


Valkuilen van een Curling-ouder:

– Probeer er vooral voor te zorgen dat je kind zelf de oplossing bedenkt (zonder dat jij die helemaal voorkauwt) en dat je kind zelf aan de slag gaat.

– Uiteraard heeft de keuze en het gedrag van je kind gevolgen en die gevolgen zijn logischerwijs voor je kind (NIET voor jou).
kind_broodtrommel_etenBijv.: Als je kind zijn huiswerk niet maakt, krijgt je kind waarschijnlijk een passende consequentie van de leerkracht. Als je kind zijn gymtas vergeet, gymt hij in zijn gewone kleren. Juist door een aantal keren de gevolgen van zijn eigen handelen of keuzes te ervaren, leert je kind dat het anders kan. Daardoor kan hij bij een volgende keer zelf beslissen om het toch anders aan te pakken. 


Let op: ik heb het hier natuurlijk steeds over ‘normaal gedrag’ van kinderen als ‘ik maak m’n huiswerk niet’, ‘ik kom te laat thuis uit school’, ‘ik ga stiekem op de iPad’, ‘ik heb niet geoefend voor de muziekles’, ‘ik vergeet m’n gymtas’, ‘ik treuzel te lang met het aandoen van jas en schoenen’ etc.


joyce_grijs_aanjou_1
Heb je een kleine of grote opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Neem dan contact met me op.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.



Als je kind jouw advies in de wind slaat… 

jongen_leest_boek_goedAls je kind niet doet wat jij hebt geadviseerd of als hij het anders aanpakt dan dat jij het zelf zou doen, dan is dat prima. Je hoeft je niet afgewezen of beledigd te voelen; dit hoort bij het normale leerproces van je kind.

Als jij zeker weet dat je het vooraf goed met je kind hebt doorgesproken, dan mag je je kind ‘loslaten’ en hem zelf aan de slag laten gaan. Als je afgesproken hebt dat als hij er niet uitkomt hij dan weer naar je toe kan komen, dan zal hij dat waarschijnlijk ook wel doen als dat nodig is. Geef je kind dus wel oprecht de kans om het zelf op te pakken en er zelf uit te komen.

Als je kind het op zijn eigen manier had aangepakt, er vervolgens toch niet uitkomt en dan bij jou om raad vraagt, probeer dan te voorkomen dat je dingen zegt als ‘zie je nou wel’ of ‘ik zei het toch’. Dergelijke opmerkingen zijn altijd onprettig om te horen en maken de kans kleiner dat je kind de volgende keer ook weer naar jou toekomt als hij er niet uitkomt.

Kortom, laat je kind leren van zijn eigen handelen en keuzes én laat hem zijn eigen fouten maken. Zorg dat je er voor hem bent als het onverhoopt toch fout gaat. 


2. Leren & Zelf doen

vader_dochter_kleuren_samenVanaf de leeftijd van 1-2 jaar, wil je kind graag alles zelf doen. Natuurlijk lukt dat dan nog niet, maar hij kan het wel stap voor stap leren. Hij leert dat doordat hij het bij jou ziet, jij het voor doet en hij het na / zelf probeert te doen. Jij ondersteunt hem daarin.

Dat laatste blijft eigenlijk nog heel lang zo, alleen worden de taken waar je kind jou voor nodig heeft anders. Als je kind jong is, help je hem met aankleden, tanden poetsen, boterham smeren etc. Als je kind ouder is, hoeft dat niet meer en kan hij die dingen zelf.

