Overgewicht bij kinderen: Wat is het precies en wat kun je er aan doen? [ Interview met expert gezondheidsbevordering dr. Jessica Gubbels ]

Joyce Akse maakt een serie artikelen, waarin ze experts interviewt over hun eigen onderzoek of werkveld. Het doel van deze serie is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar praktische tips voor ouders, waar ze thuis direct mee aan de slag kunnen. Deze thema’s hebben natuurlijk te maken met het ouderschap, opvoeding en/of de ontwikkeling van kinderen (0-16 jaar). 


kinderen_eten_pizzaAls ouder wil je niets liever dan dat je kind goed in zijn vel zit.
Voor kinderen met overgewicht kan dat best lastig zijn. De kans is groot dat ze dagelijks de lichamelijke én mentale gevolgen van hun overgewicht ervaren. Vandaar dat het ontzettend belangrijk is om je kind te helpen om van zijn overgewicht af te komen. Maar hoe doe je dat…?

Ik praatte erover met gezondheidswetenschapper dr. Jessica Gubbels en legde haar een aantal vragen over dit thema voor. In dit interview lees je dan ook veel informatie en praktische tips waar jij als ouder thuis mee aan de slag kunt.

Na het lezen van dit artikel weet je wat overgewicht precies is, welke gevolgen kinderen er zelf van kunnen ervaren en wat je als ouder wel én niet kunt doen om het overgewicht van je kind aan te pakken. Daarnaast lees je hoe je het thuis op een positieve manier met je kind over zijn overgewicht kunt hebben, welke mythes er rondom dit onderwerp bestaan en voor welke valkuilen je als ouder moet oppassen.

 

Je bent expert op het gebied van gezondheidsbevordering van jonge kinderen en hun families. Hoe ben je bij dit onderwerp gekomen en wat spreekt jou er persoonlijk zo in aan?
kinderen_spelen_buiten_vergrootglas‘Ik ben zelf al sinds mijn jeugd bezig geweest met kinderen en hun ontwikkeling. Ik deed vrijwilligerswerk bij de scouting en kindervakantiewerk bij ons in het dorp. Als promovendus ben ik gestart bij het KOALA geboorte cohort; dat was een onderzoek waarbij we kinderen over de tijd volgden. Bij mijn promotieonderzoek richtte ik me op de invloed die de thuissituatie van kinderen kan hebben op hun overgewicht en dan specifiek op de regels die ouders hanteren op het gebied van voeding en eten. Zo wilde ik o.a. weten welke regels ze precies in huis hadden, welke kinderen vaker of juist minder vaak overgewicht hebben, welke kinderen meer of juist minder bewegen.

jongens_bank_gamen_zitten_overgewichtIk ontdekte een aantal patronen; bijvoorbeeld dat kinderen die veel tv kijken vaak ook een ongezond eetpatroon hebben. Deze kinderen lopen dus eigenlijk een dubbel risico om overgewicht te krijgen. Het omgekeerde zagen we ook: kinderen, die meer bewegen, eten gezonder. We zagen dus dat specifieke gedragingen ‘clusteren’, ze hangen met elkaar samen. Naar aanleiding daarvan wisten we dus ook dat je bij de aanpak van overgewicht niet alleen naar het eetpatroon moet kijken maar ook naar andere factoren zoals beweging, tv kijken ed. Dit onderzoek hebben we vervolgens uitgebreid naar andere instellingen waar gezinnen veel mee te maken hebben, zoals de kinderopvang, peuterspeelzalen, scholen; ook onderzoeken we nu naar wat ouders al kunnen doen tijdens de zwangerschap om te zorgen dat hun kinderen gezond en fit worden.

Ik ben me er tijdens mijn studie en eigen onderzoek steeds meer bewust van geworden dat de kinder- en jeugdtijd een heel belangrijke periode is. In die tijd wordt bij uitstek een routekaart uitgestippeld voor de rest van je leven. We weten uit onderzoek dat het op latere leeftijd lastig is om los te weken van ongezonde gewoontes en patronen, die je in de kindertijd opdoet.

We weten ook uit onderzoek dat wanneer kinderen overgewicht hebben ze een grote kans hebben om op latere leeftijd overgewicht te hebben. De leeftijd van 2-6 jaar blijkt daarbij de belangrijkste periode. Het gewicht in de peuter- en kleuterleeftijd is dus een belangrijke voorspeller van het gewicht als volwassene.

In praktijk heeft dat te maken met het gedrag dat op die jonge leeftijd wordt aangeleerd. Je leert op die leeftijd natuurlijk ontzettend veel, niet alleen op het gebied van spraak, taal en motoriek maar ook op het gebied van voeding en eten, zoals het leren kennen van smaken. Wanneer je bepaalde smaken in je kinder- en jeugdtijd niet hebt leren kennen, dan kan het lastig zijn om die later in je te leven te leren waarderen.

Dat lijkt misschien een sombere boodschap, maar het is vooral ook hoopgevend: juist in de kindertijd kun je dus veel invloed uitoefenen op gezonde eet- en leefpatronen, waar kinderen later in hun leven nog veel plezier aan kunnen beleven. In die periode leer je gewoontes en patronen aan, die je vaak je hele leven houdt. Vandaar dat het belangrijk is om de basis voor een gezonde leefstijl al in de kinder- en jeugdtijd te leggen.’

 


pasfoto_jessica_gubbelsJessica Gubbels is universitair docent en onderzoeker bij de afdeling Gezondheidsbevordering van de Universiteit Maastricht. Na haar bacheloropleiding Gezondheidswetenschappen, volgde ze de master Health Education and Promotion in Maastricht.
Vervolgens deed ze een promotieonderzoek op basis van het KOALA geboortecohort onderzoek, waarin het gedrag en de gezondheid van kinderen langdurig gevolgd worden. Na haar promotie bleef ze werkzaam aan de Universiteit Maastricht. Ze geeft les in diverse bachelor en master programma’s aan de faculteit Health, Medicine and Life sciences. Haar onderzoek richt zich met name op de leefstijl en gezondheid van kinderen en hun gezin. Ze begeleidt diverse onderzoekers in binnen- en buitenland, waaronder Libanon, Uganda en Sudan. Daarnaast is ze lid van adviescommissies over bewegen bij kinderen en voeding bij zwangere vrouwen binnen de Gezondheidsraad.

Jessica is getrouwd en moeder van vier kinderen: Jasmijn (9), Fenna (8), Emmie (6) en Willem (3).


 


Wat is overgewicht bij kinderen precies?

jongen_staat_voor_groeimeter‘Strikt genomen bedoelen we met ‘overgewicht’ dat een kind te zwaar is ten opzichte van zijn lengte; het gaat daarbij dus altijd om de verhouding tussen de lengte en het gewicht van een kind (Body Mass Index; BMI). Daar kleven wel een aantal nadelen aan. Kinderen groeien bijvoorbeeld altijd met ‘horten en stoten’, dus soms zijn ze een tijdje wat zwaarder ten opzichte van hun lengte, dan weer wat lichter en dan is de verhouding weer in orde. Het meten van het gewicht is ook gevoelig voor ‘foutjes’: het maakt – zeker bij jonge kinderen – uit of hij pas gegeten heeft of net een volle luier heeft. Daarbij heeft ieder kind een andere lichaamsbouw met meer of minder spier- of vetmassa.

Het is goed om je te realiseren dat er deels een genetische component kan meespelen bij overgewicht. Die genetische component heeft niet alleen effect op de lichaamsbouw, het gewicht en het makkelijk krijgen van overgewicht, maar ook op gedrag. We weten bijvoorbeeld dat het voor sommige mensen moeilijker is om met specifiek gedrag te stoppen dan voor andere en dat het voor sommige mensen fijner is om te bewegen dan voor anderen. Er zit zelfs een erfelijke component in sportief gedrag; voor sommigen gaat sporten veel gemakkelijker dan voor anderen. Zij worden bijvoorbeeld beloond in hun lijf, terwijl anderen het eerder als straf ervaren.

Het is belangrijk om met al deze factoren rekening te houden wanneer je het gewicht van een kind beoordeeld. Je kunt dus niet zo maar alle kinderen met elkaar vergelijken; het gaat echt om individuele kinderen. Het is belangrijk om het gewicht van kinderen over een langere periode in de gaten te houden (bijvoorbeeld een paar maanden), zodat je geen verregaande conclusies trekt op basis van een momentopname. Ook heel snelle stijgingen of dalingen in gewicht zijn belangrijk om in de gaten te houden, dan kan er namelijk iets ernstigers aan de hand zijn dan ‘gewoon’ aankomen of iets lichter worden.’

