Ruzie over de opvoeding: Zo los je het op!

Couple having dispute in front of their upset daughter sitting in kitchen at home‘Waren jullie het maar wat vaker eens over de opvoeding van jullie kinderen… Jullie kinderen zijn nu 12 en 9 jaar en al van jongs af aan lijken jullie het nergens over eens te worden. Als jij verzucht dat je graag wil dat ze wat beter naar je luisterden, dan zegt hij ‘ach, laat ze toch, het is belangrijk dat ze een eigen mening hebben.’. Als hij om 20.00 uur tegen de kinderen zegt: ‘zo, zullen we samen een film kijken?’ dan ontplof jij zo ongeveer, want jij hebt het liefst dat ze iedere avond lekker op tijd in bed liggen. ‘Het is toch vakantie…’, hoor je hem nog zeggen. Je loopt dan maar gauw even naar de keuken om te voorkomen dat jullie er weer woorden over krijgen. Je weet dat het niet goed is om ruzie te maken waar de kinderen bij zijn, maar het lijkt wel alsof je het steeds moeilijke kunt verkroppen. Het lijkt wel alsof jullie ideeën over de opvoeding steeds verder uit elkaar komen te liggen. Het zou zo fijn zijn als jullie op dit gebied wat meer op één lijn lagen!’


Alle ouders herkennen het wel: je partner en jij zijn het niet eens over bepaalde aspecten van de opvoeding.
Dat komt in elke relatie voor en dat is heel normaal.

Voor je kinderen is het ook niet erg als jullie het niet over alles eens zijn; dat begrijpen kinderen echt wel. Ze weten ook dat niet iedereen hetzelfde is en dat mensen anders over iets kunnen denken.

Echter, wat je echt graag wil voorkomen, is dat jullie heftige ruzies maken, waar de kinderen bij zijn. Als je merkt dat dat toch wel vaker op de loer ligt, dan is het goed om dat eens rustig met elkaar te bespreken. Alleen op die manier kun je meer begrip voor elkaars situatie krijgen, kun je verwachtingen naar elkaar uitspreken én kun je duidelijke afspraken met elkaar maken. Want dat heb je wel nodig als je ruzies over de opvoeding wil voorkomen.

 

⇒ In dit artikel geef ik je 5 stappen, die je de komende tijd vaker kunt doorlopen om meer overeenstemming en wederzijds begrip te krijgen in jullie manier(en) van opvoeding.

 

STAP 1: Denk na wat je zelf belangrijk vindt in jouw manier van opvoeden.
vrouw_schrijft_in_boekje_koffie_telefoonIedereen heeft ideeën over de opvoeding van zijn kind(eren). Sommige ideeën zijn heel duidelijk en bewust, andere liggen wat meer onder de oppervlakte. Maar die zijn er natuurlijk ook. Dat merk je bijvoorbeeld als je iemand anders ziet omgaan met zijn/haar kind. Als je zo’n situatie observeert, dan vind je er iets van, daar voel je iets bij. Soms kun je het daar helemaal mee eens zijn of zelfs denken ‘hoe doen ze dat toch?’ of ‘kon ik dat ook maar zo…’; in andere situaties zie je ouders op hun kind reageren op een manier waar je helemaal niet achter staat en zoals je zelf nooit met je kind om zou willen gaan. En dan heb je natuurlijk nog situaties waarin jezelf op je kind reageert, waarin je tevreden bent over jezelf óf waarin je totaal niet tevreden bent over jezelf…

⇒ Schrijf van al deze situaties eens een aantal voorbeelden op voor jezelf. Wanneer dacht je ‘kon ik dat ook maar’ (welke reacties van ouders op hun kind vind je fijn of effectief, kun je achter staan) en wanneer dacht je juist ‘die aanpak past niet bij mij’ (welke reacties van ouders op hun kind vond je onprettig of leken jouw ineffectief, kon je niet achter staan). Als je de voorbeelden voor jezelf hebt opgeschreven, loop je ze allemaal nog eens langs. Als je goed oplet, kun je er waarschijnlijk een rode draad in ontdekken. Benoem die rode draad en formuleer ‘m expliciet voor jezelf. Zo kun je er achterkomen wat je zelf belangrijk vindt in hoe jij het liefst je kinderen wil opvoeden. Je partner doorloopt deze aanpak natuurlijk ook.

Misschien kom je er zo wel achter dat je een heel andere opvoedstijl hebt dan je partner. Daar lees je in dit artikel meer over.

 


joyce_grijs_aanjou_1
Maak je je zorgen over je kind dat niet goed slaapt, eet of naar je luistert? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?

Neem dan contact met me op.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

(2) Je kunt het niet altijd met elkaar eens zijn. 
man_vrouw_in_gesprekZoals je ook wel weet, kun je het niet altijd met elkaar eens zijn. Hoe graag je dat misschien wel zou willen, dat lukt je niet. Accepteer dat ook.
Het is dus echt niet erg om er andere ideeën over de opvoeding van je kind op na te houden dan je partner. Het is echter wel belangrijk om dat van elkaar te weten én om afspraken met elkaar te maken over hoe jullie daar mee om gaan.

Ondanks dat je het niet over alles eens kunt zijn, is het wel goed om het eens te worden over een aantal basisonderwerpen. Als je kind namelijk weet waar jullie als ouders voor staan en wat jullie belangrijk zijn dan geeft dat duidelijkheid, vertrouwen en een gevoel van veiligheid.

