Omgaan met stress | 5 praktische tips om je stressgevoel aan te pakken.

moeder_werken_met_kinderenWe hebben allemaal wel eens een gevoel van stress: jijzelf, je partner, je familie, je vrienden. Iedereen herkent dat wel. En dat is helemaal niet erg. Stress hoort nou eenmaal bij het leven.
Dat geldt natuurlijk niet alleen voor volwassenen, maar ook voor kinderen. In dit artikel zal ik me vooral concentreren op de stress bij volwassenen, meer specifiek nog bij ouders.

⇒ In dit artikel leg ik je uit wat stress precies is, hoe het ontstaat, hoe je bij jezelf kunt merken of je wel / geen last hebt van stress en geef ik je praktische tips om je stressgevoelens te verminderen. Want dat kan!

Nu het Coronavirus rondwaart, kan dat extra stressgevoelens bij je oproepen. Dus dat je nu stress ervaart, is echt niet vreemd. Je hele leven – en het leven van iedereen om je heen – staat als het ware ‘op zijn kop’. Je normale ritme is verstoord. Je werkt nu misschien nog thuis (en dus niet in je normale werkomgeving) en je hebt er waarschijnlijk andere taken bij gekregen. Denk maar eens aan het helpen van je kinderen met hun schoolwerk. Verder verlopen je sociale contacten nu op een andere manier; niet meer door persoonlijk contact door bezoekjes over en weer, maar via beeldbellen of tekstberichtjes.Al met al gaat het om enorme veranderingen. Als je daar dan ook nog een eventuele dreiging bij ervaart (‘als ik maar niet ziek word’ of ‘als ik maar voldoende inkomen houd’), dan kan dat samengaan met stress. Je hebt (veel) minder controle over jouw eigen situatie en dat kan je een hopeloos of angstig gevoel geven.

⇒ Realiseer je dat het normaal is om juist nu stress te ervaren. Angst, bezorgdheid en onzekerheid over je gezondheid, je eigen (financiële) situatie of die van mensen in je omgeving is normaal en hoort erbij.

Uiteraard is het coronavirus, de maatregelen met alle bijbehorende veranderingen niet de enige reden om op dit moment stress te ervaren. Er zijn nog veel andere redenen of oorzaken, die bij jou stress kunnen opleveren. Je leest er hieronder meer over.

Wat is stress eigenlijk? 
vrouw_handen_voor_ogenEen beetje gestresst zijn of een beetje spanning voelen is trouwens helemaal niet erg. Sterker nog, dat is op bepaalde momenten heel normaal en juist positief. Veel mensen zijn bijv. gespannen als ze een presentatie moeten geven, wanneer ze een examen hebben of voordat ze op vakantie gaan. Je bent dan extra alert, je let goed op en je kunt snel reageren. Zodra de spannende situatie voorbij is, zakt het gespannen gevoel weer.

Soms kan het gestresste gevoel ook te veel worden of te lang duren. Bijvoorbeeld op momenten dat er te veel van je gevraagd wordt, als je problemen hebt (thuis of op je werk), als je je grote zorgen maakt of als je te weinig steun ervaart uit je omgeving. Zulke situaties geven extra spanning of geven gevoelens van stress, die langere tijd duren.

 


Een stressreactie is een normale reactie op buitengewone omstandigheden, zeker als het om onverwachte gebeurtenissen gaat, die ook nog eens ingrijpend zijn.


 


Welke factoren kunnen bij jou stress veroorzaken? 

man_zit_op_bed_handen_voor_ogenStress heeft invloed op je manier van denken, je emoties (gevoelens), je lichaam en je gedrag. Het is belangrijk om erop te letten of je stress ervaart, zodat je er iets aan kunt doen.

Er zijn heel wat factoren of situaties, die stress kunnen veroorzaken. Ik geef je er hier een kort overzicht van:

Onzekerheid: Je voelt je onzeker en/of je maakt je zorgen over je huidige situatie (bijv. over je gezondheid, de gezondheid van mensen in je omgeving, je werk, je contract, je financiële situatie).
Nare gebeurtenissen: Je maakt op dit moment iets naars mee of hebt dat in het verleden meegemaakt (zoals relatieproblemen, huiselijk geweld / mishandeling, een scheiding, overlijden, ongeluk, beroving, inbraak, aanranding).
Ziekte: Jij of één van je naasten is ziek.
Gebrek aan steun / hulp: Je ervaart weinig steun van anderen en/of je bent alleenstaande ouder.

Het is lastig te voorspellen welke factor of situatie voor jou het meest stressvol zal zijn. Iedereen reageert namelijk anders op deze specifieke factoren en situaties.

⇒ Herken je één of meerdere factoren, die bij jou op dit moment vooral stress opleveren?

 

 


Stress in je lichaam

Wat gebeurt er in je lichaam als je gestresst bent?
sympathisch_zeuwstelselAls je gestresst bent, nemen je hartslag, bloeddruk, ademhaling en spierspanning toe, je spijsvertering vertraagt en je pupillen worden wijder: je lichaam komt in een staat van paraatheid. Hierdoor kun je spannende situaties beter aan.

