Ruzie tussen broers en zussen: Zo los je het op! [Interview met onderzoeker dr. Kirsten Buist]

Joyce Akse maakt een serie artikelen, waarin ze onderzoekers interviewt over hun eigen onderzoek. Het doel van deze serie is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar praktische tips voor ouders, waar ze thuis direct mee aan de slag kunnen. Deze thema’s hebben natuurlijk te maken met het ouderschap, met opvoeding en/of met de ontwikkeling van kinderen (0-12 jaar).

meisje_jongen_boos_op_bedLeek het jou ook zo leuk om je oudste kind een broertje of zusje te geven, zodat het niet meer alleen was en altijd een speelkameraadje in de buurt had?

Nu je kinderen hebt, lijkt het wel alsof ze elkaar steeds vaker in de weg zitten. Op het ene moment spelen ze ontzettend leuk met elkaar en het andere moment vliegen ze elkaar in de haren. Die ruzies kunnen ook om ‘niks’ gaan; soms lijkt het ‘verkeerd ademen’ of ‘net even wat te lang kijken’ van de één al een onwijs groot probleem voor de ander.

Als ouder wil je niets liever dan dat je kinderen een fijne band met elkaar hebben en goed met elkaar kunnen omgaan. Natuurlijk hoeven ze het niet altijd met elkaar eens te zijn en mogen ze ook best eens wat kibbelen, maar die grote ruzies zou je het liefst willen voorkómen.

 

⇒ In dit artikel vertelt onderzoeker dr. Kirsten Buist hoe je dat als ouder op een goede manier kunt aanpakken.


Kirsten, jij bent expert op het gebied van de relatie tussen broers en zussen. Hoe ben je bij dit onderwerp gekomen en wat spreekt jou er persoonlijk zo in aan?

jongen_meisje_steken_tong_uit‘In mijn promotieonderzoek was ik bezig met het gezin in z’n geheel, waaronder de relatie tussen broers en zussen. Toen ik bij de Universiteit Utrecht kwam werken, kreeg ik de vraag om een reeks colleges te bedenken over onderwerpen die verder in de studie Pedagogische Wetenschappen nog niet aan bod kwamen.

Tot mijn stomme verbazing kwam ik erachter dat onze studenten nog helemaal niets leerden over broertjes en zusjes. Gezien het feit dat het zo’n veelvoorkomende en invloedrijke relatie is en ik ook uit eigen ervaring weet hoe belangrijk die relatie kan zijn voor hoe het met je gaat, hoe je in het leven staat en hoe je met anderen omgaat, vond ik het hoog tijd om daar meer aandacht aan te besteden.

Door me heel goed in het onderwerp te verdiepen, kwam ik er ook achter dat dit een algemeen beeld is: vergeleken met bijvoorbeeld de relatie tussen ouders en de ouder-kindrelatie is er veel minder onderzoek gedaan naar de broer/zus-relatie. Ik hoop daar met mijn werk een steentje aan bij te dragen, zodat dat een beetje ingehaald wordt.’

 


Kirsten BuistIn het artikel ‘Ruzie tussen broers en zussen: Zo los je het op!’ is onderzoeker Kirsten Buist aan het woord. Ze is gepromoveerd op de ontwikkeling van gezinsrelaties tijdens de adolescentie en het verband met internaliserend en externaliserend probleemgedrag.

Momenteel werkt ze als universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht en doet ze (o.a.) onderzoek naar het gezinssysteem, broer- / zusrelaties en probleemgedrag.

Kirsten heeft zelf twee kinderen: Thijs (12) en Anouk (9).


 

Je hebt het boek ‘Broertjes & Zusjes’ geschreven over hoe ouders de relatie tussen hun eigen kinderen goed kunnen houden of kunnen verbeteren. Wat was voor jou de belangrijkste aanleiding of motivatie om dit boek te schrijven? Wat is één van de belangrijkste boodschappen uit je boek? 

jongen_meisje_samen_rails_buiten‘De uitgeverij van het boek heeft mijn co-auteur Sheila van Berkel benaderd om over dit onderwerp een toegankelijk boekje te schrijven voor ouders, die een tweede kind hebben of verwachten. Zij wilde graag dat ik zou meeschrijven, waarop ik uiteraard ‘ja’ heb gezegd.

Als wetenschappers zijn we veel bezig met wetenschappelijke artikelen schrijven voor collega-onderzoekers, terwijl er zoveel mensen zijn die zouden kunnen profiteren van de kennis die er al is over dit soort onderwerpen. Voor mij was dat de voornaamste reden om enthousiast te zijn over het schrijven van dit boek.

Ik vind het belangrijk dat kennis terechtkomt bij iedereen die er wat aan kan hebben. En voor mezelf was het een hele goede oefening om in niet-wetenschappelijke, toegankelijke taal te beschrijven wat we weten uit wetenschappelijk onderzoek.

Eén van de belangrijkste boodschappen uit ons boek is dat ruzie tussen broertjes en zusjes er weliswaar bij hoort, maar dat je als ouder wel kunt helpen voorkómen dat het uit de hand loopt en je kinderen kunt helpen om ruzies op een goede manier op te lossen.’