Dat zijn onderwerpen als:
–  Luisteren: Wat doen we als ons kind niet naar ons luistert? Praten we eerst met hem (zodat hij het opnieuw kan proberen), geven we hem meteen een waarschuwing (zodat hij weet wat er gebeurt als hij het nog eens doet) of geven we hem dan direct straf?
–  Slapen: Wat verwachten we van ons kind rondom het slapen? Hoe laat brengen we hem naar bed? Wat doen we als hij niet wil gaan slapen? Wat doen we als hij ons ’s avonds roept? Wat doen we als hij ’s nachts wakker wordt? Leggen we hem dan bij ons in bed of troosten we hem even maar blijft hij wel in zijn eigen bed?
–  Eten: Wat verwachten we van ons kind rondom het eten? Eten we allemaal samen? Eten we aan de eettafel of ergens anders? Hoe laat eten we ongeveer? Blijven we na het eten op elkaar wachten totdat iedereen klaar is of mag iedereen van tafel zodra hij zelf klaar is met eten?

⇒ Als je het over deze onderwerpen eens kunt worden en als je je er beiden goed aan houdt, dan scheelt dat dagelijks veel strubbelingen én levert het je kind veel duidelijkheid op.

 


(3) Ga op zoek naar jullie overeenkomsten.

gezin_pratend_op_bankAls ouders hebben jullie (min.) één gezamenlijk belang: jullie willen allebei het beste voor jullie kind(eren). Dat is meteen jullie grootste overeenkomst. Het is belangrijk om dat goed voor ogen te houden.

Als je van elkaar weet wat je belangrijk vindt in de opvoeding, dan kun je doorgaans ook beter begrip voor elkaar opbrengen. Je begrijpt dan waarom de ander zo reageert zoals hij/zij dat doet. Uiteraard is het wel belangrijk om elkaar te wíllen begrijpen en dat je je openstelt voor opvattingen die anders zijn dan die van jou. Meestal is het niet zo dat één van jullie 100% gelijk heeft; doorgaans ligt de waarheid in het midden…

Als je beiden op zoek gaat naar waar je het samen eens over kunt worden, waar je op de gulden middenweg uit kunt komen én waar je je moet aanpassen aan de wens van je partner, dan ben je al een heel eind. Ook in jullie opvoedaanpak zul je namelijk op sommige punten water bij de wijn moeten doen.

 


(4) Ga met elkaar in gesprek 

man_vrouw_koffieUiteraard is het belangrijk om onderwerpen zoals de opvoedaanpak goed met elkaar te bespreken. Soms doen ouders dat al voordat ze kinderen hebben, maar ook als je al kinderen hebt, is het verstandig om dit thema vaker de revue te laten passeren.

Ga daarom eens rustig tegen over elkaar zitten, pak een lekker kopje koffie / thee erbij en geef elkaar om de beurt de tijd om zijn/haar eigen verhaal te doen. Tijdens dit gesprek mag je aangeven wat je zelf belangrijk vindt in de opvoeding van jullie kinderen. Vertel eens over hoe je je eigen opvoeding ervaren hebt en wat je daar fijn of vervelend aan vond. Wat wil je graag van je eigen opvoeding overnemen en wat juist niet? Je kunt tijdens zo’n gesprek nog met elkaar bepreken hoe je je kind(eren) over 10 jaar voorstelt: wat zijn het dan voor personen geworden? En hoe zou jij er als ouder aan bij willen dragen dat ze de beste versie van zichzelf worden? Welke onderdelen in jullie opvoeding kunnen daar volgens jou aan bijdragen?

Bespreek tijdens jullie gesprek ook één situatie (per gesprek), die je zelf lastig of moeilijk vindt. Dus in welke situatie vind jij het zelf lastig om op een goede, positieve manier op je kind te reageren. Vraag aan je partner hoe hij in die situatie zou reageren en waarom hij het op die manier zou aanpakken.

Omdat het om een gevoelig onderwerp gaat en je graag wil voorkomen dat de emoties hoog oplopen, is het belangrijk om een duidelijke structuur aan te houden in het gesprek. Om elkaar steeds de tijd en ruimte te geven om je eigen verhaal te doen, kun je het beste werken met een timer. Die zet je bijv. steeds op 2 of 3 minuten per beurt. De een begint te praten; de ander stelt zich in die tijd alleen maar luisterend op. Zo lang de een vertelt, is de ander stil en reageert niet (in ieder geval niet inhoudelijk).

Dat betekent niet alleen dat je een luisterende houding aanneemt, je partner aankijkt en inhoudelijk niks zegt, maar ook dat je niet non-verbaal gaat reageren. Je gaat dus ook niet zuchten of met je ogen rollen als je iets hoort waar je het niet mee eens bent of waar je je al tijden aan ergert. Luister zo onbevangen en open mogelijk.

Tijdens zo’n gesprek is het belangrijk om je steeds te verplaatsen in je partner. Probeer de standpunten, ideeën en gedachten van je partner te begrijpen en veroordeel ze niet.

Zodra het belletje van de timer gaat, wisselen jullie van rol en is de ander aan de beurt om zijn verhaal te doen. Als jullie je beiden aan deze gespreksafspraken houden, dan heb ik er alle vertrouwen in dat het een prettig en leerzaam gesprek gaat worden.

 


joyce_rosegrijs_staand_c

Wil je graag een thema-avond over opvoeden bijwonen?
Kijk dan in Joyce’ online Agenda voor een workshop, lezing of OpvoedParty bij jouw in de buurt.

Wil je Joyce graag uitnodigen om een thema-avond over opvoeden te geven?
Kijk dan hier voor mogelijke thema’s en/of neem contact met haar op.


 

(5) Maak duidelijke afspraken met elkaar.
gezin_baby_mama_kijkt_papa_laptopOok als je het niet met elkaar eens bent over het omgaan van een specifieke opvoedsituatie, kun je duidelijke afspraken met elkaar maken. De afspraak moet duidelijk zijn voor jullie beiden; jullie moeten je er beiden aan kunnen houden.