Maar ook als je kind ouder is, kan hij nog niet alles helemaal zelf. Vooral voor een goede ontwikkeling van de zg. executieve functies heeft je kind jouw hulp heel hard nodig.
Executieve functies zijn cognitieve processen, die nodig zijn voor doelgericht, efficiënt en sociaal aangepast gedrag. Denk dan aan inhibitie, flexibiliteit, emotieregulatie, initiatief nemen, werkgeheugen, plannen & organiseren, ordelijkheid & netheid, gedragsevaluatie en taken afmaken.

jongen_plannen_klok_kalenderExecutieve functies zijn processen, die niet alleen op school maar ook thuis van groot belang zijn. In praktijk betekent dat dat je kind jou nodig heeft om er aan te denken dat hij zijn broodtrommel, drinkbeker en gymtas mee naar school moet nemen (plannen & organiseren), om te plannen wanneer het het beste zijn huiswerk kan maken (plannen & organiseren), om te leren wanneer hij hardop kan praten en wanneer niet (inhibitie), om  te leren dat hij niet mag slaan als hij boos op iemand is (inhibitie & emotieregulatie), hoe hij netjes kan reageren als hem iets niet lukt (emotieregulatie), hoe hij iets moet leren & onthouden (werkgeheugen), welke afspraken jullie ook alweer gemaakt hebben (werkgeheugen), hoe hij zijn kamer netjes opruimt (ordelijkheid & netheid) etc.

In een uitgebreid voorbeeld hieronder geef ik je enkele praktische tips over hoe je je kind daarin kunt steunen zonder het helemaal van hem over te nemen.

3. Verantwoordelijkheid geven & Op de koffie laten komen
meisjes_bakken_keukenAls je bovenstaande punten in acht hebt genomen en je samen met je kind hebt doorgenomen wat de bedoeling is, samen duidelijke afspraken hebt gemaakt en die ook nog eens vaker hebt herhaald, dan is het natuurlijk aan je kind om te bepalen wat hij er vervolgens mee doet. Je moet het als ouder op een gegeven moment loslaten en aan je kind overlaten.

Gaat je kind aan de slag met je advies en volgt het jullie afspraken?
Dat is hartstikke fijn en dat mag hij van jou horen. Geef je kind dan een welgemeend compliment. Niks is zo fijn om te horen dat je goed bezig bent, zeker van je ouders. Soms stagneert je kind in de uitgezette aanpak en dan heeft hij jou weer even nodig om weer op het goede pad te komen. Dat mag natuurlijk (maar neem ook nu de taak niet van je kind over).

Doet je kind weinig tot niks met jouw advies en volgt hij jullie afspraken niet op? 
Dan is dat eigenlijk ook prima. Zijn handelen en zijn keuzes hebben automatisch een consequentie en die consequentie is natuurlijk voor je kind. Als ‘curlingouder’ kan dit een lastige stap voor je zijn, juist omdat je je kind wil behoeden voor tegenslag. Toch kan de consequentie van iets ‘niet doen’ of ‘anders doen’ een belangrijk leermoment zijn.

Dat betekent in praktijk dat je ’s ochtends – voordat je kind naar school gaat – je kind best mag herinneren aan de gymtas, maar dat je de tas niet na gaat brengen als je kind ‘m toch vergeet. Dan maar een keer in de gewone kleren gymmen. De kans wordt daardoor groter dat je kind er de volgende keer wel aan denkt.
Let er wel op dat de consequentie van ‘iets vergeten’ niet te groot moet zijn. Het is belangrijk dat de consequentie redelijkerwijs in verhouding staat tot wat je kind vergeet.

Realiseer je dus dat je kind leert van tegenslag en van de gevolgen van zijn eigen gedrag. Als je je kind blijft behoeden voor tegenslag, leert hij niet dat hij het de volgende keer anders moet aanpakken. Als je het in zo’n situatie voor hem oplost, leert hij juist dat jíj het wel voor hem oplost. Als je kind een paar keer op de koffie komt, zal hij zich vroeg of laat realiseren dat hij zijn eigen aanpak zal moeten veranderen.

gezin_huishoudelijke_klusjes_samenAls je merkt dat het voor je kind nog echt lastig is om dit soort taken te plannen, dan heeft je kind op dat gebied voorlopig nog wat meer hulp nodig. Plannen is ook nog een moeilijke vaardigheid voor kinderen, zeker op de basisschool (de ontwikkeling van de executieve functies loopt nog door tot in de jong volwassenheid; ong. 24 jaar). Je mag als ouder dus niet verwachten dat je kind al zo goed kunnen plannen als een volwassene of dat hij al zo goed als jou kan overzien wanneer hij wel/niet zijn huiswerk het beste kan maken. Om je kind dat goed te leren is het goed om dat nu nog samen met je kind op te pakken. Maar ook dit doe je weer op een ondersteunende manier en niet door alles voor te doen of voor te zeggen. In het voorbeeld hieronder lees je hoe je dat kunt aanpakken.