Alle ouders maken wel eens mee dat hun kinderen elkaar flink in de haren vliegen. Waar merk je dat ouders zelf het meest mee zitten of tegen aan lopen als dat bij hun kinderen gebeurt? Wat vinden ouders in zo’n situatie het lastigste of moeilijkste? Zijn er ook dingen die ouders – onbewust– ‘verkeerd’ aanpakken, waardoor ze onbedoeld de kans groter maken dat de kinderen ruzie blijven maken. 

moeder_bij_ruzie_dochters‘Ouders twijfelen vaak of en wanneer ze moeten ingrijpen bij een ruzie tussen hun kinderen. Het is belangrijk om bij het begin van een conflict te beoordelen of kinderen er zelf uit kunnen komen. Zo ja, laat ze maar even hun gang gaan. Als je meteen al merkt dat dat niks wordt, is het belangrijk om vrij snel tussenbeide te komen.

Het is voor ouders belangrijk om te weten dat ze hun kinderen zo min mogelijk met elkaar moeten vergelijken, zeker hardop. Op die manier versterk je namelijk gevoelens van competitie, wat een sterke bron van ruzie kan zijn tussen kinderen. Elk kind heeft zijn/haar eigen kwaliteiten, dus focus daarop in plaats van die vergelijking te maken.’

 


Voorkant boekKirsten Buist schreef samen met Sheila van Berkel het boek ‘Broertjes & Zusjes: Zo stimuleer je een warme band tussen je kinderen’. 

Een hechte band tussen broers en zussen heeft positieve gevolgen die de rest van het leven merkbaar zijn. Als ouder wil je dus niets liever dan dat je kinderen een fijne, warme band met elkaar ontwikkelen. Maar kun je daar wel invloed op uitoefenen? Jazeker!

In Broertjes & Zusjes lees je wat je van je kinderen kunt verwachten én hoe jij daarop in kunt spelen. Hoe bereid je de oudste voor op de komst van een broertje of zusje? Wat zijn de bekende verschillen tussen het oudste en het jongste kind? Hoe leg je ruzies bij en hoe leer je eerlijk delen? Al vanaf het moment dat je zwanger bent van de tweede, maar ook daarna, kun je kinderen vaardigheden leren die van grote invloed zijn op hun verdere leven.

Klik hier om meer over dit boek te lezen.


 


Ik heb 3 voorbeelden voor je van situaties, die in een gezin kunnen voorkomen. Zou je bij elk voorbeeld kunnen aangeven hoe ouders die situatie het beste kunnen aanpakken?

Gezin 1.
Sinds de geboorte van je zoontje (je 2e kindje) is de oudste (van 2 jaar) niet meer te genieten. Ze vindt er niks aan dat er nu een baby in huis is; sterker nog, het is alsof ze de baby zelf hartstikke stom vindt. Ze zegt allemaal onaardige dingen tegen hem; soms knijpt ze hem zelfs. Wat kun je als ouder doen om de relatie tussen deze jonge kinderen te verbeteren?

baby_meisjes_lachend_knuffelen‘Het is belangrijk om je te realiseren dat deze reactie voor jou (en de baby) weliswaar heel vervelend is, maar het is een legitiem gevoel. Je peuter vertellen dat zij zich niet zo moet voelen, zal waarschijnlijk niet het gewenste effect hebben: zij voelt het nou eenmaal zo. Het is beter om dat gevoel te benoemen en accepteren dat dat zo is. Knijpen en pijn doen mag natuurlijk niet, daarover moet je duidelijk zijn.

Heel veel kinderen reageren de eerste periode nogal negatief op de geboorte van een broertje of zusje. Voor vrijwel alle kinderen is dit een tijdelijke reactie, die vanzelf over gaat. Zoals altijd geldt: zo min mogelijk aandacht geven aan negatieve manieren van aandacht vragen en juist positieve manieren van aandacht vragen belonen, met name met jouw waardering. Dus als je peuter wél lief tegen de baby is, laat je heel duidelijk zien hoe fijn je dat vindt.

Wat ook altijd goed werkt is om – ook al heb je het druk met een baby er bij – één op één tijd in te plannen met je oudste. Veel kinderen vinden dat heel fijn, even iets doen met alleen papa of mama.’

Gezin 2.
Hoewel je twee kinderen (5 en 7 jaar) het altijd vrij goed met elkaar konden vinden, lijkt het er de laatste paar weken op dat ze niks meer van elkaar kunnen hebben. Ze vliegen elkaar om de kleinste dingen in de haren. Je hoort opmerkingen als ‘kijk niet zo naar me’ of ‘blijf van m’n spullen af’ en dat ontaardt binnen no time in een fikse ruzie. Wat kun je als ouder doen om deze ruzies op te lossen, te beperken en het liefst natuurlijk te voorkómen?

jongens_vechten_met_elkaar_bank‘Als het eerst wel goed ging, en nu ineens niet meer, is het goed om te proberen te achterhalen of er een aanleiding is voor deze verandering. Let ook op of er specifieke momenten zijn waarop het risico op bonje het grootst is, bijvoorbeeld rond bedtijd of etenstijd. Als die specifieke momenten er inderdaad zijn, kun je er voor proberen te zorgen dat ze op dat soort momenten apart van elkaar iets leuks doen. Zorg er dan ook voor dat ze op tijd kunnen eten of kunnen gaan slapen.