Eén van de afspraken, die jullie samen kunnen maken, is dat wanneer één van jullie een lastige situatie heeft met jullie kind, dan handelt die persoon ook de situatie helemaal af. De ander komt er dus niet tussen en bemoeit zich er niet mee. Ook al ben je het op dat moment misschien totaal niet eens met de aanpak van je partner, je zegt er niks over, je reageert er niet op (ook nu weer niet non-verbaal). Je laat het dus helemaal aan je partner om de lastige opvoedsituatie op te lossen.

Als je het lastig vindt om op zo’n moment niet te reageren, loop dan rustig naar een andere ruimte. Zo kun je letterlijk afstand nemen van de situatie. Dat voorkomt dat je op dat moment onenigheid krijgt over de situatie en misschien wel over jullie verschillende opvoedaanpak waar de kinderen bij zijn. Dat wil je namelijk ten allen tijde voorkomen.

Uiteraard is het wel goed om er op een later (rustig) moment op terug te komen en het er dan wel samen over te hebben. Dat kun je bijv. doen als de kinderen in bed liggen of als ze niet thuis zijn. Doe dat dan ook op de manier zoals hierboven beschreven, zodat de kans op conflicten of een heftige ruzie klein is.

 


banner_joyce_coaching_verticaal⇒ Komen jullie er toch niet naar tevredenheid uit? Kunnen jullie samen onvoldoende overeenstemming bereiken
over jullie opvoedaanpak? En merk je dat de lastige opvoedsituatie blijft bestaan?
Dan kan dat een goede reden zijn om advies in te winnen bij een opvoedcoach. Een opvoedcoach zal o.a. navragen wat er precies gebeurt tijdens die lastige opvoedsituatie(s) waar jullie op dit moment samen niet uitkomen. Wellicht is één van jullie aanpakken inderdaad handiger dan de andere, of zijn aspecten van beide aanpakken goed om toe te passen of is er zelfs nog een hele andere manier waarop je het beste met die lastige opvoedsituatie(s) kunt omgaan. Misschien is het dus niet een kwestie van de ene of de andere aanpak volgen, maar juist om de aanpakken op een slimme manier te combineren of om een 3e aanpak – waar jullie je beiden in kunnen vinden – uit te rollen. Een opvoedcoach zal samen met jullie een plan van aanpak opstellen; een aanpak waar jullie je beiden grotendeels in kunnen vinden en achter kunnen staan. Dat laatste vind ik persoonlijk erg belangrijk; dat is m.i. namelijk een belangrijke voorwaarde om het plan van aanpak ook in praktijk / bij jullie thuis te laten slagen.

Wil je weten hoe ik je hierbij kan helpen? Klik dan hier.

 


Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezinWil jij als eerste Joyce’ waardevolle OpvoedTips ontvangen? 
Helemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding ontvang je het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als welkomstcadeau. Ook helemaal gratis en vrijblijvend.
Je leest er hier meer over.


joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2019. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Joyce gebruikte o.a. onderstaande referenties voor dit artikel:
– ‘Ouders niet op één lijn‘. J/M Ouders.
– ‘Oneens over opvoeding: In een vaste bedtijd gelooft hij niet.’ RTLNieuws.


Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:

– ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht.’ Klik hier.
– ‘Laat dat nou! | 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt.’ Klik hier.
– ‘Doorbreek het taboe: Opvoeden is niet altijd leuk en makkelijk.’ Klik hier.
– ‘Wat doet een opvoedcoach eigenlijk? | Joyce Akse vertelt.’ Klik hier.
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

logo_akse_coaching_klein_nieuw

 

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.

Ruzie tussen broers en zussen: Zo los je het op! [Interview met onderzoeker dr. Kirsten Buist]

Joyce Akse maakt een serie artikelen, waarin ze onderzoekers interviewt over hun eigen onderzoek. Het doel van deze serie is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar praktische tips voor ouders, waar ze thuis direct mee aan de slag kunnen. Deze thema’s hebben natuurlijk te maken met het ouderschap, met opvoeding en/of met de ontwikkeling van kinderen (0-12 jaar).

meisje_jongen_boos_op_bedLeek het jou ook zo leuk om je oudste kind een broertje of zusje te geven, zodat het niet meer alleen was en altijd een speelkameraadje in de buurt had?

Nu je kinderen hebt, lijkt het wel alsof ze elkaar steeds vaker in de weg zitten. Op het ene moment spelen ze ontzettend leuk met elkaar en het andere moment vliegen ze elkaar in de haren. Die ruzies kunnen ook om ‘niks’ gaan; soms lijkt het ‘verkeerd ademen’ of ‘net even wat te lang kijken’ van de één al een onwijs groot probleem voor de ander.

Als ouder wil je niets liever dan dat je kinderen een fijne band met elkaar hebben en goed met elkaar kunnen omgaan. Natuurlijk hoeven ze het niet altijd met elkaar eens te zijn en mogen ze ook best eens wat kibbelen, maar die grote ruzies zou je het liefst willen voorkómen.

 

⇒ In dit artikel vertelt onderzoeker dr. Kirsten Buist hoe je dat als ouder op een goede manier kunt aanpakken.


Kirsten, jij bent expert op het gebied van de relatie tussen broers en zussen. Hoe ben je bij dit onderwerp gekomen en wat spreekt jou er persoonlijk zo in aan?

jongen_meisje_steken_tong_uit‘In mijn promotieonderzoek was ik bezig met het gezin in z’n geheel, waaronder de relatie tussen broers en zussen. Toen ik bij de Universiteit Utrecht kwam werken, kreeg ik de vraag om een reeks colleges te bedenken over onderwerpen die verder in de studie Pedagogische Wetenschappen nog niet aan bod kwamen.

Tot mijn stomme verbazing kwam ik erachter dat onze studenten nog helemaal niets leerden over broertjes en zusjes. Gezien het feit dat het zo’n veelvoorkomende en invloedrijke relatie is en ik ook uit eigen ervaring weet hoe belangrijk die relatie kan zijn voor hoe het met je gaat, hoe je in het leven staat en hoe je met anderen omgaat, vond ik het hoog tijd om daar meer aandacht aan te besteden.