Het sympathisch zenuwstelsel zorgt bijna onmiddellijk voor de ‘vecht- of vluchtreactie’, die ons lichaam klaarstoomt voor actie. Onze spieren spannen zich aan en onze bloeddruk en hartslag gaan omhoog, waardoor je je hart voelt bonzen in je borstkas. De pupillen verwijden zich. Het bloed wordt onttrokken aan onze organen en naar de spieren gestuurd. De spijsvertering gaat op een laag pitje. We beginnen te zweten, zodat het lichaam na explosieve actie weer afkoelt. Het systeem is zo afgesteld dat het liever te vaak afgaat dan één keer te weinig. We schrikken dus liever tien keer van een tuinslang in het gras dan dat we één keer te laks reageren op een echte slang.

Wat gebeurt er in je hersenen als je gestresst bent?
– De HPA-as: 
hpa-asDe Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis’ in het Engels)  speelt een belangrijke rol in de stressrespons. Het geeft een langzame respons op stress: het duurt ongeveer 30 minuten voordat cortisol in het bloed gemeten kan worden.
De HPA-as werkt als volgt: Na een stressvolle gebeurtenis scheidt de hypothalamus een hormoon (CRH) uit, dat er op zijn beurt voor zorgt dat de hypofyse een ander hormoon (ACTH of corticotropine) uitscheidt. Deze stof zorgt er vervolgens voor dat de bijnieren (o.a.) cortisol produceren. 

Hoewel cortisol als stresshormoon een slechte naam heeft, is het wel degelijk nuttig. Het laat de bloedsuikerspiegel stijgen en de stofwisseling een tandje bijzetten. Daardoor komt er meer energie vrij om met de stressvolle situatie om te gaan.

hersenen_limbisch_systeem– De hippocampus: 
De hippocampus is een hersengebied dat belangrijk is voor leren, onthouden en navigeren. Het functioneert normaalgesproken als een ‘uitknop’ voor de stressreactie. Het gebiedje merkt verhoogde cortisolspiegels op en schroeft de aanmaak van dat hormoon vervolgens terug. Chronische stress beschadigt de hippocampus echter, waardoor het cortisolniveau hoog blijft, waardoor de hippocampus nog meer beschadigt; een vicieuze cirkel, waardoor o.a. je geheugen slechter gaat functioneren.

– De amygdala: 
De amygdala is een hersengebied dat continu een oogje in het zeil houdt voor gevaar. Het is verantwoordelijk voor het sturen en verwerken van emoties en staat in verbinding met de hippocampus. Eén van de belangrijkste emoties, die de amygdala reguleert, is angst. De manier waarop we emoties en stress beleven in het dagelijks leven wordt hierin opgeslagen.

De hippocampus en amygdala maken deel uit van een belangrijk systeem dat emoties reguleert; het zg. ‘limbische systeem’. Dit systeem is bijzonder nuttig, omdat het ons in staat stelt om in noodsituaties adequaat te handelen. Het reageert niet alleen op levensbedreigende situaties, maar   ook op bedreigingen van meer psychische aard.


 

 

Langdurige stress
Als jouw gevoel van stress langere tijd aanhoudt, dan kan dat behoorlijke gevolgen hebben. Je lichaam geeft je als het ware ‘waarschuwingssignalen’, waardoor je kunt herkennen dt je last hebt van stress.Deze signalen kunnen erop wijzen dat je last hebt van stress:
vader_piekert_kinderen_op_bankDenken: je bent sneller afgeleid, je hebt moeite om je te concentreren, je bent vergeetachtig(er), je piekert veel.- Emoties: je kunt je moeilijk(er) ontspannen, je reageert sneller emotioneel (sneller prikkelbaar of geïrriteerd, boos of huilen), en/of je hebt gevoelens van somberheid en angst.- Lichaam: je voelt je vermoeid(er) of juist heel energiek; je hebt een gespannen gevoel; je voelt rusteloos; je zweet meer; je schrikt sneller; je hebt meer last van hoofdpijn, maagklachten, nek- of rugklachten; je eetlust is veranderd; je hebt moeite met slapen; je hebt minder weerstand (je bent sneller verkouden of grieperig); je hebt verhoogde spierspanning; en/of je hebt pijn op de borst en/of hartkloppingen.- Gedrag: je zondert je meer af, je hebt meer moeite om taken af te maken, je raakt vaker / sneller betrokken in ruzies of discussies, je kunt minder (of niet meer) genieten van de mooie dingen in je leven.

Stress is ongezond als het lang aanhoudt of hevig is en het je niet lukt om ervan te herstellen. Van chronische en hevige stress kun je psychisch en lichamelijk ziek worden.
Door stress gaan mensen ook vaak ongezonder leven: meer (of opnieuw starten met) roken, ongezonder eten, meer alcohol drinken of minder bewegen. Langdurige stress kan leiden tot een burn-out en verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.
Stress & Opvoeden: Geen goede combinatie.

moeder_druk_in_huis_kinderenJe kunt je voorstellen dat ook opvoeden en gevoelens van stress niet goed samengaan. Als jij als ouder niet goed in vel zit, omdat je je langere tijd gestresst voelt, dan werkt dat door in jouw manier van opvoeden.

Een aantal voorbeelden: 
– Je bent sneller geïrriteerd, je kunt minder van je kind(eren) hebben en je reageert sneller boos, kwaad of gefrustreerd op je kind.
– Je hebt minder energie, waardoor je minder zin hebt om leuke activiteiten met je kind te ondernemen.
– Je piekert meer, waardoor het je minder goed lukt om met je volledige aandacht bij je kind te zijn.