EXTRA TIP: Ondersteun de executieve functies van je kindmeisje_denkt_na

Planning: werk met lijstjes en pictogrammen die je in huis ophangt.

Inhibitie, emotieregulatie en ordelijkheid & netheid: leg je kind regelmatig uit wat er wel/niet kan in welke situatie én geef natuurlijk het ‘goede voorbeeld’. Je kind wil best aannemen wat je zegt, maar leert ook heel veel van wat jij zelf doet.

Realiseer je dat je kind géén kleine volwassene is. Je kind weet misschien nog niet precies hoe hij zijn kamer moet opruimen, maar kan dat wel leren. Wees specifiek in je opdracht: ‘ruim je kamer op’ is erg algemeen; beter is: ‘doe alle auto’s in deze doos’ of ‘zet alle boeken rechtop in die kast’. Realiseer je ook dat wat jij verstaat onder ‘een opgeruimde kamer’ voor je kind anders kan zijn. Als jij graag wil dat je kind opruimt zoals jíj dat wil, dan heeft hij jouw uitleg gewoon nodig.


Hoe je je kind verder nog kunt helpen zonder te ‘Curlen’
Om een kind iets te leren, is het nodig om het hem eerst rustig uit te leggen en het daarna vaak genoeg te herhalen. Het geheugen van je kind werkt nou eenmaal nog niet zo goed als dat van volwassenen. Ook dat blijft zich nog ontwikkelen in de kinder- en adolescentietijd. Jouw kind heeft dus echt nog jouw uitleg én herhaling nodig. Hoe vervelend dat voor jou als ouder soms ook kan zijn…


joyce_rosegrijs_staand_c

Wil je graag een thema-avond over opvoeden bijwonen?
Kijk dan in Joyce’ online Agenda voor een workshop, lezing of OpvoedParty bij jouw in de buurt.

Wil je Joyce graag uitnodigen om een thema-avond over opvoeden te geven?
Kijk dan hier voor mogelijke thema’s en/of neem contact met haar op.



Een uitgebreid voorbeeld, waarin deze punten samenkomen:

Voorbeeld: Je kind heeft huiswerk van school. 
Positive mother and boy resting in the kitchenBetrokkenheid tonen: Vraag aan je kind of hij huiswerk heeft en wanneer het af moet zijn.

Plannen: Neem samen met je kind de week door en bekijk op welke dag het het handigste is om het huiswerk te maken. Let daarbij ook op de andere afspraken die je kind heeft (zoals voetbaltraining, muziekles, zwemles etc.) en zoek naar dagen waarop er niks of weinig op het programma staat.

Afspraken maken: Spreek af wanneer hij het huiswerk gaat maken.

Als de agenda van je kind te vol is om dit goed in te plannen, dan wordt het natuurlijk tijd om ruimte te maken in zijn agenda. Kijk dan eens kritisch naar alle activiteiten die je kind na school heeft en of daar niet beter wat van moet komen te vervallen.

TIP: Maak samen met je kind een weekplanner, waarin de vaste activiteiten staan.
Laat je kind daar vervolgens zelf in opschrijven wanneer hij het huiswerk maakt.

Herinneren: Op de dag dat hij zijn huiswerk gepland heeft, mag je je kind er best een enkele keer aan herinneren. Dwing je kind echter niet om aan de slag te gaan. Daar is je kind zelf verantwoordelijk voor.
Je mag er trouwens niet van uit gaan dat je kind de planning helemaal zelf overziet, dus je kind enkele keren aan zijn taken herinneren is echt geen probleem.