 

Wanneer spreek je van overgewicht en wanneer heb je het over obesitas (bij kinderen)?
jongens_gewicht_overgewicht‘Je hebt verschillende gradaties in overgewicht; we spreken van overgewicht en ernstig overgewicht (oftewel obesitas). Bij volwassenen komt ook ‘morbide obesitas’ voor, maar bij kinderen gelukkig bijna niet.
Je bepaalt het overgewicht op basis van de BMI. Dat is makkelijk te bepalen, maar helaas is dat een vrij onnauwkeurige maat. Bovendien verschilt het bij kinderen en jongeren per leeftijd en ook tussen jongens en meisjes, wat een gezond BMI is. Vandaar dat het belangrijk is om dan vooral verder te gaan kijken: wat is er thuis precies aan de hand en waar komt het overgewicht door. Houd verder ook goed in de gaten hoe het met het kind zelf gaat, of het lekker in zijn vel zit en hoe het zich ontwikkelt.’

 

Wat merk je of zie je aan een kind met overgewicht?
jongen_overgewicht_buikomvang_meten‘Aan de buitenkant zie je dat kinderen dikker zijn en dat hun kleding niet goed meer past. Kinderen met ernstig overgewicht kunnen soms ook al lichamelijke klachten krijgen, waar soms zelfs al medicatie voor nodig is. Dat betekent dat kinderen echt duidelijk ziek kunnen worden van hun overgewicht. Zelfs ziektes, gerelateerd aan overgewicht, die vroeger aangeduid werden als ‘ouderdomsziekte’ (zoals diabetes type 2) komen nu al voor bij kinderen. Op lange termijn zie je dat kinderen met overgewicht later grotere kans hebben op hart- en vaatziektes, hoge bloeddruk, kanker, verminderd functioneren van allerlei organen (o.a. de lever) en eerder overlijden.

Er zijn trouwens ook andere ziektes, waar kinderen overgewicht door kunnen krijgen. Dat zijn bepaalde erfelijke, aangeboren ziektes, die een hele andere achtergrond hebben. Hun overgewicht hoort dan eigenlijk bij het onderliggende ziektebeeld. Dat komt dan vaak niet door wat ze eten of door te weinig bewegen, maar wel door hun stofwisseling en andere factoren. Vaak hebben kinderen met een dergelijke ziekte ook nog andere lichamelijke of mentale klachten en zitten dan al in een intensief medisch traject. Dat zijn overigens ziektes die veel minder vaak voorkomen.

De uiterlijke en lichamelijke gevolgen zijn eigenlijk maar een deel van de gevolgen van overgewicht voor een kind. Het kind kan ook op andere manieren last hebben van zijn overgewicht. Het merkt bijvoorbeeld dat het minder goed mee kan doen tijdens de gymles of tijdens het spelen met vriendjes. Kinderen met overgewicht zitten vaak niet zo goed in hun vel, worden vaker gepest, trekken zich meer terug en kunnen zelfs een negatieve stemming of depressieachtige klachten ontwikkelen. Ook weten we dat kinderen met overgewicht vaker last hebben van depressieve klachten. Ook op de lange termijn zijn er vaak negatieve gevolgen voor de mentale gezondheid.

Gelukkig kun je veel ongedaan maken. Dat doe je o.a. door de bepaalde gewoontes om te buigen en door meer te bewegen. Dan is er gelukkig nog veel te redden. Al is dat wel makkelijker gezegd dan gedaan, zodra patronen eenmaal ingesleten zijn.’

 

Hoe vaak komt overgewicht voor bij kinderen?
meisje_overgewicht_bij_dokter‘Hoe vaak overgewicht voorkomt, is afhankelijk van de leeftijd, van bepaalde regio’s waar kinderen wonen en van bepaalde landen. Gemiddeld genomen zie je bij ongeveer 10-15% van alle kinderen in Nederland overgewicht en neemt het percentage toe met de leeftijd. Obesitas komt doorgaans voor bij minder dan 5% van alle kinderen; ook dat loopt sterk op met de leeftijd, dus de kans op obesitas wordt groter naarmate je ouder wordt. Tegenwoordig zie je dat overgewicht en obesitas over de algehele populatie toeneemt, dus zelfs bij kinderen.’

 

Wat zijn volgens jou de meestvoorkomende redenen dat het voor ouders nog best lastig is om hun kind een gezond eetpatroon aan te leren?
meisje_overgewicht_eet_toetje‘Wat ouders tijdens het eten doen, dus de regels die ze hebben of wat ze tijdens het eten tegen hun kind zeggen, zijn vaak vaste gewoontes of patronen. Daar spelen ook factoren als stress, tijdsdruk en hun eigen opvoeding in mee. Soms weten ouders ook wel dat ze het beter anders kunnen aanpakken, maar dan vervallen ze toch in een patroon van dingen die minder goed zijn. Je ziet ook dat ouders soms in een vicieuze cirkel met hun kind terechtkomen: het kind doet iets dat niet gewenst is (bijv. het kind kijkt veel tv) en ouders gaan dat verbieden of beperken. Dat maakt dat het kind het juist meer wil gaan doen. Dat is lastig om te doorbreken. We weten dat een negatieve aanpak vaak niet goed werkt. Stimuleren van wat wél goed gaat, werkt veel beter, weten we uit onderzoek.

Ouders kunnen ook andere dingen doen om ervoor te zorgen dat hun kind een gezonde leefstijl of gezond eetpatroon ontwikkelt. Denk maar eens aan samen bewegen, samen gezond eten, samen activiteiten ondernemen, het goede voorbeeld geven en een compliment geven als kinderen iets nieuws proeven. Betrek je kind bij het proces van eten: samen boodschappen doen, samen koken, samen de maaltijd voorbereiden.

Het is goed om met je kind te praten over waarom je bepaalde keuzes maakt, waarom je het belangrijk vindt dat er groente gegeten wordt (bijv. je wordt er sterk / fit / gezond van). Als je alleen tegen je kind zegt dat hij het moet eten omdat het gezond is, dan is dat niet voldoende. Dat komt neer op ‘omdat ik het zeg’ en dat is te dwingend. Het is belangrijk om je kind meer uitleg te geven. Sluit bijvoorbeeld aan bij de belevingswereld van je kind: ‘wat zou jouw idool of superheld eten om gezond of fit te blijven?’.

Praat er al van jongs af aan over met je kind; zelfs met peuters is dat al belangrijk. Als je je kind hierbij helpt, over voeding praat, dan heeft dat een positief effect op wat je kind eet. Als je kind ouder is, kun je je kind steeds meer bij het proces van voorbereiden en koken laten helpen. Tieners kunnen bijvoorbeeld zelf een recept uitzoeken of zelfstandig koken. Op die manier maak je er voor je kind iets positiefs van in plaats van iets dat moet.

Ouders kunnen ook bepaalde valkuilen tegenkomen. Als je kind niet goed eet, dan kun je je daar zorgen over maken. Je bent bang dat je kind te weinig eet en te weinig gezonde voeding binnenkrijgt. Als het kind bij het avondeten niet goed gegeten heeft, dan bieden ouders vaak erna nog wat anders aan, bijvoorbeeld een boterham. Het kind is natuurlijk ook niet gek en weet tijdens het avondeten: ‘zo meteen komt er iets beters, dus ik ga het warme eten nu echt niet eten’.

Het is goed om je te realiseren dat het tijd kost om bepaalde dingen te leren eten. Je moet soms wel 10-15 keer iets proeven om het te leren eten. Gezonde gewoontes aanleren kost nou eenmaal tijd.

Vaak zeggen ouders tegen hun kind ‘eet je bordje leeg’, maar ook dat kun je beter achterwege laten. Als ouder bepaal je namelijk wél wat en wanneer er gegeten wordt, maar het kind bepaalt zelf hoeveel het eet. Daarmee luistert je kind naar zijn eigen honger- en verzadigingsgevoel. Als je kind dat namelijk niet doet, leert je kind niet wanneer het genoeg gegeten heeft. Veel mensen houden daar hun hele leven last van, dat ze niet eten omdat ze honger hebben, maar doorgaan tot het op is.

Het is goed om te weten dat je op verschillende manieren controle kunt uitoefenen op het gedrag van je kind. Dat kan o.a. door middel van ‘overt control’ en ‘covert control’. Overt control is de controle die je expliciet uit en die je kind merkt; als ouder verbied of beperk je je kind om iets te doen. Bij covert control is dat veel minder het geval. Uit onderzoek weten we dat covert control beter werkt; overt control werkt soms niet zo goed. Een voorbeeld hiervan is dat je je kind expliciet verbiedt om niet meer te snoepen (overt control) of dat je het snoep niet in huis haalt, zodat je kind thuis niet kán snoepen (covert control). Het effect is hetzelfde (‘je kind krijgt geen snoep’), maar de aanpak is duidelijk anders, en de resultaten op lange termijn vaak ook.