Vandaar dat het niet alleen voor jezelf, maar ook voor je kind(eren) belangrijk is om je stressniveau te verbeteren.

Opvoeden zelf kan ook stress opleveren. Bijvoorbeeld als je het idee hebt dat je kind zich steeds maar vervelend of lastig gedraagt en je dat zelf niet kunt veranderen, als je het idee hebt dat je kind niet naar je luistert of jou niet serieus neemt, als je kind brutaal tegen je is of jou pijn doet (door te slaan of door kwetsende opmerkingen te maken), als je kind al langere tijd slecht eet en jij je zorgen maakt over zijn groei en ontwikkeling, als je kind al een tijdje slecht slaapt en dat niet alleen een wissel trekt op je kind zelf, maar ook op jou of andere leden van het gezin. En ga zo maar door.
Dit zijn overigens allemaal onderwerpen, die je goed met opvoedcoaching aan kunt pakken en die je binnen relatief korte tijd op kunt lossen. Deze ‘opvoedstress’ kun je gelukkig snel en makkelijk aanpakken. Je leest er hier meer over.

 

Vandaar dat het – zeker voor ouders – zo belangrijk is om goed om te gaan met jouw eigen stressgevoelens.

 

⇒ In dit artikel geef ik je 5 tips om beter om jouw huidige stressgevoelens aan te pakken en om ze te verminderen. Onderaan dit artikel vind je ook nog een mooie BONUSTIP. Hier komen ze.

 

(1) Zorg goed voor jezelf.
man_ligt_op_grond_ontspannenAls je veel gevoelens van stress ervaart, dan is het belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Zeker als ouder is dat erg belangrijk, want je weet: ‘als je goed voor jezelf zorgt, kun je ook beter voor anderen, voor je kinderen, zorgen’.

Om goed voor jezelf te zorgen is het belangrijk dat je voldoende slaapt, voldoende rust neemt, (extra) gezond eet, voldoende beweegt (dagelijks 30 min. actief bewegen) en voldoende momenten van ontspanning creëert.

Zoek een manier op die er voor zorgt dat jij ontspant. Dat is natuurlijk voor iedereen anders. Enkele mogelijkheden zijn: naar (rustige, ontspannende) muziek luisteren, een boek lezen, je hobby beoefenen, wandelen, sporten, douchen of rustig in bad liggen, puzzelen, de tijd nemen om rustig te koken etc.

Val je moeilijk in slaap (omdat je meer piekert of door je stressgevoelens) of slaap je zeer onrustig, lees dan voordat je gaat slapen een ontspannend boek of doe een rustige activiteit. Schakel ook voor het slapen op tijd af: lees vlak voordat je gaat slapen geen nieuwsberichten meer en drink dan het liefst geen alcohol en koffie. Juist op het gebied van slapen is regelmaat erg belangrijk: sta op vaste tijden op en ga op vaste tijden naar bed.

Voordelen voor je kind
Je kind heeft er daadwerkelijk baat bij als jij goed voor jezelf zorgt. Jij kunt daardoor namelijk met meer rust op je kind reageren, je kind meer onverdeelde aandacht geven en consequenter op je kind reageren. Neem dus ook jouw rust- en ontspanningsmomenten serieus en plan ze in. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor het welbevinden van je kind.

 


joyce_grijs_aanjou_1

Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed luistert, slaapt of eet? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

 

(2) Bedenk wat de oorzaak is van jouw stressgevoel én denk na over oplossingen.
vrouw_zit_rustig_op_bankUiteraard is het niet genoeg om de oorzaak van je stressgevoel te weten. De problemen lossen zich nou eenmaal niet vanzelf op. Vandaar dat het ook belangrijk is om na te denken over oplossingen en om daarmee aan de slag te gaan. Bedenk wat je allemaal zélf kunt doen om de stressvolle situatie op te lossen of op een andere manier aan te pakken.

Vraag jezelf gedurende de dag vaker af wat je op dat moment kunt doen om je leven op dat moment – hoe klein ook – voor jezelf te verbeteren en fijner te maken.

Verder is het belangrijk om de emoties of gevoelens van stress, die je voelt te benoemen en te erkennen. Je hebt er niks aan om ze weg te wuiven; sta er juist bij stil. Je kunt jezelf helpen door een troostende gedachte toe te voegen, zoals:
Het is okay om deze gevoelens te ervaren. Ik ben niet de enige. Veel mensen ervaren deze gevoelens op dit moment.
En vervolgens: ‘Ik doe wat ik kan in mijn leven, ik heb geen invloed op zaken waar ik geen controle op heb.
Bedenk dat ook heel nare emoties te verdragen zijn en weer over zullen gaan.

Uiteraard is (meer) roken en/of alcohol- / drugsgebruik géén goede manier om met je stressgevoelens om te gaan. Merk je dat je de neiging hebt om toch naar deze middelen te grijpen? Neem dan direct contact op met je huisarts of met een andere, vertrouwde professional.

EXTRA TIP: Schrijf aan het einde van de dag 3 dingen, situaties of momenten op waar je (oprecht) dankbaar voor bent, waar je blij van werd, wat lekker liep, waar je tevreden over was. Door op die manier naar je dag te kijken, merk je dat alle dagen – hoe moeilijk ze ook kunnen zijn – ook mooie, fijne en positieve momenten in zich hebben. Dat zal jou al na enkele dagen een beter gevoel over je leven van dit moment geven.