Eindtijd 1: Als je je kind aan zijn huiswerk (of een andere taak) herinnert, dan geef je hem meteen een eindtijd aan. Die eindtijd kan bijvoorbeeld het tijdstip zijn waarop hij naar bed gaat. Na dat tijdstip wordt er geen huiswerk meer gemaakt. Houd je vervolgens aan die afspraak.

klok_taken_planning_kind_routineEindtijd 2: Als je kind aan het huiswerk begint, geef je ook nog een andere eindtijd aan, namelijk de tijd waarin je kind het huiswerk maakt. Je kind hoeft er echt geen uren aan te besteden; vaak is een half uur of een uur al voldoende.

Om je kind ook hier weer meer handvaten te geven en zelf in de gaten te laten houden hoeveel tijd hij nog heeft, kun je dat visueel maken met behulp van een klok (zie afbeelding). Je kunt ook een eierwekker zetten, die de duur bepaalt. Laat jonge kinderen niet te lang aan een stuk aan hun huiswerk zitten; als de planning het toelaat, mag je het best over een aantal dagen verspreiden.

Helpen: Als je kind wat hulp nodig heeft bij het maken van zijn huiswerk, dan mag je dat best bieden. Let er alleen op dat je het niet voorzegt en zorg er ook hier weer voor dat je kind vooral zelf nadenkt en het zelf probeert op te lossen. Realiseer je ook dat je kind het huiswerk niet foutloos hoeft in te leveren.

jongen_maakt_huiswerk_lampGevolgen: Als je bovenstaande punten als ouder netjes hebt gedaan en je kind heeft het huiswerk toch niet af, dan zijn de consequenties daarvan voor je kind. Jij hebt er nu als ouder alles aan gedaan om je kind zijn huiswerk te laten maken, maar daarna is het echt aan je kind.
Heb nu het vertrouwen in de leerkracht, dat hij je kind een waarschuwing of een passende consequentie geeft. Door deze aanpak wordt de kans groter dat je kind zijn huiswerk de volgende keer wél maakt of minder lang uitstelt.

Mogelijke valkuil: Uiteraard ga je in geen enkel geval het huiswerk voor je kind maken, ook niet als hij het op een gegeven moment door tijdgebrek niet meer haalt. Als je namelijk weet dat hij er door de week in principe genoeg tijd voor heeft gehad en jij hem er 2-3 keer aan herinnerd hebt, dan moet dat voor je kind voldoende zijn.

⇒ Met deze aanpak geef je je kind langzaam maar zeker de verantwoordelijkheid om zelf op tijd aan zijn huiswerk te maken én om het daadwerkelijk af te maken. Deze aanpak kun je uiteraard ook op andere taken of handelingen toepassen. 


Wil jij ook Joyce’ waardevolle opvoedtips ontvangen? tip_gezinHelemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


Wil je graag reageren op dit artikel? Dat mag!
Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

Heb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?
Neem dan contact met me op. Je vindt m’n contactgegevens hieronder.
joyce_rosegrijs_staand_c

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2019. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.
Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Klik hier voor je dagelijkse portie OpvoedInspiratie.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle opvoedtips: 
– ‘Positief opvoeden: Start je opvoeding goed met deze 5 stappen.’ Klik hier.
– ‘Laat dat nou!’ (over: 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt). Klik hier.
– ‘Stop met schreeuwen!’ (over: Hoe je in 5 stappen minder schreeuwt tegen je kind.)Klik hier. Klik hier.
– ‘Ach, het is maar een fase.’ (over: Hoe jouw verwachtingen over je kind je opvoeding in de weg kunnen zitten.). Klik hier.
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