Het is ook af te raden om eten als straf of beloning te gebruiken. Bijvoorbeeld: ‘als je nu niet naar me luistert, krijg je straks geen toetje’ of ‘als je niet zeurt in de winkel, geef ik je thuis een snoepje’. Met een dergelijke aanpak leg je onbedoeld een relatie tussen emotie en eten en koppel je het eten los van het honger- en verzadigingsgevoel. Hierdoor gaan kinderen toch eten wanneer ze slecht in hun vel zitten, terwijl ze eigenlijk geen honger hebben. Op latere leeftijd zijn dit vaak de stress-eters: zodra mensen stress hebben grijpen ze naar de chips of andere ongezonde dingen.’

 

Wat kunnen ouders concreet doen om hun kind een gezonde leefstijl te bieden? 
meisjes_buiten_sporten‘We weten uit onderzoek dat een vaste structuur aanhouden het makkelijker maakt om nieuwe gewoontes aan te leren. Zo kun je dus het beste een vast moment op de dag aanhouden om fruit te eten en om samen te bewegen. Kinderen varen wel bij structuur; die duidelijkheid vinden ze fijn. Dat maakt het makkelijker om te doen en vol te houden.

Zorg dat je gezond gedrag van je kind stimuleert. Geef je kind bijvoorbeeld een compliment wanneer het iets nieuws proeft. Dan zie je je kind als het ware ‘groeien’.
Je kind eet natuurlijk niet alleen thuis, maar ook op andere plekken, zoals school, opvang, bij opa en oma tijdens het oppassen. Vaak zie je dat in elke context andere afspraken of eetgewoontes gelden. Als de verschillen in aanpak ongunstig voor het kind uitpakken, dan zal het er op de plek waar iets niet mag er tegenin gaan. Voor het kind is het gewoon moeilijker te begrijpen dat het op de ene plek wel en op de andere plek niet mag. Ook voor ouders onderling is het belangrijk om zo veel mogelijk op één lijn te zitten: als het kind van de ene ouder zijn bord moet leeg eten en van de andere ouder hoeft dat niet, dan ondermijn je elkaars gezag en is het voor je kind erg onduidelijk wat nu precies de bedoeling is. Dat werkt niet.

We weten ook uit onderzoek dat wanneer de opvang en ouders qua eetgewoontes niet op een lijn zitten, het kind over het algemeen ongezonder eet. Probeer daarom de gezonde eetgewoontes ook af te stemmen op de andere plekken waar je kind regelmatig is. Dat is in praktijk natuurlijk best lastig, maar wel belangrijk voor je kind. Ga erover in gesprek en probeer op één lijn te komen.

Verder is het natuurlijk belangrijk om het goede voorbeeld te geven. Eet als ouder zelf gezond en zorg dat je voldoende beweegt.

Blijf deze tips volhouden. Het is echt een weg van de lange adem. En wees mild voor jezelf. Niemand maakt altijd alleen maar verantwoorde keuzes, dat hoeft ook niet. Het is als ouder echt niet altijd makkelijk, en het laatste wat je wilt is dat het een obsessie voor jou of je kind wordt.’

 

In de media wordt tegenwoordig regelmatig aandacht geschonken aan gezondheid, leefstijl, overgewicht en je kunt op internet veel tips over dit onderwerp vinden. Zit daar ook wel eens verkeerde informatie tussen?
dieten_diversen‘De eerste mythe, die ik vaak tegenkom, heeft te maken met wat een gezond voedingspatroon precies is. Vooral in de social media komt verkeerde informatie veel voor. Daar is ineens iedereen expert. Er zijn bijvoorbeeld verschillende meningen over hoe je gezond kunt blijven; die worden op social media ineens gepresenteerd als dé waarheid, terwijl dat niet op wetenschappelijk onderzoek gebaseerd is. Dat geldt o.a. voor allerlei diëten en diverse aanpakken. Er is nou eenmaal niet één makkelijke oplossing die voor iedereen werkt. Als dat wel zo was, dan bestond er geen probleem meer op het gebied van overgewicht. Het is goed om kritisch te kijken naar wat er precies gezegd wordt.

Voor professionals is het belangrijk om te blijven kijken naar wat werkt bij dit kind en dit gezin. Er is geen magische of simpele oplossing.

Voor ouders is het belangrijk dat ze zich realiseren dat het gevaarlijk kan zijn om op basis van bepaalde diëten specifieke voedingswaarden weg te laten. Zeker kinderen in de groei hebben nou eenmaal een uitgebreid palet aan voedingsstoffen nodig. Als ze die niet of onvoldoende binnenkrijgen, kunnen ze bepaalde tekorten oplopen waar ze ziek van worden. Alle dieet-hypes, die voorbijkomen, kunnen dan gevaarlijk zijn.
Bijvoorbeeld: als je een specifiek dieet volgt, dan ga je bepaalde voedingsstoffen weglaten. Bij een veganistisch eetpatroon zijn dat bijvoorbeeld zuivelproducten en bij het paleo-dieet eet je zo min mogelijk koolhydraten. Kinderen, die veganistisch of vegetarisch eten kunnen bijvoorbeeld een tekort aan vitamine B12 krijgen; deze vitamine is essentieel voor de aanleg van het zenuwstelsel.

Voor kinderen zul je dus goed moet kijken waar je de ontbrekende voedingsstof mee gaat vervangen. Kijk daar heel goed naar, want alle voedingsstoffen zijn nodig voor kinderen in de groei. Als je iets weglaat, moet je ze vervangen door een ander voedingsmiddel of heb je soms zelfs supplementen nodig om hun voeding op een goede, verantwoorde manier aan te vullen.

Ongeacht het dieet waar je je kind aan wilt houden, zul je dagelijks heel bewust moeten kijken of je kind wel voldoende van alle voedingsstoffen binnenkrijgt. Als je kind geen vlees eet, kun je dat bijvoorbeeld aanvullen met peulvruchten en noten. Een diëtist kan helpen met kijken hoe je kind toch alles binnen krijgt.

Maar vergis je niet: we hebben het nu vooral over de bekende ‘specifieke’ diëten, die veel in de media terechtkomen en waar over het algemeen veel aandacht aan wordt besteed. Daarbij mogen we echter één groep niet vergeten, namelijk de groep mensen die weinig groente en/of veel ongezonde voedingsmiddelen eet. Ook zij missen namelijk een deel van de gezonde voeding. En dat is op dit moment een behoorlijk grote groep. Deze groep haalt de aanbevolen dagelijks hoeveelheid vezels, groente fruit ook niet en missen dus ook belangrijke voedingsstoffen. Het Voedingscentrum adviseert o.a. 250 gram groente per dag, maar dat haalt bijna niemand. Slechts 16% van alle volwassenen eet voldoende groenten en maar 13% procent eet voldoende fruit. Dat advies komt trouwens niet zo maar uit de lucht vallen; dat is gebaseerd op advies van de Gezondheidsraad én wetenschappelijk onderzoek.

kind_overgewichtWat je ook vaak tegen komt, is dat mensen een verkeerd beeld hebben van wat overgewicht precies is en of hun eigen kind overgewicht heeft. Ouders weten soms niet wat een realistisch beeld is van wat het gewicht van een kind zou moeten zijn. Zelfs als hun kind te zwaar is, ziet de meerderheid van de ouders dat niet en ondernemen ze geen actie, met alle gevolgen van dien. Dat zie je vooral bij ouders van jongere kinderen. Bij oudere kinderen zie je soms het omgekeerde: ouders denken dat het kind te zwaar is terwijl dit niet het geval is. Beiden situaties zijn uiteraard zorgelijk.

In het verlengde daarvan zie je ook dat kinderen zelf niet goed weten wat een gezond gewicht is. Zowel jongens als meisjes denken bijvoorbeeld dat ze te dik zijn; dat zie je vooral bij tieners, maar ook al bij leerlingen uit de bovenbouw van de basisschool. Kinderen en tieners zijn al bezig met hun gewicht, met dik zijn en met diëten. De media spelen daar wel een rol in: op basis van filmpjes in de social media of beelden op tv krijgen ze een idee van hoe ze eruit zouden moeten zien. Ze kunnen niet goed inschatten of dat realistisch of zelfs gezond is (of niet).’

 

Wat kun je ouders, die twijfelen over het gewicht van hun kind, adviseren? Welke concrete stappen kunnen zij ondernemen om hun kind te helpen om evt. overgewicht te verminderen? 
‘Als ouders het vermoeden hebben dat hun kind overgewicht heeft, dan kunnen ze een aantal stappen zetten, afhankelijk van de leeftijd van hun kind en de situatie:

vader_geeft_dochter_high_fiveOuders kunnen natuurlijk starten met het toepassen van de tips uit dit artikel. Ze kunnen een begin maken met ‘niet meer verbieden’. Je moet als ouder zeker grenzen stellen, maar het is belangrijk om dat op een positieve manier in te steken. Maar vaak zijn gezinnen als er sprake van overgewicht is dit punt al gepasseerd, en zitten ze in die negatieve spiraal. Het kan dan goed zijn om hulp te zoeken.