Als je kinderen ruzie maken kun je als ouder natuurlijk voor scheidsrechter of politieagent spelen maar handiger (en leuker voor jou) is het om te kijken of je ze kunt helpen om samen tot een oplossing te komen. Vooral als er onderwerpen zijn waar steevast ruzie over komt (bijvoorbeeld omdat ze allebei met jullie enige iPad willen spelen) kun je ze laten overleggen over wat een eerlijke oplossing zou zijn. Het voordeel is namelijk dat een oplossing waar ze zelf mee komen voor allebei veel bevredigender is dan een oplossing die jij als ouder ‘van hogerop’ oplegt.’

Gezin 3.
Je drie kinderen hebben ieder hun eigen kwaliteiten. Alleen merk je dat je middelste (9 jaar) het lastig vindt als het weer gaat over hoe goed de oudste (11 jaar) gevoetbald heeft of een goed cijfer had op zijn rapport. Dan kan hij het niet laten om een vervelende opmerking te maken. En dat terwijl ook hij geprezen wordt om zijn eigen rapport of sportprestaties. Hoe kun je als ouder het beste met deze vervelende opmerkingen onderling omgaan?

moeder_praat_met_kinderen‘Praten met je kinderen is enorm belangrijk. Het ene kind is gevoeliger voor jaloezie en voelt zich misschien wat sneller achtergesteld of “minder goed” dan broer of zus. Ga daarom het gesprek aan: waarom zegt het kind deze dingen, waar komt het gevoel van jaloezie vandaan, maakt iemand anders zulke opmerkingen ook, hoe zou het kind zich voelen als dat zo was?

Kinderen zijn zich nog niet altijd bewust van de emotionele reactie die ze bij iemand anders kunnen oproepen dus daar kun je ze als ouder bij helpen.

En natuurlijk geef je als ouder het goede voorbeeld: jij vergelijkt je kinderen niet nadrukkelijk met elkaar, anders werk je dit soort competitie in de hand.’

 


Tenslotte, wat is het allerbelangrijkste dat je als ouder voor je kinderen (0-12 jaar) kunt doen om de relatie onderling goed te houden?

‘Er zijn een aantal dingen, die bij me op komen:

gezin_blij_duimen_omhoog(1) Elk kind op waarde schatten en zo min mogelijk vergelijken.
(2) Bepraat gevoelens en gedachten.
(3) Laat je kinderen hun onderlinge ruzies waar mogelijk zelf oplossen.
(4) Probeer uit te zoeken welke dingen je kinderen leuk vinden om samen te doen en stimuleer dat (ook al vind je ’t zelf niks; indoor-speelparadijzen bijvoorbeeld…). Zo rem je niet alleen ruzie af, maar stimuleer je ook positieve gevoelens en spel.’

 

Wil je graag reageren op dit artikel? Dat mag!
Zet jouw reactie dan onder dit bericht of op m’n Facebook-pagina. Houd het wel constructief, liefst in de vorm van ‘Tips & Tops’. Dankjewel voor je medewerking!

 


tip_gezinWil jij als eerste Joyce’ waardevolle OpvoedTips ontvangen?
Helemaal GRATIS en vrijblijvend. Klik dan hier.

Cadeau: Kort na je aanmelding van het e-zine ontvang je Joyce’ E-book ‘Nóg meer genieten van je kind – 5 x 5 OpvoedTips’ als cadeau. Dat is dus ook helemaal gratis en vrijblijvend. Je leest er hier meer over.


 

Heb je vragen over dit thema, wil je meer weten over het onderwerp of heb je een andere opvoedvraag?
joyce_rosegrijs_staand_c
Neem dan contact met me op.

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

 

Opvoedcoach & Psycholoog | http://www.aksecoaching.nl | info@aksecoaching.nl

 

© 2019. Joyce Akse / Akse Coaching, alle rechten voorbehouden.
Geschreven door Joyce Akse van ‘Akse Coaching – Opvoedcoaching & Opvoedadvies’.

 

Klik hier voor jouw dagelijkse portie OpvoedInspiratie op Facebook.

Lees ook andere artikelen van Joyce met waardevolle opvoedtips:
– ‘Samen spelen, samen delen? – 5 tips om je kind te leren om met andere kinderen te spelen’. Klik hier.
– ‘Positief opvoeden: Start je opvoeding goed met deze 5 stappen.’ Klik hier.
– ‘Laat dat nou!’ (over: 5 opvoedvalkuilen waar we allemaal intrappen én waardoor opvoeden onbedoeld lastiger wordt). Klik hier.
Klik hier voor meer waardevolle opvoedtips van Joyce, bijv. over (niet) willen luisteren, slapen of eten ed.

logo_akse_coaching_klein_nieuw

 

Ga (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s