Artikelen, gelezen / gebruikt voor bovenstaand artikel: 
– ‘Kinderen met burn-out, hoe kan dat? De curlingouder pampert te veel!’ [ Link naar dit artikel. ]
– ‘Curlingouders, stop met het wegpoetsen van obstakels voor je kind’ [ Link naar dit artikel. ]
– Leclaire, A. (2017).  Gun je kind ook eens een teleurstelling. NRC. [ Link naar dit artikel. ]
– ‘BRIEF Vragenlijst executieve functies voor 5- tot 18-jarigen.’ [ Link naar dit artikel. ]
– ‘We pamperen onze kinderen als prinsesjes in IKEA-ballenbakken’. [ Link naar dit artikel. ]

logo_akse_coaching_klein_nieuw

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.

Laat dat nou! | 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt.

moeder_kind_bank_tekent_muurIedere ouder weet het: kinderen hebben is niet alleen heerlijk, mooi en bijzonder, maar ook best lastig, zwaar en vermoeiend. En dat laatste komt niet altijd door onze kinderen: soms maken we het onszelf lastiger dan eigenlijk nodig is. We stappen namelijk vaker – onbewust & onbedoeld – in zg. ‘opvoedvalkuilen’. En daar gaat dit artikel over: je leest hier over 5 veelvoorkomende opvoedvalkuilen, die het ouders moeilijker maken om op een positieve, fijne en constructieve manier op te voeden.

 

=> Trap jij ook wel eens in één van deze 5 veelvoorkomende opvoedvalkuilen?

 

(1) Je versterkt (onbedoeld) het lastige gedrag van je kind. 
moeder_spreekt_dochter_streng_toe_snoep_winkelVoorbeeld: je bent samen met je dochter in de supermarkt. Je dochter wil graag die ene zak snoep meenemen. Jij bent het daar niet mee eens en legt het weer terug in het rek. Je dochter haalt het er weer uit. Dit tafereel herhaalt zich een paar keer en ondertussen lopen de gemoederen steeds hoger op. Uiteindelijk krijgt je dochter een driftbui en ligt ze schreeuwend en krijsend op de vloer. Je vindt dit zelf een behoorlijk onprettige situatie, want je hebt het gevoel dat iedereen naar je kijkt en iedereen jullie kan horen. Om dat zo snel mogelijk te stoppen geef je je dochter maar snel die zak snoep. Gelukkig, het is weer stil!

Deze valkuil noemen we de escalatievalkuil: hoe meer je dochter tegensputtert, hoe groter de kans is dat ze haar zin krijgt. Hierdoor leert je kind dat hij van jou krijgt wat hij wil als hij maar gaat schreeuwen of krijsen. Door je kind zijn zin te geven, weet hij dat ze hij het de volgende keer ook voor elkaar krijgt als hij het op deze manier aanpakt. Door je kind zijn zin te geven, versterk je dus zijn driftbuien in deze situatie.

Om dit gedrag te voorkómen, is het belangrijk om hier als ouder consequent op te reageren: denk eerst na of je het snoep, dat je kind graag wil, wel óf niet wilt kopen.
– Optie 1: Wil je het niet kopen, dan koop je het niet en zeg je dat duidelijk tegen je kind. Het snoep wordt dan ook niet gekocht; of je kind nou een driftbui krijgt of niet.
– Optie 2: Als je het goed vindt om het snoep te kopen, dan zeg je dat ook en dan kan het gewoon in je karretje.
=> Heb je echter eenmaal ‘nee’ gezegd, dan blijft het nee. Neem jezelf serieus en houdt voet bij stuk. Je kind verwacht dat nu ook van je, ook al is hij het niet met jouw beslissing eens. Uiteraard zal je kind wel nog – zeker in het begin – proberen om toch dat snoep mee naar huis te krijgen (dat mag hij ook gewoon proberen), maar jij houdt je aan je afspraak.

Als je dit een aantal keren consequent volhoudt, dan weet je kind precies wat hij aan je heeft en dan weet hij na verloop van tijd dat het geen zin heeft om te gaan schreeuwen of krijsen. Hij krijgt het snoep namelijk toch niet.
Bekijk ook dit filmpje, waarin ik je tips geef om om te gaan met driftbuien in de supermarkt.

