Omgaan met stress | 5 praktische tips om je stressgevoel aan te pakken.

moeder_werken_met_kinderenWe hebben allemaal wel eens een gevoel van stress: jijzelf, je partner, je familie, je vrienden. Iedereen herkent dat wel. En dat is helemaal niet erg. Stress hoort nou eenmaal bij het leven.
Dat geldt natuurlijk niet alleen voor volwassenen, maar ook voor kinderen. In dit artikel zal ik me vooral concentreren op de stress bij volwassenen, meer specifiek nog bij ouders.

⇒ In dit artikel leg ik je uit wat stress precies is, hoe het ontstaat, hoe je bij jezelf kunt merken of je wel / geen last hebt van stress en geef ik je praktische tips om je stressgevoelens te verminderen. Want dat kan!

Nu het Coronavirus rondwaart, kan dat extra stressgevoelens bij je oproepen. Dus dat je nu stress ervaart, is echt niet vreemd. Je hele leven – en het leven van iedereen om je heen – staat als het ware ‘op zijn kop’. Je normale ritme is verstoord. Je werkt nu misschien nog thuis (en dus niet in je normale werkomgeving) en je hebt er waarschijnlijk andere taken bij gekregen. Denk maar eens aan het helpen van je kinderen met hun schoolwerk. Verder verlopen je sociale contacten nu op een andere manier; niet meer door persoonlijk contact door bezoekjes over en weer, maar via beeldbellen of tekstberichtjes.Al met al gaat het om enorme veranderingen. Als je daar dan ook nog een eventuele dreiging bij ervaart (‘als ik maar niet ziek word’ of ‘als ik maar voldoende inkomen houd’), dan kan dat samengaan met stress. Je hebt (veel) minder controle over jouw eigen situatie en dat kan je een hopeloos of angstig gevoel geven.

⇒ Realiseer je dat het normaal is om juist nu stress te ervaren. Angst, bezorgdheid en onzekerheid over je gezondheid, je eigen (financiële) situatie of die van mensen in je omgeving is normaal en hoort erbij.

Uiteraard is het coronavirus, de maatregelen met alle bijbehorende veranderingen niet de enige reden om op dit moment stress te ervaren. Er zijn nog veel andere redenen of oorzaken, die bij jou stress kunnen opleveren. Je leest er hieronder meer over.

Wat is stress eigenlijk? 
vrouw_handen_voor_ogenEen beetje gestresst zijn of een beetje spanning voelen is trouwens helemaal niet erg. Sterker nog, dat is op bepaalde momenten heel normaal en juist positief. Veel mensen zijn bijv. gespannen als ze een presentatie moeten geven, wanneer ze een examen hebben of voordat ze op vakantie gaan. Je bent dan extra alert, je let goed op en je kunt snel reageren. Zodra de spannende situatie voorbij is, zakt het gespannen gevoel weer.

Soms kan het gestresste gevoel ook te veel worden of te lang duren. Bijvoorbeeld op momenten dat er te veel van je gevraagd wordt, als je problemen hebt (thuis of op je werk), als je je grote zorgen maakt of als je te weinig steun ervaart uit je omgeving. Zulke situaties geven extra spanning of geven gevoelens van stress, die langere tijd duren.

 


Een stressreactie is een normale reactie op buitengewone omstandigheden, zeker als het om onverwachte gebeurtenissen gaat, die ook nog eens ingrijpend zijn.


 


Welke factoren kunnen bij jou stress veroorzaken? 

man_zit_op_bed_handen_voor_ogenStress heeft invloed op je manier van denken, je emoties (gevoelens), je lichaam en je gedrag. Het is belangrijk om erop te letten of je stress ervaart, zodat je er iets aan kunt doen.

Er zijn heel wat factoren of situaties, die stress kunnen veroorzaken. Ik geef je er hier een kort overzicht van:

Onzekerheid: Je voelt je onzeker en/of je maakt je zorgen over je huidige situatie (bijv. over je gezondheid, de gezondheid van mensen in je omgeving, je werk, je contract, je financiële situatie).
Nare gebeurtenissen: Je maakt op dit moment iets naars mee of hebt dat in het verleden meegemaakt (zoals relatieproblemen, huiselijk geweld / mishandeling, een scheiding, overlijden, ongeluk, beroving, inbraak, aanranding).
Ziekte: Jij of één van je naasten is ziek.
Gebrek aan steun / hulp: Je ervaart weinig steun van anderen en/of je bent alleenstaande ouder.

Het is lastig te voorspellen welke factor of situatie voor jou het meest stressvol zal zijn. Iedereen reageert namelijk anders op deze specifieke factoren en situaties.

⇒ Herken je één of meerdere factoren, die bij jou op dit moment vooral stress opleveren?

 

 


Stress in je lichaam

Wat gebeurt er in je lichaam als je gestresst bent?
sympathisch_zeuwstelselAls je gestresst bent, nemen je hartslag, bloeddruk, ademhaling en spierspanning toe, je spijsvertering vertraagt en je pupillen worden wijder: je lichaam komt in een staat van paraatheid. Hierdoor kun je spannende situaties beter aan.

Het sympathisch zenuwstelsel zorgt bijna onmiddellijk voor de ‘vecht- of vluchtreactie’, die ons lichaam klaarstoomt voor actie. Onze spieren spannen zich aan en onze bloeddruk en hartslag gaan omhoog, waardoor je je hart voelt bonzen in je borstkas. De pupillen verwijden zich. Het bloed wordt onttrokken aan onze organen en naar de spieren gestuurd. De spijsvertering gaat op een laag pitje. We beginnen te zweten, zodat het lichaam na explosieve actie weer afkoelt. Het systeem is zo afgesteld dat het liever te vaak afgaat dan één keer te weinig. We schrikken dus liever tien keer van een tuinslang in het gras dan dat we één keer te laks reageren op een echte slang.