Door me heel goed in het onderwerp te verdiepen, kwam ik er ook achter dat dit een algemeen beeld is: vergeleken met bijvoorbeeld de relatie tussen ouders en de ouder-kindrelatie is er veel minder onderzoek gedaan naar de broer/zus-relatie. Ik hoop daar met mijn werk een steentje aan bij te dragen, zodat dat een beetje ingehaald wordt.’

 


Kirsten BuistIn het artikel ‘Ruzie tussen broers en zussen: Zo los je het op!’ is onderzoeker Kirsten Buist aan het woord. Ze is gepromoveerd op de ontwikkeling van gezinsrelaties tijdens de adolescentie en het verband met internaliserend en externaliserend probleemgedrag.

Momenteel werkt ze als universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht en doet ze (o.a.) onderzoek naar het gezinssysteem, broer- / zusrelaties en probleemgedrag.

Kirsten heeft zelf twee kinderen: Thijs (12) en Anouk (9).


 

Je hebt het boek ‘Broertjes & Zusjes’ geschreven over hoe ouders de relatie tussen hun eigen kinderen goed kunnen houden of kunnen verbeteren. Wat was voor jou de belangrijkste aanleiding of motivatie om dit boek te schrijven? Wat is één van de belangrijkste boodschappen uit je boek? 

jongen_meisje_samen_rails_buiten‘De uitgeverij van het boek heeft mijn co-auteur Sheila van Berkel benaderd om over dit onderwerp een toegankelijk boekje te schrijven voor ouders, die een tweede kind hebben of verwachten. Zij wilde graag dat ik zou meeschrijven, waarop ik uiteraard ‘ja’ heb gezegd.

Als wetenschappers zijn we veel bezig met wetenschappelijke artikelen schrijven voor collega-onderzoekers, terwijl er zoveel mensen zijn die zouden kunnen profiteren van de kennis die er al is over dit soort onderwerpen. Voor mij was dat de voornaamste reden om enthousiast te zijn over het schrijven van dit boek.

Ik vind het belangrijk dat kennis terechtkomt bij iedereen die er wat aan kan hebben. En voor mezelf was het een hele goede oefening om in niet-wetenschappelijke, toegankelijke taal te beschrijven wat we weten uit wetenschappelijk onderzoek.

Eén van de belangrijkste boodschappen uit ons boek is dat ruzie tussen broertjes en zusjes er weliswaar bij hoort, maar dat je als ouder wel kunt helpen voorkómen dat het uit de hand loopt en je kinderen kunt helpen om ruzies op een goede manier op te lossen.’


Alle ouders maken wel eens mee dat hun kinderen elkaar flink in de haren vliegen. Waar merk je dat ouders zelf het meest mee zitten of tegen aan lopen als dat bij hun kinderen gebeurt? Wat vinden ouders in zo’n situatie het lastigste of moeilijkste? Zijn er ook dingen die ouders – onbewust– ‘verkeerd’ aanpakken, waardoor ze onbedoeld de kans groter maken dat de kinderen ruzie blijven maken. 

moeder_bij_ruzie_dochters‘Ouders twijfelen vaak of en wanneer ze moeten ingrijpen bij een ruzie tussen hun kinderen. Het is belangrijk om bij het begin van een conflict te beoordelen of kinderen er zelf uit kunnen komen. Zo ja, laat ze maar even hun gang gaan. Als je meteen al merkt dat dat niks wordt, is het belangrijk om vrij snel tussenbeide te komen.

Het is voor ouders belangrijk om te weten dat ze hun kinderen zo min mogelijk met elkaar moeten vergelijken, zeker hardop. Op die manier versterk je namelijk gevoelens van competitie, wat een sterke bron van ruzie kan zijn tussen kinderen. Elk kind heeft zijn/haar eigen kwaliteiten, dus focus daarop in plaats van die vergelijking te maken.’

 


Voorkant boekKirsten Buist schreef samen met Sheila van Berkel het boek ‘Broertjes & Zusjes: Zo stimuleer je een warme band tussen je kinderen’. 

Een hechte band tussen broers en zussen heeft positieve gevolgen die de rest van het leven merkbaar zijn. Als ouder wil je dus niets liever dan dat je kinderen een fijne, warme band met elkaar ontwikkelen. Maar kun je daar wel invloed op uitoefenen? Jazeker!

In Broertjes & Zusjes lees je wat je van je kinderen kunt verwachten én hoe jij daarop in kunt spelen. Hoe bereid je de oudste voor op de komst van een broertje of zusje? Wat zijn de bekende verschillen tussen het oudste en het jongste kind? Hoe leg je ruzies bij en hoe leer je eerlijk delen? Al vanaf het moment dat je zwanger bent van de tweede, maar ook daarna, kun je kinderen vaardigheden leren die van grote invloed zijn op hun verdere leven.

Klik hier om meer over dit boek te lezen.


 


Ik heb 3 voorbeelden voor je van situaties, die in een gezin kunnen voorkomen. Zou je bij elk voorbeeld kunnen aangeven hoe ouders die situatie het beste kunnen aanpakken?

Gezin 1.
Sinds de geboorte van je zoontje (je 2e kindje) is de oudste (van 2 jaar) niet meer te genieten. Ze vindt er niks aan dat er nu een baby in huis is; sterker nog, het is alsof ze de baby zelf hartstikke stom vindt. Ze zegt allemaal onaardige dingen tegen hem; soms knijpt ze hem zelfs. Wat kun je als ouder doen om de relatie tussen deze jonge kinderen te verbeteren?

baby_meisjes_lachend_knuffelen‘Het is belangrijk om je te realiseren dat deze reactie voor jou (en de baby) weliswaar heel vervelend is, maar het is een legitiem gevoel. Je peuter vertellen dat zij zich niet zo moet voelen, zal waarschijnlijk niet het gewenste effect hebben: zij voelt het nou eenmaal zo. Het is beter om dat gevoel te benoemen en accepteren dat dat zo is. Knijpen en pijn doen mag natuurlijk niet, daarover moet je duidelijk zijn.