Ouders kunnen bij diverse hulpverleners aan de bel trekken. Dat is absoluut geen teken van zwakte; het is juist sterk als je hulp inschakelt wanneer je merkt dat het je zelf niet lukt om de situatie te veranderen. Het consultatiebureau en jeugdgezondheidsarts houden bijvoorbeeld de groei van je kind in de gaten en kan je op dit gebied verder helpen. Ook kun je terecht bij je huisarts, een leefstijlcoach of het CJG.Er zijn dus meerdere mogelijkheden, afhankelijk van de specifieke vraag die je als ouder hebt over je kind.

Realiseer je dat je kind er zélf weinig aan kan doen dat het overgewicht heeft. Op dit moment is het hebben van overgewicht eigenlijk een normale reactie op de omgeving waar we met zijn allen in zitten. Er wordt veel reclame gemaakt voor ongezond eten en we bewegen met z’n allen te weinig. De hele omgeving stuurt dus als het ware in de richting van overgewicht. Dat maakt het ook moeilijk voor een kind om uit zichzelf gezond te eten en genoeg te bewegen. Daar kun je het kind dus niet de schuld van geven, maar je kunt hem wel hulp bieden.’

 

En hoe kunnen ouders dat het beste met hun kind bespreken? 
gezin_dochter_op_bed_chips‘Als je hulp gaat zoeken voor je kind, dan is het goed om dat op een positieve manier met je kind te bespreken. Het is vooral belangrijk om de nadruk te leggen op hoe belangrijk het is om lekker in je vel zitten, om je fijn te voelen in je eigen lijf en om sterk en fit te zijn. Bespreek met je kind hoe jullie er samen voor kunnen zorgen dat je kind weer lekker in zijn vel zit. Dan heb je een heel ander gesprek dan wanneer je aangeeft dat je kind te dik is en daar wat aan moet doen, of dat je kind niet mag gamen of juist moet gaan sporten omdat hij te dik is. Kritiek van je ouders op je gewicht en daardoor een verstoorde relatie heeft op de langere termijn misschien veel negatievere gevolgen dan die paar kilo te veel.

Voorkom dus dat je ingaat op het uiterlijk van je kind. Voor kinderen is dat namelijk absoluut niet fijn. Ze zijn zich er vaak al bewust van omdat ze bijvoorbeeld gepest worden of er opmerkingen van vriendjes over krijgen. Als je er als ouder dan ook nog eens over begint, dan is dat extra vervelend.

Ga er dus wel over in gesprek, ga het onderwerp niet uit de weg, laat het geen taboe zijn, maar let op de formulering die je in de gesprekken met je kind hierover gebruikt. Het is enerzijds belangrijk om het samen te bespreken en anderzijds dat je kind zich niet bekritiseerd voelt. Ga vervolgens samen kijken hoe het weer de goede kant op gaat. Blijf in gesprek met je kind, zonder je kind verwijten te maken en zonder dat je kind het gevoel heeft zich te moeten verdedigen.’

 

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 

 


tip_gezinWil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen? 
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend.
 Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?
Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Lees verder over gerelateerde thema’s:
Wist jij dit al over opvoeding en ouderschap…? Uitgebreide interviews met toonaangevende experts.’ 
– ‘10 basistips om je kind of tiener beter te laten eten (incl. praktische tips).
Vind ik niet lekker!‘ (Over jouw rol aan tafel en hoe jij er voor kunt zorgen dat je kind beter eet.)
Ik huil, dus ik snoep‘ – 5 tips om te voorkómen dat je kind een ‘emotie-eter’ wordt.
‘Wat doet een opvoedcoach eigenlijk? | Joyce Akse vertelt.’ Klik hier.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

 

logo_akse_coaching_klein_nieuw

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl. 

10 basistips om je kind of tiener beter te laten eten (incl. praktische tips).

jongen_wil_niet_eten_spaghettiAlle kinderen hebben wel eens geen zin om te eten, jouw kind vast ook. En er zijn altijd wel dingen die je kind eet, dus dat is niet meteen een reden om je grote zorgen te maken.

Je ziet wel duidelijke verschillen tussen kinderen: het ene kind eet bijvoorbeeld gezonder, gevarieerder of meer dan het andere. Dat is niet erg, zo lang je kind maar goed groeit, zich goed ontwikkelt en jij je er geen zorgen om maakt. Zodra je kind niet goed groeit, zich niet goed ontwikkelt of jij je er wel zorgen over maakt, dan zorgt dat voor spanningen aan tafel. En die spanningen komen het eten van je kind helaas niet ten goede.

Om ervoor te zorgen dat de kans groter wordt dat je kind beter eet, heb ik 10 basistips voor je op een rijtje gezet. Als je die basistips thuis toepast, dan merk je dat de sfeer aan tafel gezelliger wordt én dat je kind beter gaat eten.

⇒ In dit artikel lees je dan ook mijn 10 basistips, die er samen voor zullen zorgen dat je kind beter gaat eten.

 

LET OP: Deze basistips zijn niet alleen van toepassing op kinderen, die moeilijk of slecht eten, maar zorgen in het algemeen voor een positieve eetopvoeding van kinderen. Ze zijn ook geschikt bij een vegetarische eetopvoeding of als je kind volgens een bepaald dieet moet eten.

(1) Zorg voor vaste eetmomenten. 
gezin_samen_aan_tafel2Het is belangrijk om door de dag vaste momenten te hebben waarop jullie eten. Begin met een ontbijt, neem dan een tussendoortje*, dan volgt de lunch, dan kun je weer een tussendoortje pakken en vervolgens sluit je de dag (op eetgebied) af met de avondmaaltijd.
*: Bij voorkeur een stuk fruit of rauwe groente. Beperkt snoepjes en koekjes tot een ‘soepmoment’ per dag (bijv. tijdens het tussendoortje ’s middags).

Door een vast ritme aan te houden, zorg je ervoor dat je kind regelmatig eet; het eet dus niet de hele dag door of meteen op het moment dat het een beetje trek krijgt of honger heeft. Nee, je kind eet op de momenten waarop je dat als ouder aangeeft.

Hierbij hoort ook dat je de momenten waarop je kind (te) weinig eet, niet gaat inhalen. Bij het volgende eetmoment mag je kind natuurlijk weer gewoon eten, maar niet tussen de aangegeven eetmomenten door.

TIP: Als je merkt dat je kind bij het avondeten nog maar weinig trek / honger heeft, dan heeft je kind door de dag waarschijnlijk al genoeg of misschien zelfs te veel gegeten. Let dan op de portiegroottes van de eetmomenten, die vóór het lastige eetmoment komen. Maak die porties evt. wat kleiner.

(2) Voorkom dat je kind te veel drinkt.

Glass Of WaterVoldoende drinken is belangrijk, ook voor je kind. Maar, als je kind te veel drinkt, dan gaat dat ten koste van zijn eetlust. Dus: als je kind voor het eten te veel drinkt, dan heeft hij minder honger. Zeker als je kind dan ook nog eens graag drankjes met suiker drinkt, want die zorgen voor een groter verzadigd gevoel.

Dit heeft je kind dagelijks nodig aan drinken (volgens het Voedingscentrum)
– Kind van 4-8 jaar: dagelijks 1 tot 1,5 liter drinken (waarvan 300 ml zuivel).
– Kind van 9-12 jaar: dagelijks 1 tot 1,5 liter drinken (waarvan 450 ml zuivel).

Praktische handvaten: 
(A) Wil je de komende tijd goed in de gaten houden of je kind voldoende drinkt? Zet dan ’s ochtends een karaf met water op het aanrecht met de totale hoeveelheid drinken dat je kind officieel nodig heeft. Als de karaf aan het eind van de dag leeg is, dan heeft je kind (bij benadering) voldoende gedronken.

(B) Probeer er zoveel mogelijk voor te zorgen dat je kind tijdens de maaltijden of tussendoortjes gaat drinken (maar ook dan weer niet te veel). Uiteraard zijn er altijd uitzonderingen: bij warm weer of grote lichamelijke inspanning mag je kind natuurlijk meer of vaker tussendoor drinken.

(C) Laat je kind vooral water, (afgekoelde) thee of zuivel drinken. Dat zijn allemaal drankjes zonder (of met een beperkte hoeveelheid) suiker. Dit zijn doorgaans de beste dorstlessers.

(D) Wanneer je het idee hebt dat je kind te veel drinkt of door het drinken te weinig eet, dan kun je het drinken van je kind op het aanrecht laten staan. Daardoor heeft je kind zijn beker niet steeds bij zich en moet hij meer moeite doen om te gaan drinken. Ga op zoek naar een goede balans, zodat je kind voldoende drinkt, maar niet onnodig veel.