Wat gebeurt er in je hersenen als je gestresst bent?
– De HPA-as: 
hpa-asDe Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis’ in het Engels)  speelt een belangrijke rol in de stressrespons. Het geeft een langzame respons op stress: het duurt ongeveer 30 minuten voordat cortisol in het bloed gemeten kan worden.
De HPA-as werkt als volgt: Na een stressvolle gebeurtenis scheidt de hypothalamus een hormoon (CRH) uit, dat er op zijn beurt voor zorgt dat de hypofyse een ander hormoon (ACTH of corticotropine) uitscheidt. Deze stof zorgt er vervolgens voor dat de bijnieren (o.a.) cortisol produceren. 

Hoewel cortisol als stresshormoon een slechte naam heeft, is het wel degelijk nuttig. Het laat de bloedsuikerspiegel stijgen en de stofwisseling een tandje bijzetten. Daardoor komt er meer energie vrij om met de stressvolle situatie om te gaan.

hersenen_limbisch_systeem– De hippocampus: 
De hippocampus is een hersengebied dat belangrijk is voor leren, onthouden en navigeren. Het functioneert normaalgesproken als een ‘uitknop’ voor de stressreactie. Het gebiedje merkt verhoogde cortisolspiegels op en schroeft de aanmaak van dat hormoon vervolgens terug. Chronische stress beschadigt de hippocampus echter, waardoor het cortisolniveau hoog blijft, waardoor de hippocampus nog meer beschadigt; een vicieuze cirkel, waardoor o.a. je geheugen slechter gaat functioneren.

– De amygdala: 
De amygdala is een hersengebied dat continu een oogje in het zeil houdt voor gevaar. Het is verantwoordelijk voor het sturen en verwerken van emoties en staat in verbinding met de hippocampus. Eén van de belangrijkste emoties, die de amygdala reguleert, is angst. De manier waarop we emoties en stress beleven in het dagelijks leven wordt hierin opgeslagen.

De hippocampus en amygdala maken deel uit van een belangrijk systeem dat emoties reguleert; het zg. ‘limbische systeem’. Dit systeem is bijzonder nuttig, omdat het ons in staat stelt om in noodsituaties adequaat te handelen. Het reageert niet alleen op levensbedreigende situaties, maar   ook op bedreigingen van meer psychische aard.


 

 

Langdurige stress
Als jouw gevoel van stress langere tijd aanhoudt, dan kan dat behoorlijke gevolgen hebben. Je lichaam geeft je als het ware ‘waarschuwingssignalen’, waardoor je kunt herkennen dt je last hebt van stress.Deze signalen kunnen erop wijzen dat je last hebt van stress:
vader_piekert_kinderen_op_bankDenken: je bent sneller afgeleid, je hebt moeite om je te concentreren, je bent vergeetachtig(er), je piekert veel.- Emoties: je kunt je moeilijk(er) ontspannen, je reageert sneller emotioneel (sneller prikkelbaar of geïrriteerd, boos of huilen), en/of je hebt gevoelens van somberheid en angst.- Lichaam: je voelt je vermoeid(er) of juist heel energiek; je hebt een gespannen gevoel; je voelt rusteloos; je zweet meer; je schrikt sneller; je hebt meer last van hoofdpijn, maagklachten, nek- of rugklachten; je eetlust is veranderd; je hebt moeite met slapen; je hebt minder weerstand (je bent sneller verkouden of grieperig); je hebt verhoogde spierspanning; en/of je hebt pijn op de borst en/of hartkloppingen.- Gedrag: je zondert je meer af, je hebt meer moeite om taken af te maken, je raakt vaker / sneller betrokken in ruzies of discussies, je kunt minder (of niet meer) genieten van de mooie dingen in je leven.

Stress is ongezond als het lang aanhoudt of hevig is en het je niet lukt om ervan te herstellen. Van chronische en hevige stress kun je psychisch en lichamelijk ziek worden.
Door stress gaan mensen ook vaak ongezonder leven: meer (of opnieuw starten met) roken, ongezonder eten, meer alcohol drinken of minder bewegen. Langdurige stress kan leiden tot een burn-out en verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.
Stress & Opvoeden: Geen goede combinatie.

moeder_druk_in_huis_kinderenJe kunt je voorstellen dat ook opvoeden en gevoelens van stress niet goed samengaan. Als jij als ouder niet goed in vel zit, omdat je je langere tijd gestresst voelt, dan werkt dat door in jouw manier van opvoeden.

Een aantal voorbeelden: 
– Je bent sneller geïrriteerd, je kunt minder van je kind(eren) hebben en je reageert sneller boos, kwaad of gefrustreerd op je kind.
– Je hebt minder energie, waardoor je minder zin hebt om leuke activiteiten met je kind te ondernemen.
– Je piekert meer, waardoor het je minder goed lukt om met je volledige aandacht bij je kind te zijn.

Vandaar dat het niet alleen voor jezelf, maar ook voor je kind(eren) belangrijk is om je stressniveau te verbeteren.

Opvoeden zelf kan ook stress opleveren. Bijvoorbeeld als je het idee hebt dat je kind zich steeds maar vervelend of lastig gedraagt en je dat zelf niet kunt veranderen, als je het idee hebt dat je kind niet naar je luistert of jou niet serieus neemt, als je kind brutaal tegen je is of jou pijn doet (door te slaan of door kwetsende opmerkingen te maken), als je kind al langere tijd slecht eet en jij je zorgen maakt over zijn groei en ontwikkeling, als je kind al een tijdje slecht slaapt en dat niet alleen een wissel trekt op je kind zelf, maar ook op jou of andere leden van het gezin. En ga zo maar door.
Dit zijn overigens allemaal onderwerpen, die je goed met opvoedcoaching aan kunt pakken en die je binnen relatief korte tijd op kunt lossen. Deze ‘opvoedstress’ kun je gelukkig snel en makkelijk aanpakken. Je leest er hier meer over.

 

Vandaar dat het – zeker voor ouders – zo belangrijk is om goed om te gaan met jouw eigen stressgevoelens.