 

(2) Je moet eerst schreeuwen, voordat je kind naar je luistert. 
jongen_op_bed_in_pyjamaVoorbeeld: Het is bedtijd. Je gaat samen met je zoon naar boven om hem klaar te maken om te gaan slapen. Je zegt tegen je zoon: ‘trek je pyjama maar alvast aan’. In de tussentijd maak jij de tandenborstel klaar en pak je een handdoek. Daarna kijk je even in z’n slaapkamer en zie je dat je zoon aan het spelen is met z’n trein. ‘Wat zei ik nou? Je zou je pyjama aan gaan doen. Er is nu geen tijd meer om te spelen. Kom op, trek je pyjama aan.’ Je loopt z’n kamer uit, je gaat weer terug naar de badkamer en je merkt dat je langzaam boos wordt op je zoon. Je denkt: ‘zo gaat het nou iedere avond. Ik kan wel 100x tegen hem zeggen dat hij z’n pyjama aan moet doen, maar hij vertikt het gewoon. Waarom doet hij nou niet gewoon wat ik hem zeg?’ Je wacht nog een minuutje en loopt dan weer naar je zoon toe. Als je binnenkomt zie je dat je zoon nu aan het lezen is. Hij heeft nog steeds z’n pyjama niet aan. Nu schiet je uit je slof en schreeuw je: ‘Potverdorie, ik zei toch dat je je pyjama aan zou doen en dan zit je hier wat te lezen. Waarom luister je niet? Ik word hier echt zo boos van! Kom op, en nu gauw een beetje!’. Je zoon kijkt verschrikt op uit z’n boek en begint zijn pyjama aan te trekken.

Je kind heeft geleerd dat hij pas aan de slag hoeft als jij echt boos wordt of gaat schreeuwen. Eerder hoeft hij dus niet in actie te komen, want dan heeft toch geen gevolgen voor hem. (Uiteraard denkt je kind dat niet zo bewust en berekenend als ik het hier beschrijf, maar heel kort door de bocht komt het hier wel op neer.) Het is belangrijk om in dit soort situaties niet eindeloos tegen je kind te blijven zeggen wat jij verwacht dat hij gaat doen. Als je dat tot 2x beperkt en er daarna een consequentie aan verbindt (bijv. één verhaaltje minder voor het slapengaan), dan is je kind eerder geneigd om wel in actie te komen.

Uiteraard is het nóg fijner om de consequentie om te draaien: stel een leuke beloning in het vooruitzicht als je kind goed mee- / doorwerkt. In dit geval zou je bijv. kunnen zeggen: ‘Als je je pyjama binnen twee minuten aan hebt getrokken, dan lees ik je een extra verhaaltje voor’. (Die tijd moet uiteraard wel realistisch en haalbaar zijn voor je kind). Zet dan een wekkertje of houdt de tijd bij op je telefoon, moedig je kind ondertussen aan, laat merken wat hij allemaal goed doet en je merkt al gauw dat het naar bed gaan er een stuk gezelliger op wordt. Merk ook op dat je nu niet meer hoeft te schreeuwen en dat je kind toch gewoon doet wat je graag wil.
Lees ook m’n artikel ‘Stop met schreeuwen! (Over: Hoe je in 5 stappen minder schreeuwt tegen je kind.)’ of bestel m’n gratis e-book ‘Stop met Schreeuwen’.


joyce_grijs_aanjou_1
Heb je een kleine of grote opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Neem dan contact met me op.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

(3) Als je kind iets verkeerd doet, keur je hém af (als persoon).

melk_op_vloer_beker_voetenVoorbeeld: het is weekend en jullie zitten als gezin samen aan tafel te eten. Dan stoot je zoon ineens een glas melk om. Je houdt niet van knoeien, je vindt het zonde van de melk, je bent bang dat alle kleren weer in de wasmachine moeten of je vindt het zonde van je tijd om het allemaal te moeten gaan schoonmaken. Kortom, je schiet uit je slof: ‘wat ben je ook voor een stommerd, dat je altijd je melk omstoot. Kijk toch eens uit je doppen, onhandige Harry!’.