 

(3) Eet als gezin zoveel mogelijk samen aan tafel.
gezin_samen_aan_tafelDeze tip ken je waarschijnlijk wel: zorg ervoor dat je als gezin zoveel mogelijk samen aan tafel eet. Alleen is dat vaak helemaal niet haalbaar. Vandaar dat ouders vaak denken: dat gaat ons toch niet lukken, dus laat maar…

Uiteraard is het niet realistisch om te verwachten dat je vanaf nu bij alle maaltijden met het hele gezin aan tafel moet gaan zitten. Als jij (of je partner) overdag werkt, als jullie onregelmatige werktijden hebben of als je (oudere) kind lid is van een muziek- / sportvereniging, dan is het gewoonweg onmogelijk om iedere dag samen aan tafel te zitten. Dat lukt eenvoudigweg niet.

⇒ Als dat bij jullie ook het geval is, zoals bij zoveel gezinnen, dan zit er niks anders op dan om met iedereen, die wel thuis is rond etenstijd, samen te eten.

Het voordeel van ‘samen aan tafel eten’ is dat je op die manier beter de rust kunt bewaren. Als je tijdens het eten namelijk een gevoel van onrust of stress ervaart, dan vermindert je eetlust. Dus ook onrust en stress zijn niet bevorderlijk voor een gezonde eetopvoeding.

TIP: Hebben jullie als gezin een heel druk schema, waardoor jullie bijna nooit samen aan tafel kunnen eten? Ga dan op zoek naar eetmomenten, waarop jullie wél allemaal samen aan tafel kunnen zitten. Spreek af dat er op die momenten niks anders gepland wordt dan jullie eetmoment, zodat jullie er samen voor zorgen dat jullie toch een paar keer per week als gezin samen kunnen eten.

 

(4) Laat alle afleidingen aan tafel achterwege.
kind_huilt_aan_tafel_tabletWat doorgaans dus wel haalbaar is, is om aan tafel te gaan zitten tijdens het eten. Als je de tv aan hebt staan, als je steeds op je telefoon kijkt of als er speelgoed op tafel ligt, dan zorgt dat voor afleiding. En afleiding zorgt er weer voor dat je niet merkt hoeveel je precies eet. Je eet dan meer op de ‘automatische piloot’ en je staat niet stil bij je ‘hongergevoel’.

Vooral kinderen moeten leren om op hun hongergevoel af te gaan om zelf te leren beoordelen of ze nog wat willen eten of dat ze al genoeg hebben gehad. Dat leren ze het beste als ze hun aandacht bij het eten kunnen houden en ze dus niet door allerlei zaken afgeleid worden.

Concreet betekent dat dat je tijdens het eten de tv uitzet en alle apparaten (incl. telefoons) en speelgoed van tafel gaan. Alleen op die manier heb je aandacht voor het eten.

Bijkomend voordeel is ook nog eens dat je op die manier meer aandacht hebt voor elkaar en op die manier samen een gesprek kunt voeren. Want dat is wat je – naast dat iedereen lekker eet – het liefste zou willen bewerkstelligen. Toch…?

 


joyce_grijs_aanjou_1

Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed luistert, slaapt of eet? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?
Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

(5) Wennen aan (nieuw) eten kost tijd.

groente_fruit_appelvorm.jpgWist je al dat het soms tot wel 10-15 keer aanbieden kan duren voordat je kind een ingrediënt of gerecht leert waarderen? Dat betekent in de praktijk dat – stel je maakt dat gerecht, dat je kind nu niet lekker vindt, 1x per week – het 10-15 weken duurt voordat je kind het zonder mopperen gaat eten.

Je hebt als ouder dus echt een lange adem nodig om je kind iets nieuws te leren eten of om je kind iets te laten eten wat het nu niet wil eten. Bij sommige ingrediënten of gerechten kan het wat langer duren, bij andere duurt het juist minder lang. In het laatste geval gaat het meestal om zoete of vette voeding.

Kortom: om ervoor te zorgen dat je kind leert om nieuwe ingrediënten of gerechten te eten, blijf je dat gerecht of dat ingrediënt met regelmaat aanbieden. Laat je kind dan ook iedere keer een hapje proeven. Als je de gerechten of ingrediënten, die je kind nu niet lekker vindt, helemaal niet meer aanbiedt en je kind er dus geen hapje van laat eten, dan zal je kind ook niet leren om het toch te eten.

 

(6) Kook voor iedereen hetzelfde. 
aardappel_groente_vlees_op_bord_ei.pngIk hoor vaker van ouders dat het klaarmaken van de warme maaltijd zo veel tijd kost. Niet omdat ze dan één gerecht klaarmaken voor hun gezin, maar omdat ze meerdere dingen klaarmaken, zodat iedereen aan tafel wat kan eten.

Bijvoorbeeld:
Ze maken voor een deel van het gezin een gerecht dat bestaat uit aardappelen, groente, vlees. Maar omdat dochter dat vlees niet lekker vindt, maken ze ook nog een stukje ander vlees klaar. En omdat zoon liever geen gekookte aardappelen eet, maar wel gebakken aardappeltjes, worden er ook nog een paar aardappels gebakken. En omdat papa liever geen bloemkool eet, wordt er ook nog een pan met worteltjes klaargemaakt.

Je begrijpt wel dat je dat als ouder niet alleen enorm veel energie kort om het klaar te maken, maar het zorgt er ook voor dat niemand, die aan tafel zit, leert om met de pot mee te eten. Er wordt met iedereen rekening gehouden. En ik snap heel goed dat je als ouder rekening wilt houden met iedereen, dat je dat met de beste bedoelingen doet, maar het is toch belangrijk om voor iedereen aan tafel hetzelfde klaar te maken. Want alleen op die manier geef je je kind te proeven van iets wat hij nu nog eet en leer je iedereen aan tafel te eten ‘wat de pot schaft’. 

(7) Dwing je kind niet om te eten.
Young Hispanic Family Enjoying Meal At HomeSoms kan een maaltijd zo frustrerend zijn: je wil als ouder zo graag dat je kind een hap proeft van wat je hebt klaargemaakt. Je weet dat het goed en veilig is klaargemaakt en dat er eigenlijk geen reden is om het niet te eten. Toch protesteert je kind en wil je kind het niet. Dat kan voor een groot gevoel van frustratie, boosheid of misschien wel woede zorgen.

Je bent dan misschien wel geneigd om je kind steeds aan te moedigen om een hapje te nemen, om je kind bij de les te houden en steeds op het eten te wijzen. Op een gegeven moment ga je je kind misschien zelfs de hapjes maar weer voeren, terwijl je weet dat je kind het gewoon zelf kan.

Je probeert je kind te stimuleren om toch nog wat te eten. Alleen wordt dat stimuleren al heel snel ‘dwingen’. De grens tussen stimuleren en dwingen is nou eenmaal heel dun. En dwingen werkt helaas averechts. Het kan een negatieve associatie met eten opleveren. Vandaar dat het belangrijk is om het dwingen tijdens het eten ten allen tijde te voorkomen.

In mijn opvoedcoaching zie ik het vaak gebeuren: hoe meer ouders hun kind dwingen om toch nog wat te eten, hoe meer het kind zijn hakken in het zand zet en weigert om nog wat te eten. Als ouder raak je nog meer gefrustreerd en in je achterhoofd blijf je maar steeds horen ‘ze heeft nog niet genoeg gehad’ of ‘hier kan hij toch niet goed op groeien’. En je probeert het nog een keer; wat directiever deze keer. Maar hoe meer jij aandringt, hoe meer je kind protesteert. Jullie zijn in een vicieuze spiraal terechtgekomen…

TIP: Om te voorkomen dat je je kind gaat dwingen om te eten, is het belangrijk om je kind max. 3x per maaltijd aan te moedigen om nog een hapje te eten.

 


GRATIS Online cursus ‘Stop de Strijd aan Tafel’
fb_cursus_stop_de_strijd_aan_tafelIn deze waardevolle online cursus leer ik je in 3 lessen hoe je er als ouder zelf voor zorgt dat je kind gezond, gevarieerd en genoeg leert eten.
Want dat kan echt!
In die 3 lessen leer ik je aan de hand van 10 belangrijke ingrediënten én 15 praktische tips hoe je de strijd aan tafel stopt én hoe je je kind beter laat eten.
Alle tips kun je direct thuis toepassen.
Deze cursus bestaat uit ruim 40 minuten aan videomateriaal; enorm waardevol dus!

⇒ Vraag deze online cursus eenvoudig aan door een mailtje te sturen naar info@aksecoaching. Zet dan ‘Online cursus Stop de Strijd aan Tafel’ in de onderwerpregel. Helemaal GRATIS!


(8) Laat je kind dagelijks voldoende bewegen.
kinderen_buiten_spelen_vliegtuigjeAls je kind actief is, veel lichaamsbeweging heeft en lekker veel buiten speelt, dan is de kans veel groter dat je kind een goede eetlust heeft dan wanneer het een lekker luie dag heeft gehad. Dus voldoende beweging wekt de eetlust op.