 

(3) Houd vast aan je dagelijkse routines, je regelmaat en je structuur. 
vrouw_man_gezond_eten

Er is op dit moment misschien best veel waar je voor je gevoel minder of geen grip op hebt. Kijk dan waar je nog wél grip op hebt; dat geldt o.a. voor je eigen structuur en je eigen handelingen. Dat kan vertrouwen geven in je huidige manier van leven en het geeft je hoop.

 

Vandaar dat het vasthouden aan je dagelijkse routines en gewoontes belangrijk voor je kunnen zijn. Denk dan aan opstaan op vaste tijden, eten op vaste momenten op de dag, je werktijden plannen, op een vast tijdstip naar bed gaan ed.

 

Maak een planning van hoe je dag er uit ziet en zorg voor afwisseling in je planning. Wissel je actieve momenten af met momenten van ontspanning.


Zorg dat er ook momenten tussen zitten, waarop je positieve aandacht kunt geven aan je kind(eren). Je kinderen hebben jou ook nodig en ze vinden het doorgaans geweldig om met jou samen te spelen of om samen iets te doen.
Wil je graag weten hoe je je kind meer positieve aandacht kunt geven? Lees dan m’n artikel ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht..

vrouw_man_kijken_op_telefoon_verschriktLet trouwens op dat je die afwisseling niet te veel zoekt in de social media. Het is heel verleidelijk om even je telefoon erbij te pakken op de momenten dat je rust neemt, maar juist dan zul je berichten over het coronavirus of andere (negatieve) nieuwsberichten tegenkomen. Als je merkt dat die berichten een negatief effect hebben op jouw stemming of je stressgevoel verhogen, dan is het beter om het lezen van die berichten te beperken. Uiteraard mag je zeker nog het nieuws volgen, maar beperk dat tot max. 1x per dag.

 

(4) Praat erover.
vriendinnen__hartje_zonnebloemenPraat over je situatie met iemand die je vertrouwt en met wie je goed kunt praten. Dat helpt jou om alles goed op een rijtje te zetten, om je zorgen te bespreken of om bepaalde gebeurtenissen beter te verwerken.

Heb je op dit moment niemand in je omgeving met wie je jouw gevoelens wilt/kunt delen?
Schrijf dan op waar je mee zit en waar je tegen aanloopt. Ook dat helpt je om je gedachtes op een rijtje te zetten. Je kunt dat in een dagboek doen en iedere dag op een vast moment de gevoelens van dat moment of die dag noteren.

Pieker je veel over jouw lastige situatie?
Geef jezelf dan 1x per dag de mogelijkheid om bijv. 15 minuten over de situatie na te denken. Stop er daarna mee en ga iets doen dat je fijn vindt.

Daarnaast is het goed om juist nu het contact met je vrienden te onderhouden en om gewoon even bij te kletsen. Je kunt daarvoor al heel makkelijk samen een afspraak maken om bijvoorbeeld even bij te kletsen tijdens beeldbellen. Stuur ook af en toe gewoon eens een appje met een kort berichtje of vraag hoe het met de ander gaat.

 


fb_opvoedcursus_stop_met_schreeuwenCursus ‘Stop met Schreeuwen’
In deze cursus voor ouders leer je hoe je binnen korte tijd minder gaat schreeuwen tegen je kind.

Je krijgt o.a. inzicht in / je leert:
– waarom je tegen je kind schreeuwt
– hoe je dat kunt verminderen
– hoe je kunt voorkómen dat je gaat schreeuwen
– hoe je op een andere manier met je kind kunt communiceren
– én nog veel meer…

Lees hier meer over m’n cursus ‘Stop met Schreeuwen’.


 

 

(5) Leer je kind hoe het met stress om kan gaan door het goede voorbeeld te geven.
vader_zoon_gesprek_op_bankJe kind merkt aan jou dat er iets anders is. Het zal alleen vaak niet begrijpen wat dat dan precies is. Probeer het je kind zo goed mogelijk uit te leggen, natuurlijk op een manier die past bij zijn leeftijd of ontwikkelingsniveau. Maak het probleem niet groter dan het is (maar voorkom dat je het bagatelliseert). Wees eerlijk en realistisch in je uitleg, die je je kind geeft. Je wil namelijk graag voorkomen dat je kind onnodig bang wordt en zich ook grote zorgen gaat maken.

Het helpt kinderen als je als ouder het goede voorbeeld geeft in moeilijke situaties. Laat zien dat je de lastige, spannende of stressvolle situatie met zelfvertrouwen en op een verstandige manier aangaat. Ook dat is belangrijk om aan je kind uit te leggen: zeg tegen je kind wat je allemaal doet om de stressvolle situatie zo goed mogelijk aan te pakken.

Maakt je kind zich ook wel eens zorgen, bijvoorbeeld over het coronavirus, of heeft het er regelmatig vragen over? Dan lees je in m’n artikel ‘Je kind en het coronavirus: Hoe praat je samen over alle veranderingen?‘ hoe je e.e.a. samen bespreekt.

 

BONUSTIP:
Heb je het idee dat iemand anders het op dit moment moeilijk heeft of veel stress ervaart?
vrouwen_praten_serieus_gesprekVraag er dan naar en geef aan dat je je zorgen over hem/haar maakt. Luister goed als de ander vertelt waar hij mee zit. Vraag wat hij nodig heeft of waar je mee kunt helpen. Vaak is luisteren al genoeg; soms is concrete hulp bijzonder welkom. Denk dan aan hulp bij een taak of klusje in huis, boodschappen halen, de kinderen een middagje opvangen, een maaltijd koken ed.