Heel veel kinderen reageren de eerste periode nogal negatief op de geboorte van een broertje of zusje. Voor vrijwel alle kinderen is dit een tijdelijke reactie, die vanzelf over gaat. Zoals altijd geldt: zo min mogelijk aandacht geven aan negatieve manieren van aandacht vragen en juist positieve manieren van aandacht vragen belonen, met name met jouw waardering. Dus als je peuter wél lief tegen de baby is, laat je heel duidelijk zien hoe fijn je dat vindt.

Wat ook altijd goed werkt is om – ook al heb je het druk met een baby er bij – één op één tijd in te plannen met je oudste. Veel kinderen vinden dat heel fijn, even iets doen met alleen papa of mama.’

Gezin 2.
Hoewel je twee kinderen (5 en 7 jaar) het altijd vrij goed met elkaar konden vinden, lijkt het er de laatste paar weken op dat ze niks meer van elkaar kunnen hebben. Ze vliegen elkaar om de kleinste dingen in de haren. Je hoort opmerkingen als ‘kijk niet zo naar me’ of ‘blijf van m’n spullen af’ en dat ontaardt binnen no time in een fikse ruzie. Wat kun je als ouder doen om deze ruzies op te lossen, te beperken en het liefst natuurlijk te voorkómen?

jongens_vechten_met_elkaar_bank‘Als het eerst wel goed ging, en nu ineens niet meer, is het goed om te proberen te achterhalen of er een aanleiding is voor deze verandering. Let ook op of er specifieke momenten zijn waarop het risico op bonje het grootst is, bijvoorbeeld rond bedtijd of etenstijd. Als die specifieke momenten er inderdaad zijn, kun je er voor proberen te zorgen dat ze op dat soort momenten apart van elkaar iets leuks doen. Zorg er dan ook voor dat ze op tijd kunnen eten of kunnen gaan slapen.

Als je kinderen ruzie maken kun je als ouder natuurlijk voor scheidsrechter of politieagent spelen maar handiger (en leuker voor jou) is het om te kijken of je ze kunt helpen om samen tot een oplossing te komen. Vooral als er onderwerpen zijn waar steevast ruzie over komt (bijvoorbeeld omdat ze allebei met jullie enige iPad willen spelen) kun je ze laten overleggen over wat een eerlijke oplossing zou zijn. Het voordeel is namelijk dat een oplossing waar ze zelf mee komen voor allebei veel bevredigender is dan een oplossing die jij als ouder ‘van hogerop’ oplegt.’

Gezin 3.
Je drie kinderen hebben ieder hun eigen kwaliteiten. Alleen merk je dat je middelste (9 jaar) het lastig vindt als het weer gaat over hoe goed de oudste (11 jaar) gevoetbald heeft of een goed cijfer had op zijn rapport. Dan kan hij het niet laten om een vervelende opmerking te maken. En dat terwijl ook hij geprezen wordt om zijn eigen rapport of sportprestaties. Hoe kun je als ouder het beste met deze vervelende opmerkingen onderling omgaan?

moeder_praat_met_kinderen‘Praten met je kinderen is enorm belangrijk. Het ene kind is gevoeliger voor jaloezie en voelt zich misschien wat sneller achtergesteld of “minder goed” dan broer of zus. Ga daarom het gesprek aan: waarom zegt het kind deze dingen, waar komt het gevoel van jaloezie vandaan, maakt iemand anders zulke opmerkingen ook, hoe zou het kind zich voelen als dat zo was?

Kinderen zijn zich nog niet altijd bewust van de emotionele reactie die ze bij iemand anders kunnen oproepen dus daar kun je ze als ouder bij helpen.

En natuurlijk geef je als ouder het goede voorbeeld: jij vergelijkt je kinderen niet nadrukkelijk met elkaar, anders werk je dit soort competitie in de hand.’

 


Tenslotte, wat is het allerbelangrijkste dat je als ouder voor je kinderen (0-12 jaar) kunt doen om de relatie onderling goed te houden?

‘Er zijn een aantal dingen, die bij me op komen:

gezin_blij_duimen_omhoog(1) Elk kind op waarde schatten en zo min mogelijk vergelijken.
(2) Bepraat gevoelens en gedachten.
(3) Laat je kinderen hun onderlinge ruzies waar mogelijk zelf oplossen.
(4) Probeer uit te zoeken welke dingen je kinderen leuk vinden om samen te doen en stimuleer dat (ook al vind je ’t zelf niks; indoor-speelparadijzen bijvoorbeeld…). Zo rem je niet alleen ruzie af, maar stimuleer je ook positieve gevoelens en spel.’

 

Wil je graag reageren op dit artikel? Dat mag!
Zet jouw reactie dan onder dit bericht of op m’n Facebook-pagina. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezinWil jij als eerste Joyce’ waardevolle OpvoedTips ontvangen?
Helemaal GRATIS en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


 

Heb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?
joyce_rosegrijs_staand_c
Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

 

© 2019. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.
Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle opvoedtips:
– ‘Samen spelen, samen delen? – 5 tips om je kind te leren om met andere kinderen te spelen’. Klik hier.
– ‘Positief opvoeden: Start je opvoeding goed met deze 5 stappen.’ Klik hier.
– ‘Laat dat nou!’ (over: 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt). Klik hier.
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

logo_akse_coaching_klein_nieuw

 

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl. 