TIP: Als je kind nu niet goed of genoeg eet, dan is het goed om de lichaamsbeweging van je kind te vergroten. Denk dan aan minstens een uur van matig inspannende activiteit per dag.

(9) Laat je kind voldoende slapen.
meisje_slaapt_op_knuffelDe relatie tussen eten en slapen wordt in het dagelijks leven vaak weinig gelegd, toch is die duidelijk aanwezig. We weten namelijk dat kinderen, die (te) weinig slapen, meer kans hebben op overgewicht. Te weinig slaap leidt namelijk tot een toenemend hongergevoel.

Door slaaptekort raken hormonen uit balans, waardoor je kind minder duidelijk voelt wanneer hij verzadigd is en wanneer hij honger heeft. Daarnaast heeft je kind meer eetmomenten op een dag als hij minder slaapt, omdat de dag dan eenvoudigweg langer duurt.

TIP: Zorg ervoor dat je kind voldoende slaapt, zodat hij beter aanvoelt wanneer hij verzadigd is en wanneer nog niet.
Is je kind geen goede slaper? Lees dan hier wat je daaraan kunt doen.

(10) Focus op wat er goed gaat aan tafel.
gezin_aan_tafel_tienersAls je kind op dit moment niet goed eet, dan merk je al snel dat dat negatieve gevolgen heeft voor de sfeer en gezelligheid aan tafel. Hoe meer jij bezig bent met het slechte eten van één van je kinderen, hoe groter de kans is dat jij gefrustreerd, boos of kwaad wordt. En jouw negatieve reactie op je kind komt ook de band met je kind niet ten goede.

TIP: Neem een ondersteunende en stimulerende houding aan en focus op wat er goed gaat. Ook je kind dat nu slecht eet, doet dingen aan tafel die wel goed of prettig zijn. Benoem dat, heel concreet en specifiek. Dit geeft je kind zelfvertrouwen en zorgt ervoor dat de sfeer aan tafel goed blijft.

 

Ook jouw kind kan beter gaan eten!
moeder_dochter_samen_bakkenAls je aan deze 10 basisvoorwaarden hebt voldaan, dan ben ik ervan overtuigd dat je kind beter gaat eten. Uiteraard werken deze voorwaarden niet van vandaag op morgen en is het belangrijk dat je er de komende weken 2-3 consequent mee aan de slag gaat.

 

Merk je daarna nog geen of onvoldoende verbetering in het eetgedrag van je kind?
Neem dan contact met me op, zodat we samen kunnen gaan kijken hoe we je kind beter gaan leren eten. Naast deze basisvoorwaarden, die je hierboven las, zijn er veel mogelijkheden om je kind beter te leren eten, minder te laten zeuren over het eten, vaker te laten proeven etc. Zeker als je merkt dat jij en/of andere gezinsleden ook last hebben van de negatieve sfeer aan tafel of het slechte eetgedrag van je kind is het belangrijk om nu actie te ondernemen. Wacht dan ook niet langer en neem contact met me op.

⇒ Jij wilt toch ook dat je kind gezond, gevarieerd en genoeg leert eten?
Onderneem daarom nu actie, in het belang van je kind.

 

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezin

Wil jij meer OpvoedTips van Joyce lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen?
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over één van deze thema’s, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?

Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2020. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

 

Gebruikte literatuur, websites ed. voor het schrijven van dit artikel: 
– ‘Wat geef ik mijn kind te drinken? (4-13 jaar)’. Voedingscentrum. Klik hier.
– ‘Richtlijn: Voeding en eetgedrag (2013, aanpassing 2017)‘. Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. Klik hier.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle OpvoedTips:
– ‘Vind ik niet lekker!‘ (Over jouw rol aan tafel en hoe jij er voor kunt zorgen dat je kind beter eet.).
– ‘Mijn kind eet zo slecht. Moet ik me zorgen maken?‘ [Interview met eetexpert drs. Eline de Haan].
– ‘Help, mijn kind is een lastige eter! Wat nu?‘ | 5 do’s & don’ts  (Interview op L1 Radio).
– ‘Is het erg als kinderen niet buiten spelen?‘ (Interview op L1 Radio)
– ‘Laat dat nou! | 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt‘.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over voeding, media, beweging ed.

© De foto van Joyce Akse is gemaakt door Ilona Tychon Fotografie.

 

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

Kerstdiner op school: 10 eenvoudige tips voor smakelijke kinderhapjes

kerstdiner_klasTijdens alle voorbereidingen, die je voor de feestdagen al allemaal hebt, heeft je kind (4-12 jaar) waarschijnlijk ook nog kerstdiner op school… Dat is natuurlijk ontzettend gezellig en voor je kind zeker een speciale gelegenheid, alleen wordt er dan meestal ook van de ouders enige hulp verwacht. Nou zijn de meeste ouders echt wel bereid om dan een handje te helpen, maar aangezien het in de laatste werkweek van het jaar toch al zo druk is, vindt jij het als ouder misschien wel fijn om ook wat hulp te krijgen…


V
andaar dat ik je graag help met een aantal tips voor een lekker en ‘niet te ingewikkeld’ kerstdiner. Ik ben zelf namelijk absoluut geen ‘sterrenkok’ ;-), dus ik houd het op dit gebied graag simpel. Ik ga dan ook op zoek naar eenvoudige hapjes, die je makkelijk en snel kunt maken. Ik let er ook nog wel een beetje op dat de hapjes enigszins gezond zijn  (of in ieder geval niet al té ongezond) en natuurlijk mogen ze gewoon lekker & smakelijk zijn. O ja, en – last but not least – ik zoek ook hapjes, die de kinderen eventueel zélf zouden kunnen maken. Dus ook om de laatste reden mogen ze wat mij betreft niet te ingewikkeld worden…

Laat je me in de reacties hieronder weten of je één van deze ideeën gaat maken? Je mag ook je eigen tips toevoegen. Ik ben heel benieuwd naar jouw reactie!

 


Dit waren ‘onze’ smakelijke creaties voor het kerstdiner op school: 
kerstdiner_op_school_2018
(Gemaakt door 3 leerlingen van groep 3 én 3 leerlingen van groep 5.)


 

Goed om te weten: 
– Satéprikkers (van klein tot groot) zijn vaak een uitkomst om voor deze kleine hapjes te gebruiken. Het is handig om de satéprikkers in een blok van schuim te steken. Als je het schuimblok dan ook nog eens met aluminiumfolie of kerstservetten inpakt, krijg je een extra feestelijk effect.
Uiteraard kun je de hapjes ook op een bord leggen. Alles kan, alles mag! 😉 Wat jij het fijnste vindt!
– Ik haal mijn inspiratie en ideeën voor lekkere hapjes vooral van Pinterest. Misschien wil je daar ook een kijkje nemen voor nóg meer inspiratie.

 


Hieronder vind je een 5-tal voorbeelden van hartige én zoete hapjes: 

 

HARTIG

 

(1) Fleurige spiesjes van groente & fruit.
kerstdiner_spies_groente
Wat heb je nodig?
– langere satéprikkers
– kaas / worst
– Groente: snoeptomaten (evt. in verschillende kleuren)
– Fruit: aardbeien, druiven
TIP: snij de kaas of worst in leuke vormen.

 

 


(2) Schattige paddenstoelen ‘Rood met witte stippen’

kerstdiner_paddestoelen
Wat heb je nodig? 
– langere satéprikkers of een lege eierdoos
– eieren
– tomaten
– tuinkers / peterselie
– mayonaise / slasaus

 

(3) Overheerlijke kerstpizza’s in allerlei vormen

kerstdiner_pizza_ster          kerstdiner_pizza_kerstboom

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat heb je nodig?
– pizzadeeg (snij deze in de vorm(en), die jij / je kind leuk vindt)
– tomatensaus
– (geraspte) kaas
– tomaat in schuiven / gehalveerde snoeptomaatjes
– Evt. andere ingrediënten, die jij / je kind lekker vinden op de pizza…

 


(4) Sfeervolle kaarsen

kerstdiner_kaarsen          kerstdiner_kaarsen2
 
Wat heb je nodig?
– meloen (in schijven; in stervorm)
– kaas in langwerpige blokjes
– zilveruitjes
– satéprikkers

 

 

(5) Kleurrijke kerstballen
kerstdiner_kerstballen
Wat heb je nodig?
– een half broodje of een snee brood (in een ronde vorm gesneden)
– luchtige smeerkaas, neutraal van smaak (denk aan Philadelphia)
– paprika in verschillende kleuren; gesneden in stukjes of reepjes
– tomaat in stukjes
– ui in reepjes
– komkommer in stukjes of reepjes
– satéprikkers
– Evt. andere ingrediënten, die jij / je kind verder lekker vinden…

 

 


jongen_eet_niet_welIs jouw kind een ‘lastige’ eter? Vindt hij/zij maar weinig lekker? Eet hij/zij het liefst veel van hetzelfde? Eet hij/zij vaak te weinig (of juist te veel)?
Lees dan m’n (gratis) OpvoedTips eens en ga zelf aan de slag om je kind gezond, gevarieerd en genoeg te laten eten.
Kom je er zelf toch niet helemaal uit? Lees dan hier hoe ik jou kan helpen.