⇒ Heb jij op dit moment – in meer of mindere mate – last van stressgevoelens? Waar zou jij zelf het meest mee geholpen zijn?

 

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezin

Wil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen?
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over één van deze thema’s, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?

Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Gebruikte literatuur, websites ed. voor het schrijven van dit artikel:
– ‘Ik wil beter omgaan met stress’. Thuisdokter. Klik hier.
– ‘Wat doet stress met je lichaam en brein?’.  Psychologie Magazine. Klik hier.
– ‘Stress’. Psychologie Magazine. Klik hier.
– ‘Stress’. CJG Zuidplas. Klik hier.
– ‘Omgaan met stress door het Coronavirus (Covid-19)’. MUMC+. (Dit betreft een pdf-document. Selecteer en kopieer de titel naar uw browser om het document op te zoeken.)
– ‘Tips omgaan met stress door het coronavirus’. Gezond Idee. Gezond leven. MUMC+. Klik hier.
– ‘It is normal to feel sad, stressed, confused, scared or angry during a crisis.
Talking to people you trust can help. Contact your friends and family.’ Klik hier.
– ‘Piekeren: hippocampus, amygdala en prefrontale cortex’.  Mens en Samenleving. Klik hier.
– ‘Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as’. Wikipedia. Klik hier.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:
– ‘Hoe kom je deze Corona-tijd op een positieve manier door…? Speciaal voor ouders en opvoeders.
– ‘Als je kind teleurgesteld is… | 5 stappen om je kind te leren met teleurstellingen om te gaan.
– ‘Als je de balans kwijt raakt…’ | Hoe houd je alle ballen in de lucht zonder stress. [Interview met burn-outexpert drs. Agathe Hania-Akse]
– ‘Stop met schreeuwen! (Over: Hoe je in 5 stappen minder schreeuwt tegen je kind)‘.
– ‘Heb je het druk? Zet jezelf op je to do-lijstje.

Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

© De foto van Joyce Akse is gemaakt door Ilona Tychon Fotografie.

 

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Ik mag hier ook nooit iets! | Hoe je je kind of tiener steeds wat meer vrijheid geeft.

vader_dochter_verdrietig_slaapkamerZegt jouw kind ook wel eens tegen je: ‘Maar híj mag in het weekend wel altijd langer opblijven. Waarom mag ik dat nooit?’ of ‘Zij mag wel bij een vriendinnetje blijven slapen. Ik mag ook nooit iets!’. En dit geldt natuurlijk niet alleen voor langer opblijven of logeren, maar ook voor allerlei andere dingen. Denk maar eens aan alleen door het dorp fietsen, alleen buitenspelen, op de telefoon (of een ander apparaat) kijken of langer bij een vriendje spelen. Of denk eens aan alle apparaten die je nu niet in huis hebt, maar die ‘alle andere kinderen’ (in de buurt, in de klas of in de voetbalclub) wel hebben… Je hoort dan steevast:

‘Ik mag hier ook nooit iets!’

Hier thuis steekt dat eens in de zoveel tijd ook de kop op. Ik krijg daardoor steeds meer het vermoeden dat ik de strengste moeder op aarde ben. Herken je dat gevoel…? 😉

Menig ouder heeft het al wel gehoord; jij misschien ook wel. En het is één van de opmerkingen, die je als ouder doet twijfelen: ‘Doe ik het wel goed?’, ‘Ben ik niet te streng?’ of ‘Waarom zei ik ook alweer dat dat niet mocht…?’. Die twijfel is op zich helemaal niet nodig, want waarschijnlijk heb je één of meerdere goede redenen om je kind iets niet – of juist wel – te laten doen.

Jij vindt het bijvoorbeeld belangrijk dat je kind of tiener ook in het weekend op tijd naar bed gaat (om te voorkomen dat je kind op maandag een ‘jetlag’ heeft), je dochter mag zeker afspreken met haar vriendinnetje maar logeren is een ander hoofdstuk (dat mag best als ze wat ouder is, maar nu vind je haar er nog te jong voor), je zoon mag best alleen door het dorp fietsen (maar alleen als hij een helm opdoet en dat wil hij absoluut niet, dus mag hij niet gaan fietsen), je kind mag best buitenspelen (maar alleen als hij samen met andere kinderen speelt of als er een volwassene bij is), je kind mag best een spelletje doen op je telefoon (maar niet de hele middag, hooguit een uurtje per dag) en je ziet het nut van al die apparaten gewoon niet in (je kind heeft al een Wii, daar hoeft echt geen PS of Nintendo Switch bij).

En als je het zo bekijkt, mag je kind dus eigenlijk een heleboel. Alleen heb je bepaalde grenzen gesteld aan wat er precies wel / niet mag. En daar mag je best achter blijven staan, want die grenzen heeft je kind nodig. Zo simpel is het!

⇒ Toch blijft je kind die opmerkingen maken en het gevoel hebben dat hij niks mag. Hoe kun je nou met die opmerkingen omgaan? Hoe kun je voorkomen dat hij dat blijft zeggen en zichzelf achtergesteld blijft voelen? In dit artikel geef ik je 5 tips, waarmee je voorkomt dat je kind of tiener deze opmerking blijft maken en leg ik je uit hoe je op een goede manier duidelijke afspraken maakt.