Je kind afkeuren als persoon, doe je bijvoorbeeld als je je kind uitscheldt en als je hem allerlei benamingen geeft (zoals idioot of stommeling) of door dingen te zeggen als ‘wat ben jij toch altijd…’. Dit soort uitspraken ondermijnen het zelfbeeld en het zelfvertrouwen van je kind. Je kind gaat er ook steeds meer in geloven, want wat jij als ouder zegt is waar. Je kind denkt al gauw: ‘ik kan dat ook helemaal niet’ of ‘ik ben ook altijd onhandig’. Daardoor treedt waarschijnlijk ook nog eens het fenomeen ‘self-fulfilling prophecy’ op: je kind gaat zich gedragen zoals hij denkt dat hij is. Dus in plaats van dat hij zich minder ‘stom’ of ‘onhandig’ gaat gedragen (wat jij als ouder het liefste zou zien), wordt dat gedrag alleen maar meer. Dit soort uitlatingen werken dan ook vaak alleen maar averechts. Reden te meer om dit soort opmerkingen helemaal achterwege te laten.
Lees ook m’n artikel ‘Hoe verbeter je het zelfvertrouwen van je kind?’ (Over: 4 ingrediënten voor een gezonde dosis zelfvertrouwen.).

 

(4) Je benoemt niet wat je kind goed doet. 
meisje_springt_van_de_bank_afVoorbeeld: je dochter zit lekker aan tafel; ze is aan het kleuren. Dat kan ze altijd goed volhouden, soms wel een uur lang. Heerlijk vindt ze dat. Zo heb je geen kind aan haar en kun je lekker aan de slag met je eigen activiteiten. Maar zodra ze klaar is met kleuren begint de ellende. Dan begint ze om je heen te hangen en wil ze dat je haar oppakt of dat je haar steeds knuffelt en dat terwijl nog met je eigen dingen bezig bent. Je wil graag dat ze verder gaat met kleuren of dat ze met iets anders gaat spelen, maar daar heeft ze ineens geen zin meer in. Het lijkt wel of ze op zo’n moment alleen maar kattenkwaad kan uithalen. Ze gaat op de bank springen, ze gaat aan de knopjes van de tv zitten of ze gaat met spuug poppetjes tekenen op het raam. Om gek van te worden! En dat terwijl ze een half uur geleden nog zo lief zat te kleuren… 

Vaak zie je dat kinderen een tijdje heel leuk (alleen) kunnen spelen, maar dat is vaak maar van beperkte duur; zeker voor jonge kinderen. Na zo’n tijdje van rustig alleen spelen hebben ze vaak de behoefte om even bij papa of mama te zijn. Ze willen dan graag jouw aandacht. Als jij je kind op dat moment geen aandacht geeft (om wat voor reden dan ook), dan gooien ze het over een andere boeg. Ze gaan gedrag laten zien waarvan ze ‘weten’ dat ze er toch jouw aandacht mee krijgen. Alleen is het dit keer geen positieve, maar negatieve aandacht.

We weten dat kinderen aandacht nodig hebben. Krijgen ze die aandacht niet op een positieve manier, dan vragen ze ‘m wel op een negatieve manier. Want: aandacht = aandacht. Alleen vinden ze het natuurlijk fijner om positieve aandacht te krijgen, net zoals wij het als ouder veel fijner vinden om positieve aandacht te geven. Doe dat dan ook!