Stop met schreeuwen! (Over: Hoe je in 5 stappen minder schreeuwt tegen je kind)

ouders_schreeuwen_tegen_dochterSchreeuwen tegen onze kinderen: helaas, we doen het allemaal wel eens. En waarschijnlijk zouden we er ook allemaal meteen mee willen stoppen, liever gisteren dan vandaag. Je weet dat je het doet, je weet dat je het niet zou moeten doen… Je wil het niet doen, je vindt het vreselijk, maar je doet het toch. Het overkomt je steeds weer.

⇒ Hoe kun je eindelijk stoppen met schreeuwen tegen je kind? Hoe doe je dat toch?


Laten we eerst een stapje terug doen en nagaan wat er eigenlijk bij je kind gebeurt als je tegen hem schreeuwt.

Op het moment dat je tegen je kind schreeuwt, wil je eigenlijk heel erg duidelijk maken dat er iets gebeurd is dat niet mag, je geeft aan waarom het niet kan/mag, waarom je niet begrijpt dat hij dat gedaan heeft (of steeds maar weer doet), dat je echt wil dat hij er nu meteen mee stopt en dat er een consequentie volgt. Kortom, je wil je kind iets leren. Alleen zeg je dat allemaal tegen je kind met een gevoel van boosheid, onbegrip en frustratie.

Het punt is alleen dat je kind op die manier niet zal gaan leren wat jij graag wil. Je kind zal eerder schrikken van jouw boosheid, van jouw harde stem, van jouw boze blik en misschien ook wel van de woorden die je gebruikt. Door de boosheid zeg je misschien dingen die je beter niet had kunnen zeggen (je gebuikt misschien zelfs scheldwoorden etc.). Het is duidelijk dat het moeilijker is om je verbaal te beheersen wanneer je boos bent dan wanneer je rustig bent.

meisje_kijkt_boos_moeder_boze_vingerDoor die schrikreactie schiet je kind in een soort ‘overlevingsstand’ en gaat nadenken over ‘hoe kan ik hier zo snel mogelijk weg komen?’ of ‘hoe kan ik dit zo snel als mogelijk laten stoppen?’. Je kind staat dus totaal niet in de leerstand. Hij leert dus niets van wat je op dat moment schreeuwend zegt. Hij leert wel dat – zodra jij schreeuwt – hij moet stoppen met waar hij mee bezig was, maar waarom dat zo is – de exacte reden daarvan – is hem ontgaan.

Sterker nog, juist omdat je kind dat in zo’n situatie niet leert, is de kans aanwezig dat hij het binnenkort nog een keer doet. Niet omdat je kind niet ‘slim’ genoeg is, maar omdat je het als ouder op dat moment niet goed hebt aangepakt. (Laat ik maar gewoon zeggen zoals het is…) Schreeuwen tegen je kind werkt dus vaak averechts…

 


fb_omslagfoto_eboek_stop_met_schreeuwenWil je ervoor zorgen dat je minder schreeuwt tegen je kind? Bestel dan nu m’n GRATIS e-boek ‘Stop met schreeuwen’.

Bestellen is heel eenvoudig. Stuur een mailtje naar info@aksecoaching.nl en zet de titel van het e-boek in de onderwerpregel. Dan ontvang jij dit e-boek binnen enkele werkdagen in je mailbox.

Klik hier voor meer info.


 

moeder_wanhopig_schreeuwendDaarnaast gebeurt er nog iets anders. Als je vaker tegen je kind schreeuwt, raakt je kind er steeds meer aan gewend. Het raakt erdoor ‘gehard’; het schreeuwen raakt hem steeds minder. Na enkele jaren waarin je vaker geschreeuwd hebt, kan je kind zelfs onverschillig op je gaan reageren. Dat is waarschijnlijk een reactie, waarmee hij het bloed onder je nagels vandaan haalt, maar het is ook een teken dat je al te vaak tegen hem geschreeuwd hebt. Je krijgt dan het gevoel dat je andere technieken uit de kast moet halen om nog tot je kind door te kunnen dringen. En zo kan het incidenteel schreeuwen dat je nu nog doet van kwaad tot erger worden…

Een ander effect op onze kinderen is dat we hen leren dat het acceptabel is om te schreeuwen. Mama doet het, papa doet het, dus het mag. In situaties waarin je boos of gefrustreerd raakt, is het prima om te gaan schreeuwen.

⇒ Allemaal effecten van jouw geschreeuw, die je je kind liever niet wil leren. 

 

Gelukkig is er een 5-tal stappen, waar je zelf mee kunt beginnen om minder tegen je kind te schreeuwen. Deze stappen staan trouwens in willekeurige volgorde. Je kunt beginnen met de stap die voor jou het fijnste is. Deze 5 stappen lees je hieronder.

(1) Reageer op tijd op ongewenst gedrag van je kind. 
jongen_tekent_op_muur_moeder_boosHet is belangrijk om snel genoeg op ongewenst, lastig of vervelend gedrag van je kind te reageren. Zodra je kind dat gedrag vertoont, is het goed om er dus meteen op te reageren. Denk niet: ‘hij zal er zo wel mee stoppen’ of ‘nu is het nog niet zo erg’. Je kunt nl. niet voorspellen op welke manier het gedrag van je kind zich gaat ontwikkelen. Misschien stopt hij inderdaad wel binnen een minuut, maar misschien wordt het nog veel erger. En wat gebeurt er in het laatste geval met jouw boosheid? Juist, die wordt ook alleen maar erger…

Je wil natuurlijk wel dat je kind iets leert en je weet dat jij bepaald gedrag van je kind onprettig (of misschien wel onacceptabel) vindt. Je kunt je boodschap beter en duidelijker overbrengen als je nog rustig bent. Als je merkt dat je boos begint te worden of misschien zelfs al witheet van woede dan heb je te lang gewacht. De kans is groot dat je eerste reactie dan meteen te heftig is en dat je gaat schreeuwen. De kans op een leermoment is dan helaas verkeken.
Voorkom dat je pas op je kind reageert als je witheet van woede bent. Je leest er in dit artikel meer over

 


fb_opvoedcursus_stop_met_schreeuwenOpvoedcursus ‘Stop met Schreeuwen’
In deze opvoedcursus leer je hoe je binnen korte tijd minder gaat schreeuwen tegen je kind.