1. Maak duidelijke afspraken met je kind of tiener.
gezin_ouders_in_gesprek_met_kinderenHet is belangrijk om duidelijke afspraken met je kind te maken. Hoe duidelijker de afspraken met je kind zijn, hoe beter je kind weet waar hij aan toe is. Kinderen hebben die duidelijkheid hard nodig. En dat laatste klinkt nu natuurlijk erg tegenstrijdig, want in de voorbeelden, die ik hierboven gaf, wil je kind helemaal niet dat die afspraken met hem gemaakt worden. Sterker nog, je kind wil er het liefst helemaal van af, zodat het precies kan doen wat ‘al’ zijn vrienden ook doen.

Toch is het belangrijk dat je als ouder zelf goed nadenkt over welke afspraken je thuis maakt. Je hoeft je daarbij niks aan te trekken van wat andere ouders doen. Je doet wat jou goed dunkt. Zo eenvoudig is het eigenlijk.

Uiteraard kun je jouw dilemma wel met andere ouders bespreken en op die manier de achterliggende gedachte van andere ouders in jouw overwegingen meenemen, maar uiteindelijk bepaal jij – samen met je partner – waar de grens voor jouw kind ligt en welke afspraak het beste bij jullie gezin past.

Het is belangrijk om je bij het maken van afspraken je aan een aantal ‘regels’ te houden; er zijn namelijk wel degelijk aspecten van afspraken die afspraken tot ‘goede afspraken’ maken. Die zal ik hieronder voor je op een rijtje zetten.

 


Je kind of tiener meer vrijheid geven werkt alleen
bij de gratie van goede afspraken. 


 


Goede afspraken voldoen aan de volgende criteria:

– Een goede afspraak is eerlijk: de afspraak moet voor iedereen in het gezin gelden. De afspraak gaat dus niet alleen op voor je kind(eren), maar ook voor jou (en je partner).
– Een goede afspraak is goed op te volgen: je kind weet precies wat er van hem verwacht wordt, hij begrijpt de afspraak en hij is in staat om zich aan die afspraak te houden.
– Een goede afspraak is door jou te handhaven: jij bent als ouder bereid om je kind een consequentie te geven (of consequenties te laten ervaren) als het zich niet aan de afspraak houdt.
Dat betekent ook dat je toezicht moet houden op het naleven van de afspraak; dat hoeft niet continue, maar steekproefsgewijs blijft belangrijk.
– Een goede afspraak is ‘positief geformuleerd’: je formuleert de afspraak op zo’n manier dat er in vermeld wordt wat je kind wél kan doen. Vermijd dus het woordje ‘niet’ in de afspraak. Hoe je niet ‘niet’ zegt, lees je in dit artikel.
– Maak niet te veel afspraken met je kind: het liefst wil je natuurlijk dat je kind zich in diverse situaties netjes gedraagt, maar dat kan ook erg beklemmend zijn. Begin met het maken van afspraken over situaties, waarbij – als je kind zich er dan niet aan zou houden – jouw haren recht overeind gaan staan. Als je kind zich aan te veel afspraken moet houden, dan ziet hij door de bomen het bos niet meer en weet hij alsnog niet waar hij precies aan toe is. Dat wil je heel graag voorkomen.
(Bron laatste alinea: Turner, Markie-Dadds & Sanders, 2007.)

 


joyce_grijs_aanjou_1

Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed luistert, slaapt of eet? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

2. Leg je kind of tiener uit waarom je die specifieke afspraak hebt gemaakt.gezin_samen_op_de_bank
Als je kind snapt waarom je een afspraak in het leven hebt geroepen, dan is de kans groter dat hij zich er aan gaat houden. Vandaar dat uitleg over een specifieke afspraak belangrijk is.

Dat wil overigens niet zeggen dat je kind het eens moet zijn met de afspraak. Dat is namelijk niet zo: je kind hoeft het niet (helemaal) eens te zijn met een afspraak. Als hij de afspraak in alle redelijkheid begrijpt, dan is dat in principe voldoende.

Als je trouwens merkt dat jij de afspraak niet goed aan je kind kunt uitleggenbijv. als je kind aan jou vraagt ‘Waarom hebben we die afspraak eigenlijk?’ en jij kunt niet anders antwoorden dan ‘gewoon, daarom’ – dan is dat een mooie kans om zelf eens goed over die ene specifieke afspraak na te denken. Vraag je dan af: Waarom hebben we die afspraak eigenlijk gemaakt? Wat was het idee er toen achter? En geldt dat nu nog steeds zo of is de situatie nu veranderd? Zo ja, zou het daarom ook prima zijn om de afspraak aan te passen?

In het ideale geval maak je een afspraak waar zowel jij als je partner het over eens zijn. Dat voorkomt ook dat je kind jullie tegen elkaar gaat uitspelen. Als jullie op dit gebied samen kunnen optrekken, zorgt dat ook weer voor meer duidelijkheid voor je kind.

 

3. Pas de afspraken – indien nodig – aan.
moeder_dochter_gesprek_boos_tabletHet is dus belangrijk om duidelijke afspraken te maken. Toch is het soms nodig om afspraken aan te passen en bij te stellen. Zodra je kind wat ouder wordt, heeft hij andere behoeften dat toen hij jonger was en kan hij ook al wat meer verantwoordelijkheid aan. Dan is het goed om de afspraken, die jullie altijd gehad hebben, aan te passen.