 

⇒ In dit artikel geef ik je 5 tips om beter om jouw huidige stressgevoelens aan te pakken en om ze te verminderen. Onderaan dit artikel vind je ook nog een mooie BONUSTIP. Hier komen ze.

 

(1) Zorg goed voor jezelf.
man_ligt_op_grond_ontspannenAls je veel gevoelens van stress ervaart, dan is het belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Zeker als ouder is dat erg belangrijk, want je weet: ‘als je goed voor jezelf zorgt, kun je ook beter voor anderen, voor je kinderen, zorgen’.

Om goed voor jezelf te zorgen is het belangrijk dat je voldoende slaapt, voldoende rust neemt, (extra) gezond eet, voldoende beweegt (dagelijks 30 min. actief bewegen) en voldoende momenten van ontspanning creëert.

Zoek een manier op die er voor zorgt dat jij ontspant. Dat is natuurlijk voor iedereen anders. Enkele mogelijkheden zijn: naar (rustige, ontspannende) muziek luisteren, een boek lezen, je hobby beoefenen, wandelen, sporten, douchen of rustig in bad liggen, puzzelen, de tijd nemen om rustig te koken etc.

Val je moeilijk in slaap (omdat je meer piekert of door je stressgevoelens) of slaap je zeer onrustig, lees dan voordat je gaat slapen een ontspannend boek of doe een rustige activiteit. Schakel ook voor het slapen op tijd af: lees vlak voordat je gaat slapen geen nieuwsberichten meer en drink dan het liefst geen alcohol en koffie. Juist op het gebied van slapen is regelmaat erg belangrijk: sta op vaste tijden op en ga op vaste tijden naar bed.

Voordelen voor je kind
Je kind heeft er daadwerkelijk baat bij als jij goed voor jezelf zorgt. Jij kunt daardoor namelijk met meer rust op je kind reageren, je kind meer onverdeelde aandacht geven en consequenter op je kind reageren. Neem dus ook jouw rust- en ontspanningsmomenten serieus en plan ze in. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor het welbevinden van je kind.

 


joyce_grijs_aanjou_1

Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed luistert, slaapt of eet? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

 

(2) Bedenk wat de oorzaak is van jouw stressgevoel én denk na over oplossingen.
vrouw_zit_rustig_op_bankUiteraard is het niet genoeg om de oorzaak van je stressgevoel te weten. De problemen lossen zich nou eenmaal niet vanzelf op. Vandaar dat het ook belangrijk is om na te denken over oplossingen en om daarmee aan de slag te gaan. Bedenk wat je allemaal zélf kunt doen om de stressvolle situatie op te lossen of op een andere manier aan te pakken.

Vraag jezelf gedurende de dag vaker af wat je op dat moment kunt doen om je leven op dat moment – hoe klein ook – voor jezelf te verbeteren en fijner te maken.

Verder is het belangrijk om de emoties of gevoelens van stress, die je voelt te benoemen en te erkennen. Je hebt er niks aan om ze weg te wuiven; sta er juist bij stil. Je kunt jezelf helpen door een troostende gedachte toe te voegen, zoals:
Het is okay om deze gevoelens te ervaren. Ik ben niet de enige. Veel mensen ervaren deze gevoelens op dit moment.
En vervolgens: ‘Ik doe wat ik kan in mijn leven, ik heb geen invloed op zaken waar ik geen controle op heb.
Bedenk dat ook heel nare emoties te verdragen zijn en weer over zullen gaan.

Uiteraard is (meer) roken en/of alcohol- / drugsgebruik géén goede manier om met je stressgevoelens om te gaan. Merk je dat je de neiging hebt om toch naar deze middelen te grijpen? Neem dan direct contact op met je huisarts of met een andere, vertrouwde professional.

EXTRA TIP: Schrijf aan het einde van de dag 3 dingen, situaties of momenten op waar je (oprecht) dankbaar voor bent, waar je blij van werd, wat lekker liep, waar je tevreden over was. Door op die manier naar je dag te kijken, merk je dat alle dagen – hoe moeilijk ze ook kunnen zijn – ook mooie, fijne en positieve momenten in zich hebben. Dat zal jou al na enkele dagen een beter gevoel over je leven van dit moment geven.

 

(3) Houd vast aan je dagelijkse routines, je regelmaat en je structuur. 
vrouw_man_gezond_eten

Er is op dit moment misschien best veel waar je voor je gevoel minder of geen grip op hebt. Kijk dan waar je nog wél grip op hebt; dat geldt o.a. voor je eigen structuur en je eigen handelingen. Dat kan vertrouwen geven in je huidige manier van leven en het geeft je hoop.

 

Vandaar dat het vasthouden aan je dagelijkse routines en gewoontes belangrijk voor je kunnen zijn. Denk dan aan opstaan op vaste tijden, eten op vaste momenten op de dag, je werktijden plannen, op een vast tijdstip naar bed gaan ed.

 

Maak een planning van hoe je dag er uit ziet en zorg voor afwisseling in je planning. Wissel je actieve momenten af met momenten van ontspanning.


Zorg dat er ook momenten tussen zitten, waarop je positieve aandacht kunt geven aan je kind(eren). Je kinderen hebben jou ook nodig en ze vinden het doorgaans geweldig om met jou samen te spelen of om samen iets te doen.
Wil je graag weten hoe je je kind meer positieve aandacht kunt geven? Lees dan m’n artikel ‘Voorkom ongewenst gedrag: Geef je kind positieve aandacht..

vrouw_man_kijken_op_telefoon_verschriktLet trouwens op dat je die afwisseling niet te veel zoekt in de social media. Het is heel verleidelijk om even je telefoon erbij te pakken op de momenten dat je rust neemt, maar juist dan zul je berichten over het coronavirus of andere (negatieve) nieuwsberichten tegenkomen. Als je merkt dat die berichten een negatief effect hebben op jouw stemming of je stressgevoel verhogen, dan is het beter om het lezen van die berichten te beperken. Uiteraard mag je zeker nog het nieuws volgen, maar beperk dat tot max. 1x per dag.