Je krijgt o.a. inzicht in / je leert:
– waarom je tegen je kind schreeuwt
– hoe je dat kunt verminderen
– hoe je kunt voorkómen dat je gaat schreeuwen
– hoe je op een andere manier met je kind kunt communiceren
– én nog veel meer…

Lees hier meer over m’n opvoedcursus ‘Stop met Schreeuwen’.


 


(2) Maak duidelijke afspraken met elkaar over hoe jullie in jullie gezin met elkaar omgaan.
gezin_overleg_thuis_aan_tafelGa eens met z’n allen om de tafel zitten en bespreek waar je als ouder tegen aanloopt. Geef aan dat je het niet fijn vindt dat jullie vaker zo tegen elkaar schreeuwen. Je zou willen dat dat op een andere manier ging. Vaak zullen je kinderen het daar mee eens zijn.

Spreek vervolgens af op welke manier jullie wél met elkaar willen praten. Geef bijv. aan dat jullie met elkaar praten door jullie ‘praatstem’ te gebruiken. Dat is bijv. een heel andere stem dan wanneer je zachtjes moet praten (‘je fluisterstem’) of wanneer je niet zo op het volume van je stem hoeft te letten (‘buiten-speel-stem’). Je kunt deze afspraak met een pictogram ondersteunen en ophangen op een plek waar jullie allemaal vaak komen (bijv. de keuken), zodat jullie regelmatig aan deze afspraak worden herinnerd.
Natuurlijk mag je de ‘praatstem’ anders noemen. Als voor jullie allemaal maar duidelijk is wat jullie bedoelen en hoe jullie vanaf dat moment met elkaar praten. 

 

(3) Als je voelt dat je boos wordt en toch gaat schreeuwen: STOP.
jongen_vinger_op_mond_stilZodra je voelt dat je boos wordt, stop je meteen met praten tegen je kind, ook al ben je midden in een zin. Dat is vooral in het begin natuurlijk heel lastig om te doen, vooral omdat je voor je gevoel misschien maar door blijft gaan. Toch zal er een moment komen waarop je denkt ‘ik ben nu (te) boos’ en dit moet stoppen; zeker als je er bewust mee aan de slag gaat. Heb er vertrouwen in dat dat moment komt.

Op dat moment geef je je kind een soort stopteken (bijv. je hand omhoog als een politieagent of een ‘time out’-teken zoals bij basketbal), je kunt je zelfs even helemaal omdraaien. Haal dan een paar keer diep adem, schud eens met je handen, tel in je hoofd langzaam tot 10, visualiseer iets waardoor jij rustig wordt ed. Draai je pas terug naar je kind zodra je je weer rustig voelt.
Als je merkt dat je op deze manier nog niet voldoende rustig bent geworden, loop dan even weg naar een plek waar je beter tot jezelf kunt komen (zeg dat ook tegen je kind). Ga ook dan pas weer terug als je merkt dat je rustig bent en je je emoties weer onder controle hebt. 

LET OP: Normaalgesproken loop je natuurlijk niet weg uit een lastige situatie, maar in dit geval gaat het belang van je kind voor op jouw gevoel en jouw emotie. Jij laat op deze manier zien hoe je je eigen heftige emoties probeert te beheersen en dat je emoties niet jou beheersen.

 

(4) Niemand hoeft te ‘winnen’.
moeder_opruimenSoms heb je als ouder het gevoel dat jij het laatste woord moet hebben, dat jij moet winnen. Want als jij niet wint, dan wint je kind en dan verlies jij. Dat kan toch niet.

⇒Als je er zo over denkt, hebben jullie eigenlijk allebei verloren…

Het is juist belangrijk om de lastige situatie, waarin jij en je kind op het punt staan te ontploffen, zo te veranderen dat jullie allebei ‘winnen’. Kijk de situatie bijv. eens van een afstandje, door de ogen van je kind. Wat deed je kind nou eigenlijk dat zo verkeerd was? Was het met kwade opzet of ging het per ongeluk? Was het iets dat je kind nog niet helemaal kon of juist iets dat hij hartstikke leuk vond, maar toch mis ging? Reageerde jij misschien wat te snel en te fel, terwijl er eigenlijk nog niet zo veel aan de hand was? Was je kind al moe of al een tijdje gefrustreerd (of ben jij dat zelf misschien wel)?

Het is belangrijk voor je kind om te weten dat jullie aan dezelfde kant staan, dat je hem wilt helpen en dat je hem begrijpt, ook al ben je het niet eens met wat er net gebeurd is. Probeer je rust te bewaren, verplaats je in je kind en zoek elkaar op om de band te herstellen. Later kun je altijd nog bespreken wat er mis ging in die ene situatie en kun je uitleggen hoe je graag zag dat hij het anders deed. Als je rustig bent en het dan bespreekt, staat je kind open om iets van jou te leren.

Hieronder lees je de laatste stap om te stoppen met schreeuwen.


joyce_grijs_aanjou_1
Heb je een kleine of grote opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Neem dan contact met me op.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 


En, last but not least: 

(5) Geef je kind én jezelf voldoende positieve aandacht.
vader_dochter_gekke_selfieZorg ervoor dat je regelmatig samen met je kind speelt. Dan gaat het om een korte tijd (ong. 5 min.) enkele keren (2-3x) per dag. In die tijd speel je met je kind en laat je je min of meer leiden door je kind. Laat je niet afleiden door je telefoon of andere apparaten en zorgt dat je helemaal beschikbaar bent voor je kind. Op die manier werk je aan jullie onderlinge band, die zal verbeteren (zelfs als die band nu al goed is). Dat maakt ook dat je kind nóg meer geneigd is om naar je te luisteren en minder ongewenst gedrag zal laten zien.
Lees hier op welke manieren je je kind positieve aandacht kunt geven.