Bij sommige afspraken gaat dat al bijna vanzelf. Toen je kind 3 jaar was, ging hij op een ander tijdstip naar bed dan nu hij 9 jaar is. Nu je kind 12 jaar is, verwacht je een grotere bijdrage aan klusjes in huis dan toen hij 6 jaar was. Jouw verwachtingen over je kind veranderen en daarmee ook jullie afspraken. Nu je kind 15 jaar is, mag hij alleen op de fiets naar zijn clubs / verenigingen aan de andere kant van het dorp, terwijl je hem op zijn 9e daar nog naar toe bracht.
Bekijk ook eens deze video met praktische tips voor hoe je kinderen stimuleert om toch mee te helpen met diverse klusjes in huis.

Dat geldt natuurlijk ook op gebieden, die niet per se voor jou, maar wél voor je kind belangrijk zijn. Meestal wringt de schoen bij situaties die te maken hebben met het verwerven van meer vrijheid. En dan heb ik het over de onderwerpen, die ik aan het begin al noemde, zoals langer opblijven, langer (alleen) buitenspelen, meer tijd op de telefoon (of een ander apparaat) etc.

Je kind wil graag meer mogen doen, meer vrijheden hebben en jij bent daar als ouder misschien nog niet aan toe of je ziet het je kind nog niet op een goede manier volbrengen. En dat wordt het een lastige situatie, want jij bent als ouder uiteindelijk toch degene die bepaalt of je kind die vrijheden krijgt én je bent degene die verantwoordelijk is voor je kind.

Als je merkt dat je kind vaker op één specifieke afspraak terugkomt, dan is het belangrijk om serieus over de afspraak na te denken. Zeker oudere kinderen kun je bij dat proces betrekken. Laat je kind dan meedenken over wat jullie nieuwe of aangepaste afspraak zou kunnen worden.

Voordat je de afspraak gaat veranderen, is het belangrijk om eerst nog te weten wat je kind precies wil bereiken met het veranderen van de afspraak. Als we het voorbeeld nemen van ‘alleen door het dorp kunnen fietsen’ dan zou het kunnen dat de wens van je kind is om lukraak door het hele dorp te kunnen fietsen, maar het zou ook kunnen dat je kind de mogelijkheid wil krijgen om dat ene vriendje op te kunnen halen om samen te gaan spelen. Afhankelijk van wat je kind precies voor ogen heeft, kan de afspraak natuurlijk heel anders zijn. Bij de eerste ‘wens’ kun je afspreken tot waar je kind precies mag fietsen en waar niet meer; bij de tweede ‘wens’ kun je met je kind afspreken of hij inderdaad dat vriendje mag ophalen (of niet) en hoef je de afspraken over wel/niet door de rest van het dorp fietsen niet aan te passen, want daar ging het je kind helemaal niet om.

Als je weet wat het doel van je kind is, kun je dus gerichter afspraken met hem maken. Hierdoor krijg je zelf minder het gevoel dat je je kind ineens alle vrijheid geeft en blijkt vaak ook dat de afspraken niet eens zo veel opgerekt hoeven te worden. Hoe beter de afspraak aansluit op wat je kind precies wilde, hoe blijer je hem kunt maken.
In dit artikel lees je hoe je duidelijke afspraken maakt omtrent het gebruik van telefoons en het gamen.

 

 


joyce_rosegrijs_staand_c

Wil je graag een thema-avond over opvoeden bijwonen?
Kijk dan in Joyce’ online Agenda voor een workshop, lezing of OpvoedParty bij jouw in de buurt.

Wil je Joyce graag uitnodigen om een thema-avond over opvoeden te geven?
Kijk dan hier voor mogelijke thema’s en/of neem contact met haar op.


 


4. Als je kind of tiener blijft zeuren of boos wordt…
vader_zoon_tiener_gesprek
Uiteraard heb je als ouder nog altijd de mogelijkheid om jullie afspraken niet aan te passen. Vergis je niet: die mogelijkheid heb je als ouder altijd! Als je kunt onderbouwen waarom je de afspraak niet aanpast, dan is dat voor je kind vaak al goed. Ook nu hoeft je kind het er niet mee eens te zijn, maar als hij je overweging kan begrijpen en hij merkt dat je er serieus over nagedacht hebt, dan is dat voor je kind ook al heel wat waard.

Zoals ik al aangaf, betekent dat niet dat je kind het leuk vindt dat de afspraak niet aangepast wordt. Waarschijnlijk is je kind – in het gunstige geval – teleurgesteld en in het ergste geval – boos, kwaad of woedend op je. Hij zou dan inderdaad kunnen reageren met de welbekende opmerking: ‘ik mag hier ook nooit wat!’.
In m’n artikel ‘Boos zijn kun je leren’ leg ik je uit hoe je met de boosheid van je kind kunt omgaan.

Die opmerking komt vooral voort uit het gevoel van teleurstelling, omdat hij iets niet mag wat hij toch graag wilde. En hij kan oprecht het idee hebben dat híj iets niet mag wat al zijn vrienden of leeftijdsgenoten wél mogen. Helaas kun je dat gevoel nooit helemaal bij je kind wegnemen; hij kan dat gevoel echter wel blijven houden, ook als hij weet dat hij toch stiekem best veel andere dingen mag. Je kind zal het blijven zeggen als je steeds op die opmerking blijft ingaan.