 

(4) Praat erover.
vriendinnen__hartje_zonnebloemenPraat over je situatie met iemand die je vertrouwt en met wie je goed kunt praten. Dat helpt jou om alles goed op een rijtje te zetten, om je zorgen te bespreken of om bepaalde gebeurtenissen beter te verwerken.

Heb je op dit moment niemand in je omgeving met wie je jouw gevoelens wilt/kunt delen?
Schrijf dan op waar je mee zit en waar je tegen aanloopt. Ook dat helpt je om je gedachtes op een rijtje te zetten. Je kunt dat in een dagboek doen en iedere dag op een vast moment de gevoelens van dat moment of die dag noteren.

Pieker je veel over jouw lastige situatie?
Geef jezelf dan 1x per dag de mogelijkheid om bijv. 15 minuten over de situatie na te denken. Stop er daarna mee en ga iets doen dat je fijn vindt.

Daarnaast is het goed om juist nu het contact met je vrienden te onderhouden en om gewoon even bij te kletsen. Je kunt daarvoor al heel makkelijk samen een afspraak maken om bijvoorbeeld even bij te kletsen tijdens beeldbellen. Stuur ook af en toe gewoon eens een appje met een kort berichtje of vraag hoe het met de ander gaat.

 


fb_opvoedcursus_stop_met_schreeuwenCursus ‘Stop met Schreeuwen’
In deze cursus voor ouders leer je hoe je binnen korte tijd minder gaat schreeuwen tegen je kind.

Je krijgt o.a. inzicht in / je leert:
– waarom je tegen je kind schreeuwt
– hoe je dat kunt verminderen
– hoe je kunt voorkómen dat je gaat schreeuwen
– hoe je op een andere manier met je kind kunt communiceren
– én nog veel meer…

Lees hier meer over m’n cursus ‘Stop met Schreeuwen’.


 

 

(5) Leer je kind hoe het met stress om kan gaan door het goede voorbeeld te geven.
vader_zoon_gesprek_op_bankJe kind merkt aan jou dat er iets anders is. Het zal alleen vaak niet begrijpen wat dat dan precies is. Probeer het je kind zo goed mogelijk uit te leggen, natuurlijk op een manier die past bij zijn leeftijd of ontwikkelingsniveau. Maak het probleem niet groter dan het is (maar voorkom dat je het bagatelliseert). Wees eerlijk en realistisch in je uitleg, die je je kind geeft. Je wil namelijk graag voorkomen dat je kind onnodig bang wordt en zich ook grote zorgen gaat maken.

Het helpt kinderen als je als ouder het goede voorbeeld geeft in moeilijke situaties. Laat zien dat je de lastige, spannende of stressvolle situatie met zelfvertrouwen en op een verstandige manier aangaat. Ook dat is belangrijk om aan je kind uit te leggen: zeg tegen je kind wat je allemaal doet om de stressvolle situatie zo goed mogelijk aan te pakken.

Maakt je kind zich ook wel eens zorgen, bijvoorbeeld over het coronavirus, of heeft het er regelmatig vragen over? Dan lees je in m’n artikel ‘Je kind en het coronavirus: Hoe praat je samen over alle veranderingen?‘ hoe je e.e.a. samen bespreekt.

 

BONUSTIP:
Heb je het idee dat iemand anders het op dit moment moeilijk heeft of veel stress ervaart?
vrouwen_praten_serieus_gesprekVraag er dan naar en geef aan dat je je zorgen over hem/haar maakt. Luister goed als de ander vertelt waar hij mee zit. Vraag wat hij nodig heeft of waar je mee kunt helpen. Vaak is luisteren al genoeg; soms is concrete hulp bijzonder welkom. Denk dan aan hulp bij een taak of klusje in huis, boodschappen halen, de kinderen een middagje opvangen, een maaltijd koken ed.

⇒ Heb jij op dit moment – in meer of mindere mate – last van stressgevoelens? Waar zou jij zelf het meest mee geholpen zijn?

 

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezin

Wil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen?
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over één van deze thema’s, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?

Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Gebruikte literatuur, websites ed. voor het schrijven van dit artikel:
– ‘Ik wil beter omgaan met stress’. Thuisdokter. Klik hier.
– ‘Wat doet stress met je lichaam en brein?’.  Psychologie Magazine. Klik hier.
– ‘Stress’. Psychologie Magazine. Klik hier.
– ‘Stress’. CJG Zuidplas. Klik hier.
– ‘Omgaan met stress door het Coronavirus (Covid-19)’. MUMC+. (Dit betreft een pdf-document. Selecteer en kopieer de titel naar uw browser om het document op te zoeken.)
– ‘Tips omgaan met stress door het coronavirus’. Gezond Idee. Gezond leven. MUMC+. Klik hier.
– ‘It is normal to feel sad, stressed, confused, scared or angry during a crisis.
Talking to people you trust can help. Contact your friends and family.’ Klik hier.
– ‘Piekeren: hippocampus, amygdala en prefrontale cortex’.  Mens en Samenleving. Klik hier.
– ‘Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as’. Wikipedia. Klik hier.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:
– ‘Hoe kom je deze Corona-tijd op een positieve manier door…? Speciaal voor ouders en opvoeders.
– ‘Als je kind teleurgesteld is… | 5 stappen om je kind te leren met teleurstellingen om te gaan.
– ‘Als je de balans kwijt raakt…’ | Hoe houd je alle ballen in de lucht zonder stress. [Interview met burn-outexpert drs. Agathe Hania-Akse]
– ‘Stop met schreeuwen! (Over: Hoe je in 5 stappen minder schreeuwt tegen je kind)‘.
– ‘Heb je het druk? Zet jezelf op je to do-lijstje.

Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

© De foto van Joyce Akse is gemaakt door Ilona Tychon Fotografie.