 

ZOET

 

(1) Fleurige spies met fruit & poffertjes
kerstdiner_spies_fruit_poffertjes
Wat heb je nodig?
– Poffertjes
– Fruit (bijv. aardbei, kiwi, ananas, banaan)
– Poedersuiker
– Satéprikkers
– Evt. ander fruit, dat jij / je kind lekker vindt…

TIP: prik de satéprikkers op een schuimblok (evt. ingepakt met aluminiumfolie) voor een extra feestelijk effect.

 

 

(2) Schattige sneeuwpoppen
kerstdiner_sneeuwpop
Wat heb je nodig?
– Slagroomsoesjes
– Aardbeien (gesneden)
– Witte, ronde spekjes
– Poedersuiker
– Hagelslag (voor ogen & neus)
– Eetbare stift (voor mond)
– Satéprikkers

 

(3) Kleurrijke boterhammen – kerstboom 
kerstdiner_kerstboom
Wat heb je nodig?
– Sneeën (wit)brood; in driehoeken gesneden
– Smeerboter
– Gekleurde hagelslag

 

 

 

(4) Zoete ontbijtkoek – kerstbomen  
kerstdiner_kerstboom_peperkoek
Wat heb je nodig?
– Ontbijtkoek (evt. met minder suiker)
– Icing voor op cupcakes
– Versiering en sprinklers voor op cupcakes, gekleurde hagelslag.
– Lange satéprikkers

TIP: prik de satéprikkers met kerstbomen op een schuimblok (evt. ingepakt met aluminiumfolie). Dat geeft een extra feestelijk effect.

 

(5) Kerstpannenkoeken

kerstdiner_pannekoek_vormen          kerstdiner_pannekoek_ster

Wat heb je nodig? 

– Pannenkoekenbeslag (evt. kant en klaar)
– Vormpjes (bijv. ster, poppetje, kerstboom, want, kerstbal ed.)
– Evt. poedersuiker
– Evt. andere ingrediënten, die jij / je kind verder lekker vinden..

 

Laat je me in de reacties hieronder weten of je één van deze ideeën gaat maken? Je mag ook je eigen tips & ideeën toevoegen. Ik ben heel benieuwd!

 



tip_gezinWil jij ook Joyce’ waardevolle opvoedtips ontvangen?
Helemaal gratis en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over. 


 

 

Wil je graag reageren op dit artikel? Dat mag!

kerstdiner_klas2Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!
Heb je vragen over ‘niet willen eten’, wil je meer weten over dat onderwerp of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op.

Ik wens iedereen in ieder geval fijne en gezellige feestdagen toe zonder stress en drukte en met heerlijke hapjes!

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

joyce_rosegrijs_staand_c

 

http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2018-2019. Joyce Akse/Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

Klik hier voor je dagelijkse portie OpvoedInspiratie.

Kijk ook eens op Pinterest voor meer overheerlijke inspiratie. 

 

Lees ook andere artikelen van Joyce over ‘SinterKerstenNieuw’ boordevol waardevolle opvoedtips: 
– De magie van Sinterklaas (over: Waarom je kind in Sinterklaas gelooft; of de kerstman, de Paashaas, sprookjes…). Klik hier.
– De decembermaand: Gezellig met het hele gezin en toch niet duur?!. Klik hier.
– Pakjesstress in de drukke Decembermaand [Joyce te gast bij L1mburg Centraal]. Klik hier.
– Druk, druk, druk…? (Praktische adviezen over hoe je tijdens drukke periodes rust én overzicht houdt.). Klik hier. 
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

 

cropped-logo_akse_coaching_groot_nieuw.pngGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

‘Help, mijn kind is een lastige eter! Wat nu?’ | 5 do’s & don’ts (Interview op L1 Radio)

meisje_bord_meisje_erwtjes_tongOp uitnodiging van L1 Radio mocht ik in het programma van Ruud en Kris (dd. 8-9-’16) vertellen over hoe je je kind leert om iets te eten wat hij niet lekker vindt.

Hieronder probeer ik de essentie van het radio-interview samen te vatten en waar nodig uit te breiden met aanvullende informatie (o.a. gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek). Onderaan dit blog vind je de verwijzing naar de websites, die ik voor de informatie van dit blog heb gebruikt.

logo_radio_l1_live
Joyce gaf een interview op L1 Radio over dit thema.
De link naar dat interview vind je onderaan dit artikel.


 


THEMA: ‘Help, mijn kind is een lastige eter! Wat nu?’ | 5 do’s & don’ts

In het artikel hieronder heb ik het – in verband met de leesbaarheid – steeds over het kind, hij, hem en zijn. Maar ik heb het uiteraard net zo goed ook over meisjes. Kortom: waar je de ‘mannelijke verwijzing’ tegenkomt, kun je net zo goed ook zij of haar lezen.

moeder_voert_zoon_groente

Het komt vaak voor: kinderen die moeilijk eten. Ze eten bijvoorbeeld te weinig, waardoor je je als ouder afvraagt of ze wel goed genoeg kunnen groeien. Ze eten alleen maar hele specifieke dingen, maar nagenoeg geen groente, waardoor je je afvraagt of ze wel gevarieerd en gezond genoeg eten. Je wil zo graag dat je kind gezond, genoeg en gevarieerd eet, omdat je weet dat je kind daar goed van groeit en zich daardoor goed kan ontwikkelen. Maar je kind wil dat gewoon niet… En dat levert onherroepelijk een grote strijd op aan tafel.

Gelukkig is er een aantal stappen, dat je als ouder kunt zetten, waardoor het gezelliger wordt aan tafel, de machtsstrijd verdwijnt én je kind beter gaat eten. Hieronder lees je eerst 5 dingen die je beter wél kunt doen en daarna 5 dingen die je beter achterwege kunt laten, zodat je dat voor elkaar krijgt.

 

5 DO’s: Wat kun je beter wél doen? 

 

1. Blijf alle producten of ingrediënten, die je kind niet wil eten, gewoon aanbieden.
Om iets te leren eten, moet je het kunnen proeven. Als je kind het niet kan proeven, is de kans klein dat hij het ooit gaat eten. Blijf dus alle voedingswaren, producten of ingrediënten, waarvan je graag wil dat je kind ze gewoon gaat eten, aanbieden.

 

2. Proeft je kind, dan mag de vlag uit.
meisje_proeft_eten_bij_voorbereidingZorg ervoor dat je kind steeds min. één hap proeft van wat er op tafel komt, dus ook van wat hij niet lekker vindt. (En met proeven bedoel ik: in de mond doen, kauwen, doorslikken). Eén hap is op zich natuurlijk erg weinig, maar in het begin van het leerproces wel genoeg; stel jouw eigen verwachtingen dus bij naar beneden. De reden hiervan is dat je – om iets te leren eten – klein moet beginnen; vandaar dat je aanvankelijk heel weinig geeft. Dat mag na 3-4 keer natuurlijk steeds iets meer worden.
Zodra je ziet dat je kind van iets proeft dat hij normaalgesproken niet gegeten zou hebben of als hij er meer van eet dan voorheen, geef je kind dan een welgemeend compliment. Ook al was het (in jouw ogen) misschien maar een klein hapje; voor je kind is het een hele prestatie en een grote stap in de goede richting. Waardeer dat dus ook op die manier.

 


joyce_grijs_aanjou_1
Maak je je zorgen over je kind (0-16 jaar) dat niet goed eet, slaapt of naar je luistert? Of heb je een andere opvoedvraag, waar je graag een antwoord of oplossing voor wil?

Lees dan hier wat ik voor je kan doen om dat op te lossen.

Wil je eerst meer over mij en m’n bedrijf weten?
Lees dan hier meer over m’n achtergrond.


 

 

3. Eet op vaste momenten.
Zorg ervoor dat je kind 3 hoofdmaaltijden (dus ontbijt, lunch & warme maaltijd) en max. 2-4 tussendoortjes per dag heeft. Tussen deze eetmomenten krijgt je kind niks te eten, snoepen of drinken (behalve water, thee of sap zonder suiker). Als je kind bij één van de hoofdmaaltijden weinig of niks gegeten heeft, voorkom dan dat je hem dat laat inhalen tijdens de tussendoortjes. De porties van de hoofdmaaltijden of tussendoortjes zijn dan ook iedere dag nagenoeg hetzelfde. Je kind gaat namelijk eten als hij honger heeft (heeft je kind meer honger, dan zal hij meer willen eten en wordt de kans groter dat hij ook eens gaat proeven van iets dat hij anders niet snel zou eten).