Wat de emotie of opmerking van je kind als reactie op jullie onveranderde afspraak ook is, die mag er niet voor zorgen dat de afspraak alsnog anders wordt. Dus ook als je kind erna blijft zeuren om de afspraak niet toch alsjeblieft te veranderen of zijn boosheid verbaal op jouw gaat botvieren, dan nog verandert jullie afspraak niet.
In m’n artikel ‘Snoep, snoep en nog eens snoep’ leg ik je aan de hand van zeuren over snoep uit hoe je met het zeuren van je kind kunt omgaan.

Zou je de afspraak ná een dergelijke emotionele reactie van je kind namelijk toch veranderen, dan leert je kind dat het zin heeft om op zo’n manier op jou te reageren. Je kind leert dat het zin heeft om te blijven zeuren of boos op je te reageren, want daarna wordt de afspraak toch aangepast. De volgende keer dat jullie voor een dergelijke situatie staan, zal je kind weer – zo niet heftiger – op jou reageren. Het aanpassen van de afspraak ná zo’n emotionele reactie van je kind werkt dus alleen maar averechts…

Denk van te voren dus goed na over welke afspraak je met je kind maakt en zorg dat je er zelf (liefst samen met je partner) helemaal achter staat. Dat maakt de kans kleiner dat je de afspraak toch verandert als je kind er emotioneel op reageert. Zo lang je nog niet helemaal achter de afspraak staat, blijf je er aan schaven totdat je er wel helemaal achter staat en dan pas ligt je je kind erover in.

 

5. Reageer positief op je kind of tiener
moeder_dochter_in_gesprek_op_bedAls je merkt dat je kind zich netjes aan jullie nieuwe of (on)aangepaste afspraak houdt, dan is het belangrijk om je kind dat te laten weten. Geef hem er een welgemeend compliment over. Dat maakt het voor je kind fijner en makkelijker om zich in het vervolg weer (of nóg beter) aan jullie afspraken te houden.

Als je merkt dat je kind zich keer op keer goed aan jullie afspraak houdt, dan zou je jullie afspraak na een tijdje opnieuw in overweging kunnen nemen. Omdat hij zich goed aan de afspraken houdt, mag hij daar namelijk ook wel een beloning voor terugkrijgen en die beloning zou in de vorm van ‘wat meer vrijheid’ kunnen zijn. Je hoeft daarbij niet de hele afspraak te laten vallen, maar je kunt je kind wel net wat meer vrijheden geven. In het geval van het voorbeeld hierboven over ‘alleen naar een vriendje in het dorp fietsen’ kun je nu bijvoorbeeld afspreken dat hij nu ook wat verder in het dorp mag fietsen of dat hij nu ook naar dat andere vriendje dat net iets verder woont mag fietsen. Op die manier kan je kind dus zelf invloed uitoefenen op het vergroten van zijn eigen vrijheid.
Uiteraard blijven bij nieuwe of aangepaste afspraken ook weer alle voorgaande punten van toepassing.

gezin_blij_fietsen

Wanneer je kind doorheeft dat hij zelf invloed kan uitoefenen op zijn eigen vrijheden en vooral op het verwerven van grotere vrijheden, namelijk door zich goed aan de gemaakte afspraken te houden én daarmee jullie vertrouwen te winnen, zal de kans groter maken dat hij zich in de toekomst ook goed aan nieuwe of aangepaste afspraken houdt.
Merk je overigens dat je kind zich niet aan de nieuwe afspraak houdt (of kan / wil houden), dan kun je weer teruggaan naar de oude afspraak. Misschien zat er in de nieuwe afspraak toch net te veel vrijheid of was het toch net wat te veel gevraagd voor je kind. Doe dat niet te plotseling, maar leg het je kind eerst uit in een rustig gesprek. Dan begint het proces van goede, eerlijke afspraken maken weer opnieuw en ga je opnieuw nadenken welke afspraak er dan wel bij je kind past. Ook daar mag je je (oudere) kind of tiener weer bij betrekken. Dat is helemaal niet erg, want net zoals voor je kind geldt ook voor jou als ouder: ‘al doende leert men’. 😉 Uiteindelijk kom je op die manier bij een afspraak uit waar zowel jij (als ouder) als je kind tevreden over zijn.


Wil je graag reageren op dit artikel?

Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezin

Wil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen?
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?

Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Joyce gebruikte / las voor dit artikel o.a. de volgende bronnen:
– ‘Afspraken over regels’. OpvoedInformatie. Klik hier.
– Turner, Markie-Dadds & Sanders. (2007). Draaiboek Adviesgesprek Triple P Basiszorg. Triple P International: Milton.  


Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:

– ‘Wat gebeurt er allemaal met je kind tijdens de adolescentie? Van kindertijd naar jong volwassenheid. [Overzichtsartikel]’.
– ‘Hoe je in slechts 5 stappen de emotionele veerkracht van je kind of tiener stimuleert‘ [incl. korte test].
– ‘Waarom worden kinderen en tieners toch zo boos?‘.
– ‘Sturing & verbinding: Waarom beide aspecten onmisbaar zijn in de opvoeding van jouw kind.
– ‘Wat doet een opvoedcoach eigenlijk? | Joyce Akse vertelt.
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

 

logo_akse_coaching_klein_nieuwGa (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.