 

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

‘Als je de balans kwijt raakt…’ | Hoe houd je alle ballen in de lucht zonder stress. [Interview met burn-outexpert drs. Agathe Hania-Akse]

Joyce Akse maakt een serie artikelen, waarin ze experts interviewt over hun eigen onderzoek of werkveld. Het doel van deze serie is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar praktische tips voor ouders, waar ze thuis direct mee aan de slag kunnen. Deze thema’s hebben natuurlijk te maken met het ouderschap, opvoeding en/of de ontwikkeling van kinderen (0-12 jaar). 


Heb jij al eens bijgehouden wat je als moeder allemaal doet op een dag…?

Dat zijn stiekem ontzettend veel taken; niet alleen thuis, voor jezelf, voor je kinderen, in het huishouden, maar ook op je werk. Zo lang je je goed voelt bij het uitvoeren van al die taken is er niks aan de hand. Maar zodra de balans zoek raakt ligt overspannenheid of zelfs een burn-out op de loer. Dan kun je zomaar een paar maanden uit de running zijn en dat wil natuurlijk niemand.
Lees ook het voorbeeld van een drukke moeder hieronder. 

 


De drukke moeder
moeder_tafel_keuken_ochtend_ontbijt’s Ochtends vroeg begint je dag met het verzorgen van jezelf: wassen, aankleden etc. Daarna doe je datzelfde bij je kinderen. Je smeert ook hun boterhammen, geeft hen te drinken, maakt hun broodtrommels klaar, je kamt hun haren, je poetst hun tanden, je zorgt dat ze alles netjes in hun school- en gymtas hebben en dan breng je ze. Het liefst lever je ze natuurlijk op tijd op school af dus er zit enige druk achter. Snel, snel, opschieten allemaal! En dit zijn nog alleen de handelingen die je doet voordat school begint…
Maar goed, geen tijd voor pauze, want je moet gauw door naar je werk. Op je werk vraagt je baas of je nog even iets voor hem kunt uitzoeken. Uiteraard doe je dat, ondanks je volle agenda van die dag. Een goede vriendin zou vanavond bij je langskomen maar dat zeg je maar even af; dat komt wel een andere keer. Je baas weet dat hij op jou kan rekenen; je zorgt dat je het morgen af hebt.
De afspraken en taken voor die dag doe je zeer nauwgezet. Je stelt hoge eisen aan jezelf en aan je werk, je wil kwaliteit leveren. Als je iets niet af hebt, werk je gauw nog even door in de pauze of je neemt het mee naar huis. Als de kinderen straks in bed liggen, heb je echt nog wel even tijd om er naar te kijken.
Je werkdag zit erop, nu snel weer naar huis. Nog gauw even langs de supermarkt en dan haal je je kinderen op bij de opvang. Snel door naar huis, want iedereen heeft honger; gauw koken en dan aan tafel. Je partner is inmiddels ook gearriveerd en helpt je waar hij kan. Nog even samen spelen en dan naar bed. Je partner gaat sporten, dus vanavond breng je ze alleen naar bed. De kinderen willen nog niet naar bed. Je denkt ‘moet dat nu?’ Je weet dat je beneden nog de afwasmachine in moet ruimen, al hun speelgoed nog moet opruimen én dat je die ene opdracht voor je baas moet doen. Voor de hoofdpijn die je voelt opkomen, pak je gauw een aspirientje. Gelukkig, na veel aansporen, dreigementen en een flinke uitbarsting liggen ze in bed. Nu beneden nog snel alles aan kant maken en dan aan de slag met die opdracht. Als je ’s avonds eindelijk in bed ligt, kom je niet in slaap. De adrenaline van de dag ruist nog door je lichaam. Maar je moet nu echt slapen, morgen staat er weer veel op het programma… 



moeder_kinderen_keuken_druk

Veel moeders zullen dit voorbeeld wel herkennen. Echter, voor de één is het doodnormaal en draait er haar hand niet voor om, de ander krijgt het er Spaans benauwd van. Hoe kun je er nou voor zorgen dat de drukte, die je als moeder ervaart, niet overslaat in overspannenheid of een burn-out? Wat kun je doen (of juist niet) om dat te voorkomen?

Deze en andere vragen leg ik voor aan drs. Agathe Hania – Akse. Zij is psycholoog en stresscoach, die de vrouwelijke professional begeleidt om een uitdagende baan/onderneming te combineren met haar gezin. Haar antwoorden en adviezen lees je hieronder.

 

Agathe, je bent expert op het gebied van stress en de privé-werk-balans bij moeders. Hoe ben je bij dit onderwerp gekomen en wat spreekt jou er persoonlijk zo in aan?

moeder_handen_in_haar3‘Om maar meteen met de deur in huis te vallen: 8 jaar geleden had ik zelf een burn-out. Ik werkte destijds als HR manager en onze oudste dochter was net 2 jaar. Ik was na mijn zwangerschapsverlof teruggekeerd op mijn eigen functie. Het enige verschil was dat ik mijn fulltime functie nu in 24 uur ging uitvoeren. Ik heb twee jaar lang op mijn tenen gelopen en toen er een aantal grote klussen achter elkaar op mijn bordje werden gegooid, werd het me teveel. Na een conflict over deze extra klussen, sliep ik een aantal nachten niet maar voelde toch de noodzaak om naar kantoor te komen. Na 5 nachten zonder slaap, besloot ik om me ziek te melden. Ik voelde me leeg. Op dat moment dacht ik nog dat als ik een paar dagen verlof zou nemen het wel weer goed zou komen. Dat bleek echter niet het geval. In totaal heb ik ongeveer 2-3 maanden nagenoeg niet geslapen; ik lag dan ’s nachts wakker, had veel onrust in mijn lijf, piekerde veel, maalde over hoe dit kon gebeuren, hoe het nu verder moest met me en hoe ik er weer uit kon komen. Ik had natuurlijk veel spanning opgebouwd in mijn lijf door toenames van cortisol en adrenaline, waardoor het in slaap vallen niet meer lukte.