 

4. Laat je kind meehelpen met de voorbereidingen.
moeder_dochter_samen_koken_2Laat je kind meegaan naar de winkel en laat hem (binnen door jou gestelde grenzen) kiezen wat jullie gaan eten. Bijv. ‘Wil je vanavond liever broccoli of erwtjes eten?’
Het mag duidelijk zijn dat het hier dus niet gaat om een keuze tussen frietjes en groente…

Je kind kan ook helpen bij het schoonmaken van de groente en aardappels. Als je kind al wat ouder is, kan hij helpen met de verdere bereiding van het eten.  Dit nodigt je kind ook ongemerkt uit om eens te proeven van de ingrediënten waar hij mee bezig is. Dat kun je natuurlijk tijdens het koken ook zelf eens voorstellen, maar dat hoef je niet te dwingen.

 

5. De aanhouder wint, dus houd vol!
Om bepaalde voedingswaren of ingrediënten te leren waarderen, is het vaak nodig om het min. 10-15 keer geproefd te hebben. Dat betekent dat je kind dus eerst zo’n 15 keer witlof, erwtjes of spruitjes gehad moet hebben, voordat het het kan waarderen.
Bedenk ook dat je niet iedere dag witlof of erwtjes eet, maar misschien slechts 1x per week. Dat betekent dus ook dat er 10-15 weken overheen gaan, voordat je kind witlof of erwtjes leert eten. En dat betekent niet dat je kind na die tijd die groentes ineens ontzettend lekker vindt, maar wel dat je kind ze zonder al te veel problemen zal eten.

En zo zijn er nog vele andere factoren te noemen, die er ook voor kunnen zorgen dat je kind gezonder, gevarieerder en meer (of juist minder) gaat eten. Denk dan bijv. aan: maak het gezellig aan tafel, zet gezond eten zichtbaar in de keuken, berg ongezond eten op in een kast waar je kind niet bij kan (of haal geen ongezond eten meer in huis), geef het goede voorbeeld, eet zelf zoals je wil dat je kind eet ed.

 


jongen_eet_niet_welCursus ‘Eet met Plezier’
Joyce organiseert regelmatig de cursus ‘Eet met Plezier’. Deze is speciaal voor ouders van kinderen tussen 1-12 jaar. Het doel van deze cursus is om jou als ouder te leren hoe je je kind leert om gezond, gevarieerd en genoeg te laten eten.
Kijk hier of de cursus binnenkort ook bij jou in de buurt wordt gegeven. 


 

5 DON’Ts: Wat kun je beter NIET doen?

1. Je kind dwingen om te eten.
kind_dwingen_om_te_etenHet is geen goed idee om je kind te dwingen om (meer) te eten. We zijn van oudsher gewend om te zeggen ‘eet je bord leeg’, ‘eet nu nog 3 hapjes’ of om het speels aan te bieden met ‘een hapje voor mama’… Daarmee ga je helemaal voorbij aan het hongergevoel van je kind. Je weet als ouder namelijk niet hoeveel honger je kind nog heeft. Je mag er van uit gaan dat je kind gaat eten zodra hij honger heeft.
Je kunt je kind wel attent maken op z’n hongergevoel. Bij jonge kinderen kun je bijv. vragen of ze nog eens goed ‘naar hun buik kunnen luisteren’, dan weten ze (na een tijdje) vanzelf of ze nog honger hebben of niet. Als je kind bij een maaltijd weinig of niks gegeten heeft, dan pak je het bord weg op een moment dat het redelijkerwijs genoeg tijd heeft gehad om te eten.

 

2. Aandacht geven aan vervelend eetgedrag
Kinderen zijn heel creatief in aangeven dat ze eten niet lekker vinden of het gewoon niet willen eten. Ze duwen bijv. tegen het bord, gooien het bord van de tafel of ze gooien het eten in de gordijnen, ze gaan schreeuwen, huilen, kokhalzen etc. Het probleem is echter dat als je hier als ouder aandacht aan schenkt, de kans alleen maar groter wordt dat dàt gedrag erger wordt. Het is dan ook het beste (maar meteen ook heel moeilijk) om juist totaal geen (!) aandacht te schenken aan dat vervelende gedrag. Schenk alleen aandacht aan het positieve eetgedrag dat je van je kind ziet.

 

3. Voor de tv eten
gezin_eet_voor_tvZorg ervoor dat iedereen voldoende aandacht heeft voor zijn eten. Als je voor de tv eet, dan let je niet goed genoeg op op wat er precies op je bord ligt en heb je ook minder aandacht voor de hoeveelheid die je eet. Kinderen kunnen dan bijv. minder of juist meer gaan eten dan waar ze eigenlijk behoefte aan hebben.

 


joyce_rosegrijs_staand_c

Wil je graag een thema-avond over opvoeden bijwonen?
Kijk dan in Joyce’ online Agenda voor een workshop, lezing of OpvoedParty bij jouw in de buurt.

Wil je Joyce graag uitnodigen om een thema-avond over opvoeden te geven?
Kijk dan hier voor mogelijke thema’s en/of neem contact met haar op.


 

 

4. Toetje als beloning
Door te zeggen dat je kind alleen een toetje krijgt als hij zijn groente heeft gegeten of z’n bord heeft leeggegeten, geef je onbedoeld de boodschap af dat je kind eerst dat ‘niet lekkere’ moet opeten, voordat hij het lekkere krijgt. Vandaar de stelregel: als iedereen aan tafel een toetje eet, krijgt iedereen een toetje (dus ook degene die weinig of niks van de hoofdmaaltijd heeft gegeten).

 

5. Reageren op vervelende opmerkingen over het eten.
meisje_kijkt_vies_naar_spruitje_op_vorkJe hoort het je kind zo zeggen: ‘vind ik niet lekker’, ‘lust ik niet’ of ‘blèèèèèèh’. Kinderen zeggen soms iets om (onbewust) te zien welke reactie dat bij jou uitlokt. Dat hoeft in principe nog niet te betekenen dat hij het ook echt niet lekker vindt (kan uiteraard wel). Bij dit soort opmerkingen volstaat het dan ook om te zeggen ‘ok’. Niets meer, niets minder. Je geeft hiermee aan dat je gehoord hebt wat je kind zei, maar je gaat er verder niet op in. Laat je ook niet uit de tent lokken om toch verder te reageren.
Als je de do’s & don’ts van hierboven uitvoert, dan is voor je kind duidelijk dat hij zo meteen één hap gaat proeven van wat hij (misschien) niet lekker vindt, welke opmerkingen hij ook over het eten maakt…

Ook hier kun je nog veel andere punten noemen, die je beter niet kunt doen. Zoals: voor ieder gezinslid iets anders te koken, je kind de hele avond aan tafel laten zitten om z’n bord leeg te laten eten.

Wil je graag reageren op dit artikel?
Dat mag! Zet jouw reactie dan onder dit bericht. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

En als je kind alsnog weigert om dat ene hapje te proeven…?
Neem dan contact met me op, zodat we een kennismakings- / intakegesprek kunnen afspreken. We kijken dan specifiek naar jullie eigen situatie en gaan op die manier uitzoeken wat er precies aan de hand is en hoe we er toch voor kunnen zorgen dat ook jouw kind genoeg, gezond(er) en gevarieerd(er) gaat eten.


tip_gezinWil jij ook Joyce’ nieuwste OpvoedTips lezen én ze als eerste in je mailbox ontvangen? 
Dat kan! Helemaal gratis en vrijblijvend. Aanmelden is heel eenvoudig.

Cadeau: Als welkomstcadeau ontvang je meteen na je aanmelding het E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’.
Je leest er hier meer over.


 

 

joyce_rosegrijs_staand_cHeb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag? Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

© 2016-2019. Joyce Akse/Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.

Geschreven door Joyce Akse van Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies.

 

KLIK HIER voor je dagelijkse portie OpvoedInspiratie.

 

Joyce gebruikte o.a. de volgende referenties voor dit artikel:
Zie de referenties in de hieronder genoemde artikelen.

 

Lees verder over gerelateerde thema’s: 
– ‘Mijn kind eet zo slecht. Moet ik me zorgen maken?‘ [Interview met eetexpert drs. Eline de Haan]
– ‘Vind ik niet lekker!‘ (Over jouw rol aan tafel en hoe jij er voor kunt zorgen dat je kind beter eet.)
– ‘Aan tafel!’ (1) ‘Hoe maak je het weer gezellig aan tafel als je kind niet goed eet?’. Klik hier
‘Snoep, snoep en nog eens snoep’ (over: Hoe je een eind maakt aan het gezeur over snoep.). Klik hier.
Klik hier voor andere opvoedtips, bijv. over (niet) luisteren, eten of slapen.

 

Luister naar L1 Radio.

 

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.