Als je ziet dat je kind lekker aan het spelen is, ga dan eens af en toe naar hem toe. Vraag wat je kind aan het kleuren is, vraag of je ook iets mag tekenen of iets mag inkleuren en met welke kleur dan. Als je een paar keer per dag (kort) aansluit bij wat je kind aan het doen is, krijgt je kind voldoende aandacht van jou en heeft het veel minder de neiging om jouw aandacht op een negatieve manier te vragen. Positieve aandacht geven én krijgen is onmisbaar in een positieve, fijne en constructieve opvoeding!
Lees ook m’n artikel ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht’.

 


joyce_rosegrijs_staand_c

Wil je graag een thema-avond over opvoeden bijwonen?
Kijk dan in Joyce’ online Agenda voor een workshop, lezing of OpvoedParty bij jouw in de buurt.

Wil je Joyce graag uitnodigen om een thema-avond over opvoeden te geven?
Kijk dan hier voor mogelijke thema’s en/of neem contact met haar op.


 


(5) Je wil dat je kind iets gaat doen, maar je handelt niet consequent.

jongen_speelt_op_vloerVoorbeeld: Je bent in de keuken bezig met het avondeten en je wil graag dat je dochter begint met opruimen. Je loopt even naar haar toe en vraagt haar rustig: ‘ruim alsjeblieft je lego op, want we kunnen zo eten’. Ze zegt ‘ja, is goed’ en jij gaat weer verder met koken. Als je na een tijdje even om de hoek kijkt, zie je dat ze nog steeds met de lego speelt, maar opruimen, ho maar. Je zegt het haar nog een keer en nu op wat hardere toon: ‘ik wil graag dat je opgeruimd hebt voordat we gaan eten. Het eten is zo klaar, dus begin nou maar gauw’. Weer zegt ze ‘ja, is goed’. Dan hoor je het alarm van de magnetron afgaan en loop je snel terug naar de keuken. De ovenschotel is klaar. Je roept ‘we kunnen eten!’ en iedereen komt aan tafel zitten. ‘Smakelijk eten’ zegt iedereen. Ondertussen ligt de lego nog steeds door de hele woonkamer… 

In dit voorbeeld heb je als ouder 2x aan je dochter gevraagd om het speelgoed op te ruimen; doorgaans is het wel vaker nodig om kinderen te bewegen om iets gaan doen (zoals opruimen). Ouders hebben het gevoel dat ze het eerst wel 10x moeten vragen voordat hun kind in actie komt. Wat belangrijk is in dit voorbeeld is dat je dochter niet leert dat ze ook echt even moet doen wat er gevraagd wordt. Het hoeft uiteindelijk ook niet, want ze kan gewoon gaan eten zonder dat ze opgeruimd heeft. Haar vader/moeder komt er niet meer terug en laat haar gewoon aan tafel plaatsnemen. In dit geval kun je met je kind afspreken dat ze pas aan tafel kan komen als alle lego is opgeruimd. Of – iets minder streng, maar misschien wel met een positiever effect: ‘als je nu begint met opruimen, dan help ik je en dan kunnen we daarna samen gaan eten’.
Lees ook m’n artikel ‘Ik moet het mijn kind eerst 10x vragen… – Hoe je je kind in 5 stappen leert om sneller naar je te luisteren.’. 

 

Wil je reageren op dit artikel?
Ga dan naar m’n Facebook-pagina en laat daar een bericht achter.

 


Wil jij ook Joyce’ waardevolle opvoedtips ontvangen? tip_gezinHelemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


 

Ik hoop van harte dat je met deze informatie op een goede manier thuis aan de slag kunt.

Heb je hier vragen over, wil je meer weten over dit thema of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op. Je vindt m’n contactgegevens hieronder.
joyce_rosegrijs_staand_c

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2018. Joyce Akse/Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Klik hier voor je dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

logo_akse_coaching_klein_nieuw


Ga (terug) naar de
website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.

 

Referentie(s): 
Dit artikel is o.a. gebaseerd op informatie uit ‘Sanders, Markie-Dadds, & Turner. (2009). Positief opvoeden: Triple P – Voor iedere ouder. Triple P International: Milton.

Klik hier voor m’n andere opvoedtips, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.