Mijn eigen proces en de bijbehorende uitdagingen, herken ik bij heel veel andere moeders die een gezin combineren met hun werk. Vrouwen die een grote kans hebben om uit te vallen met burn-out klachten hebben een hoog verantwoordelijkheidsgevoel, willen de dingen vaak heel goed doen en zijn goed in het zorgen voor anderen. Dit gaat vaak heel goed als er nog geen kinderen zijn, maar op het moment dat ze 1 of meerdere kinderen krijgen, komt er een extra verantwoordelijkheid bij. En wat voor 1! Als je dan nog steeds, net als ik, op alle fronten perfect wilt presteren dan kun je jezelf heel makkelijk voorbijlopen. Ik wil deze vrouwen hier graag voor behoeden. Een burn-out is best een leerzame periode waarin je veel inzichten krijgt in jezelf. Dit kan echter ook zonder een burn-out. Écht voorkomen is nog best ingewikkeld, aangezien de meeste vrouwen, net als ikzelf overigens, ervan overtuigd zijn dat een burn-out hen nooit zal overkomen.’

 

Wat heb jij zelf gedaan om uit jouw burn-out te komen?
vrouw_in_gesprek_met_therapeute‘Tijdens mijn burn-out heb zelf veel stappen ondernomen. Allereerst heb ik veel gereflecteerd op mezelf. Als psycholoog wilde ik graag weten hoe dit was ontstaan, wat er precies was gebeurd. Ik vroeg me af waar en waardoor het was “misgegaan”. Ook dacht ik veel na over wie ik als persoon ben en wat ik anders had kunnen doen. En klopte het eigenlijk wel dat ik nu met een burn-out thuis zat. Had ik het echt zo druk gehad of was ik nu gewoon een mietje?

Na alle zelfreflectie ben ik hulp gaan zoeken. Eerste startte ik met een mindfulness training om meer rust voor mezelf te creëren. Dat bleek echter niet genoeg te zijn. Ik ben vervolgens een aantal keren naar een psycholoog gegaan, maar dat bleek voor mij te algemeen en had te weinig diepgang. Ze was wat mij betreft te weinig gericht op mijn burn-out en werkte te weinig naar een oplossing. Vervolgens volgde ik een traject bij een psychotherapeut. Ook ging ik naar iemand die gespecialiseerd was in ‘Body stress release’ (BSR); dat zorgde ervoor dat de spanning, die in mijn lijf zat, loskwam. Aanvankelijk had ik er veel hoofdpijn van, maar later maakte dat plaats voor ontspanning en een positieve impact op mijn slaap.’

 


agathe_hania_akseAgathe Hania – Akse is een no-nonsense psycholoog en coach, die haar sporen heeft verdiend in het coachen van mensen met een (bijna) burn-out. Ze is opgeleid tot Arbeids- & Organisatie psycholoog aan de Universiteit in Groningen. Tevens volgde ze naast haar coachopleiding diverse specialisaties op het gebied van (werk)stress.

Haar specialisme ligt puur op het vlak van (werk)druk, stress, burn-out bij ambitieuze moeders. In het verleden heeft ze als HR Manager gewerkt en deze kennis neemt ze mee in haar advies over herstel of voorkomen van burn-out richting organisaties.

Zij is naast zelfstandig psycholoog ook moeder van twee meiden, Sophie (9) en Elise (6). Ze kent als geen ander de druk van de combinatie werk en gezin. Het leert je om keuzes te maken en dwingt je om steeds de vraag te stellen wat nu echt belangrijk is. Het balans-vraagstuk ligt continu op de loer.

Als coach werkt ze oplossingsgericht en is ze zeer praktisch ingesteld. Ze helpt jou om weer positiever, energieker en meer ontspannen in het leven te staan.

Agathe schreef ook een gratis e-book, waarin je exact kunt lezen hoe je herstelt van een (bijna) burn-out? Als je denkt ‘een burn-out overkomt mij nooit’, neem dan zeker even een kijkje. Zeker als je je beseft dat je toch best vaak last hebt van (werk)druk of stress.
Klik hier om het e-book makkelijk te downloaden

Meer weten over Agathe en haar bedrijf? Neem dan ook een kijkje op Agathe’s website.


 

 

(2) Wat is die ‘werk-privé balans’ eigenlijk? Ivanka Trump (dochter van de Amerikaanse president Trump) zei laatst nog dat die helemaal niet bestaat. Hoe zit dat volgens jou? Is het iets waar we echt aandacht aan moeten besteden of maken we ons er tegenwoordig te druk om…?

gezin_werk_prive_balans.jpg‘Enerzijds lopen werk en privé tegenwoordig natuurlijk steeds meer door elkaar heen. De scheiding ertussen vervaagt. Dat is op zich niet erg, maar het is wel belangrijk om je daar bewust van te zijn. Het blijft belangrijk om de balans voor jezelf goed in de gaten te houden.
Vergelijk het maar met financiële balans waarbij de inkomsten en uitgaven met elkaar in balans moeten zijn. Zo is het ook voor onze persoonlijke balans. Het is belangrijk dat er evenwicht is tussen o.a. inspanning en ontspanning, tussen draagkracht en draaglast, tussen energienemers en energiegevers. Zodra de balans zoek is, gaat het verkeerd.

Vooral kenniswerkers doen werk dat nooit af is. Ze kunnen 24/7 doorgaan. Vraag je juist in die beroepen af of je nog goed in je vel zit en of je energievoorraad nog toereikend is. Die bewustwording en voelen hoe je ervoor staat, zijn beide erg belangrijk.

Anderzijds moet je je er inderdaad ook weer niet te druk om maken. Als je regelmatig een pas op de plaats maakt om te checken of jouw balans nog wel goed is, dan ben je er al bewust mee bezig en houd je het regelmatig in de gaten. Je haalt jezelf dan even uit de automatische piloot en dat is goed.’