De neiging om te gaan schreeuwen komt vaak door een gevoel van onrust bij jou als ouder. Die onrust hoeft echter niks met je kind te maken te hebben. Zorg dan ook dat je zelf voldoende rust, ontspanning en slaap krijgt. Hoe beter je voor jezelf zorgt, hoe beter je voor je kinderen kunt zorgen.

 

Wil je reageren op dit artikel?
Ga dan naar m’n Facebook-pagina en laat daar een bericht achter.

 


Wil jij ook Joyce’ waardevolle opvoedtips ontvangen? tip_gezinHelemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


joyce_rosegrijs_staand_cIk hoop van harte dat je met deze informatie op een goede manier thuis aan de slag kunt.

Heb je hier vragen over, wil je meer weten over dit thema of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op. Je vindt m’n contactgegevens hieronder.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2017-2018. Joyce Akse/Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies.

Klik hier voor je dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Lees verder over gerelateerde thema’s:
– ‘Je kind straf geven: Hoe het niet moet.’ Link naar artikel.
– ‘Nee, niet doen, dat mag niet!’ (Over: Grenzen stellen zonder ‘nee’ en ‘niet’)’. Link naar artikel.
– ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht.’ Link naar artikel.
– ‘Doorbreek het taboe: Opvoeden is niet altijd leuk en makkelijk.’ Link naar artikel.
– ‘Laat dat nou! | 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt.’ Link naar artikel.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed. 

 

 

logo_akse_coaching_groot_nieuw

Ga (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

‘Mijn kind kan niet zonder zijn smart phone.’ – Hoe je het smart phone-gebruik van je kind in goede banen leidt.

logo_radio_l1_liveLuister hier naar de informatie en opvoedtips over hoe je als ouder om kunt gaan met het smart phone gebruik van je kind / puber, bijv. op vakantie, die ik gaf in het L1 Radioprogramma van Ruud & Kirsten.

Hieronder kun je nalezen wat er tijdens het gesprek aan bod kwam, inclusief EXTRA opvoedtips:
Ik vertelde o.a. dat het gebruik van smart phones niet meer uit deze tijd weg te denken is. Voor jongeren is het ontzettend belangrijk om contact te hebben met hun vrienden en leeftijdsgenoten (dat was voor het smart phone-tijdperk trouwens ook al zo!) en daar kunnen ze hun telefoon goed voor gebruiken. Het is voor jongeren nou eenmaal belangrijk om met vrienden te kunnen communiceren en om erbij te horen.

meisje_smartphone_vakantieJe kunt je als ouder tegen het gebruik van smart phones verzetten, maar dat werkt vaak alleen maar averechts. Je kunt uiteraard wel een open gesprek met je kind aangaan en bespreken wat je kind wel/niet mag. Behandel je kind dan als een ‘partner in crime’ en ga samen op zoek naar een oplossing.

Bespreek bijv. welke vakantiefoto’s je op Facebook of Instagram plaatst (mag dat wel of niet in zwembroek of bikini?), mag je tijdens je vakantie posten dat je in een superhotel slaapt (waardoor iedereen weet dat je op dat moment niet thuis bent…) en hoe ga je – los van de vakantie – om met opmerkingen over de kleding of het uiterlijk van andere kinderen / jongeren (denk dan bijv. aan cyberpesten en onbeschoft taalgebruik). Vooral bij de jongere social media-gebruikers is het belangrijk dat je regelmatig samen naar de vriendenlijst kijkt, zodat je weet wie de posts van je kind kan lezen. Helaas hebben niet alle social media-gebruikers de juiste intenties (denk maar aan kinderlokkers, loverboys ed.)…

meisje_kijkt_op_smartphoneIn zo’n gesprek met je kind is het belangrijk om een goede balans te vinden tussen vertrouwen geven en ‘willen controleren’. Benader je kind vanuit interesse, net zoals je ook samen over zijn/haar activiteiten ‘in real life’ praat. Probeer de wereld van je kind zo goed mogelijk te begrijpen.

Afspraken, die je met je kind kunt maken, zijn bijv. ´geen smart phones aan tafel / tijdens het eten’ en ‘geen smart phones na bedtijd’. Die afspraken werken natuurlijk alleen als ze voor het hele gezin gelden, dus ook voor papa & mama. Je hebt in dezen echt een voorbeeldfunctie.

KORTOM: verbied het gebruik van smart phones (en social media) NIET, maar ga het gesprek aan en bepaal samen welke grenzen jouw gezin nodig heeft. Zorg dat jij als ouder ook een Facebook-, Twitter-, Instagram- en YouTube-account (etc) hebt, zodat je nóg beter weet wat je ermee kunt en welke gevaren of voor- en nadelen er aan zitten.

Wil je meer weten over dit onderwerp? Lees dan ook (één van) de volgende artikelen:
‘Hoe voed je je kind op met de nieuwe media? 10 praktische tips én meer!’
‘Beeldschermgebruik door kinderen (of: Hoe voorkom je dat een beeldscherm je nieuwe oppas wordt?)’
social_kids_slegers
Een interessant boek voor verdere verdieping over dit thema is ‘Social kids – Je kind op social media’ van Marlies Slegers. Misschien zelfs leuk om mee op vakantie te nemen!

Veel succes met deze tips en alvast een fijne vakantie!

Mvg, Joyce Akse
www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2015. Joyce Akse/Akse Coaching, alle rechten voorbehouden. Geschreven door Joyce Akse van Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies.

logo_radio_l1_liveKlik hier om het L1 Radio-interview te beluisteren.

 

cropped-logo_akse_coaching_groot_nieuw.pngGa (terug) naar de website van  ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.