 

En wie is er doorgaans het meest vatbaar voor een verstoorde werk-privé balans? Kunnen moeders, die niet buitenshuis werken, ook soortgelijke klachten ervaren?

moeder_kinderen_druk_chaos‘Het meest vatbaar zijn de moeders met een hoog verantwoordelijkheidsgevoel, een groot doorzettingsvermogen, een grote drive en vrouwen die perfectionistisch van aard zijn. Deze moeders stellen én aan hun werk én aan hun gezin hoge eisen. Als je dit alleen aan je werk doet, zonder gezin, is dit meestal goed vol te houden. Het geeft voldoening en het zorgt ervoor dat je bepaalde doelstellingen haalt. Maar in combinatie met het zorgen voor je gezin kan het even zoeken zijn naar de juiste balans. Als je naast een hoge prestatie op je werk, ook thuis alles goed wilt organiseren, kost dit in het begin behoorlijk wat energie en tijd. Alleen gaat de tijd die daarvoor nodig is, veelal ongemerkt ten koste van iets anders. Doorgaans boeten moeders in aan tijd voor zichzelf, op de rust en ontspanning die ze zo nodig hebben. Dat gebeurt natuurlijk niet van de ene op de andere dag, dat sluipt erin. Dat is juist zo gevaarlijk. Je hebt het niet direct door dat je zo weinig tijd hebt om op adem te komen.

Dit hoeft trouwens niet alleen voor te komen bij moeders die buitenshuis werken. Ook moeders / huisvrouwen boeten vaak in op hun eigen rust en ontspanning door een grote zorgtaak voor de kinderen. Ook bij hen kan het voorkomen dat ze minder ruimte voor zichzelf claimen, vooral in de periode dat kinderen nog niet naar school gaan.’

 

(3) De werk-privé balans is uiteraard een hot topic op dit moment. Bijna elk tijdschrift besteedt er wel aandacht aan en geeft tips over wat je kunt doen om de balans goed te houden. Daar zitten meestal waardevolle tips bij, maar sommige slaan de plank helemaal mis. Welke verkeerde adviezen zie jij vaker voorbij komen? En welke ‘stressmythes’ zou je liever gisteren dan vandaag ontkracht zien?

vrouw_handeninhaar_druk‘Wat me opvalt is dat de tips die je her en der leest vaak erg oppervlakkige zijn. Ik mis de diepgang in die tips. Als je al een burn-out hebt, is die informatie ontoereikend. De tips op zich zijn niet fout, maar lijken op losse flodders. Het zijn allemaal opzichzelfstaande tips zonder dat er naar het hele plaatje gekeken wordt, terwijl dat bij een burn-out wel nodig is.

Zelf heb ik een analyse gemaakt van al mijn coach-trajecten. Deze analyse maakte het mogelijk om een model te ontwikkelen met 7 bouwstenen. Inzichten in deze bouwstenen helpen niet alleen bij het voorkomen van een burn-out, maar helpen ook bij een snel herstel van een burn-out. Elke bouwsteen bevat verschillende inzichten en daaraan gekoppeld acties.
Klik hier als je meer wil weten over deze bouwstenen.

Eén van de mythes, die ik graag uit de wereld wil helpen, is dat vaak gedacht wordt dat overmatige stress of een burn-out opgelost kan worden met een paar dagen verlof of een vakantie. Er wordt vaak met de beste bedoelingen gezegd: ‘Neem even een paar dagen verlof, rust dan goed uit en dan kom je als herboren terug.’ Een weekje rust of een vakantie is echter niet voldoende. Op rust en ontspanning moet zeker wel ingezet worden, maar dat is slechts een eerste stap.

Je merkt dus al dat een burn-out echt niet zomaar even op te lossen is. Je hebt meer achtergrondinformatie nodig. De situatie moet helder zijn, je moet duidelijk krijgen wie je als persoon bent etc. Als je je verhoogde stress of burn-out echt wil aanpakken, dan ontkom je er niet aan om met een expert aan tafel te gaan zitten. Een expert die jou helpt om je op verschillende vlakken inzicht te geven en om je situatie vervolgens aan te pakken.

Een andere mythe, die ik graag zou willen ontkrachten, is dat stress gevaarlijk of slecht voor je is. Dat is helemaal niet zo! Stress zorgt voor een positieve drive en een betere focus, zelfs voor betere prestaties. Dat is dus positief en echt geen probleem. Stress wordt pas schadelijk als je er te lang of te vaak last van hebt. Dan wordt het een heel ander verhaal.’

‘Misschien is het in dit kader ook wel goed om het boek ‘De bedrijfsatleet’ van ‘Koen Gonnissen’ te lezen. Daarin wordt duidelijk dat als je een zware inspanning levert, je daarna voldoende herstelmogelijkheden moet inplannen. Denk maar aan Maarten van der Weijden, die met zijn Elfstedenzwemtocht bijna 200 km gezwommen heeft. Dat is een loodzware inspanning. Als hij daarna onvoldoende tijd neemt om te herstellen dan gaat het mis. Dat herstel is noodzakelijk. In bedrijven zie je vaak dat werknemers na een zwaar project gewoon weer doorgaan met een volgend project zonder noemenswaardige herstelperiode. Dat kan anders.’ 

 

(4) Wat zijn de meest voorkomende klachten van moeders, die zichzelf voorbij beginnen te lopen? Waar begint het mee? Wat zijn de eerste tekenen dat de balans zoek begint te raken? Wat kunnen moeders dan vooral bij zichzelf herkennen?

vrouw_hoofdpijn_stress_werk‘De klachten waar het meestal mee begint, zijn weinig energie, verminderde concentratie, een verstoorde slaap, spanningsklachten, zoals hoofdpijn of vastzittende nek of schouders. Daarnaast zie je vaak dat ze sneller geïrriteerd zijn, een korter lontje hebben; dat openbaart zich vaak thuis en uiten ze naar hun kinderen en partner toe.

Wat moeders tegenhoudt om hulp te zoeken, heeft deels te maken met de persoonlijkheid. Vrouwen die gewend zijn om door te zetten, om toch hun schouders er onder te blijven zitten, klagen niet zo snel. Ze vinden dat ze zelf in staat moeten zijn om de hectiek te handelen. Dat doen ze niet bewust overigens. Ze werken bijna volledig op de automatische piloot door. Voordat er kinderen waren, ging het toch ook, dus waarom nu ineens niet meer…?

Eén van de eerste dingen die bij een druk schema uit de agenda verdwijnen, is veelal het sporten, terwijl dat juist een bijzonder goede manier is om stress te ontladen. Moeders denken dan vaak: ‘ik ben nu zo uitgeput, laat dat sporten maar even.’ Ook dat gebeurt weer niet bewust en is een heel begrijpelijke reactie. Toch is juist het ontbreken van sport en beweging in zo’n situatie eigenlijk funest.’

 

(5) Wat maakt het voor moeders zo moeilijk om gehoor te geven aan die eerste signalen? Waarom gaan ze vaak toch gewoon door? Wat maakt het voor deze moeders zo lastig om hulp in te schakelen?

vrouw_kantoor_koffie_werken‘In het begin doen moeders vaak niks, vooral als het op het werk is. Ze proberen het eerst zelf op te lossen. Ik moet het toch kunnen; voordat ik kinderen had kon ik dit ook gewoon. Als het heftiger wordt dan ondernemen ze wel actie; ze geven het dan bijv. aan bij hun leidinggevende. Toch blijven ze vaak heel hard doorwerken en de dingen die overdag niet gelukt zijn, maken ze ’s avonds nog even af. De leidinggevende ziet dan niet dat hij/zij eigenlijk in actie moet komen. Hij/zij denkt nog steeds: ‘oh, het lukt haar wel, het valt wel mee, het komt wel goed’. De leidinggevende komt pas in actie als er bordjes beginnen te vallen of als een situatie escaleert. Een werknemer moet in dat opzicht dus beter en op tijd voor zichzelf opkomen.’

 

(6) Wat is het belangrijkste advies dat je moeders kunt geven om ervoor te zorgen dat ze de balans tussen werk en privé goed houden en die disbalans kunnen voorkómen?

‘Dat is natuurlijk niet in één tip te vangen. Vandaar een korte lijst met een aantal belangrijke adviezen:

  • vrouwen_sporten_gymBewustwording van je eigen balans is belangrijk. Ga regelmatig bij jezelf na of het nog allemaal haalbaar is voor je. Doe je nog de dingen waar je blij van wordt en is de hoeveelheid werk te behappen? M.a.w.: zit je nog goed in je vel?
  • Weet exact waar jij stress van krijgt en onderzoek hoe je met deze stress omgaat. Zorg dat je de grootste stressbronnen aanpakt, zelf of met behulp van derden.
  • Schaam je niet om hulp te vragen en om je grens aan te geven. Dit is geen zwaktebod. Het is juist krachtig dat je weet waar jij grens ligt en dat je deze ook durft te bewaken.
  • Breng rust en ontspanning terug in je agenda:
    o Plan bewust iedere dag tijd voor jezelf in, vooral als je een hoge werkdruk hebt. Denk dan aan activiteiten waar jij energie van krijgt, waar jij van oplaadt en waar jij van ontspant.
    o Claim je sportmomenten of beweeg voldoende om de spanning af te laten vloeien.
    o Houd je sociale netwerk bij en plan maar meteen een afspraak met je vriendinnen in.

Tijd om te ontspannen en weer op te laden, verdwijnen het eerst uit je agenda als werk en gezin veel van je vergen. Dat gebeurt niet bewust, maar het sluipt er langzaam maar zeker in. Je merkt het op het moment dat het gebeurt niet zo zeer, behalve als je met een burn-out thuis zit. Als je terugkijkt, zul je het herkennen. Probeer te voorkomen dat het zo ver komt en pak daarom nu meteen je agenda erbij en claim jouw rust en ontspanning.’

 

En wanneer kunnen ze toch echt beter hulp inschakelen? En welke hulp is dat dan?
moeder_moe_ledikant_leeg‘Als je merkt dat je al een tijd lang ’s avonds heel moe bent of in de weekenden, dan betekent dit dat je energie afneemt. Dit is een teken dat je meer energie verbruikt, dan dat je op voorraad hebt. Ook slecht slapen en veel lichamelijke klachten, kan een signaal zijn om in actie te komen. Een paar keer minder slapen omdat je een spannende dag hebt op je werk is echt niet zorgwekkend. Als je signalen hebt die meerdere weken aanhouden, dan kun je jezelf afvragen hoe lang dit nog mag duren.
Er bestaat een hele lijst met signalen, die je als check kunt gebruiken voor jezelf.

Zie je op korte termijn geen verandering in jouw situatie, trek dan aan de bel bij je leidinggevende. Als je merkt dat er meer nodig is omdat er teveel stressbronnen zijn of als jouw manier van omgaan met de stress niet heel effectief is, schakel dan professionele hulp in van een coach of psycholoog. Het is belangrijk dat deze professional gespecialiseerd is op het gebied van stress, aangezien je dan zeker weet dat de hulp goed aansluit op jouw behoefte.’


Wil je graag reageren op dit artikel? Dat mag!

Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking! 

 


tip_gezinWil jij als eerste Joyce’ waardevolle OpvoedTips ontvangen? 
Helemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


 

joyce_rosegrijs_staand_c
Heb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2019. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.


K
lik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:
– ‘3 Goede Voornemens voor Ouders (of: Hoe houd je het ouderschap goed vol?)’. Klik hier.
– ‘Voorkom de ochtendstress: Met deze tips kom je wél op tijd!’. Klik hier.
– ‘Help, ik ben een curlingmoeder! Wat nu…? (3 stappen om het anders te doen)’. Klik hier.
– ‘Pakjesstress in de drukke Decembermaand [Joyce te gast bij L1mburg Centraal]’. Klik hier
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

logo_akse_coaching_klein_nieuw
Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.