‘Nee, niet doen, dat mag niet!’ (Over: Grenzen stellen zonder ‘nee’ en ‘niet’)

vader_zoon_bank_zittend_leuningHoe vaak zeg jij per dag ‘nee’ of ‘niet’ tegen je zoon/dochter?
Wat denk je: 5x, 10x, 20x, 30x, 40x…?
Verderop in dit artikel lees je hoe vaak per dag ouders gemiddeld ‘nee zeggen’ tegen hun kind. Schrik niet…

Sommige ouders vinden ‘nee’ of ‘niet’ zeggen tegen hun kind heel lastig; andere ouders hebben er totaal geen moeite mee en gebruiken het regelmatig. Als je deze woorden gebruikt, dan wil je je kind natuurlijk iets duidelijk maken: er mag of kan iets niet (bijv.: je mag niet op de bank springen; je kunt nu niet buiten spelen) of je kind moet ergens op letten omdat het anders gevaarlijk wordt (bijv. je mag niet op straat lopen). Allemaal hele gewone zinnen, die jij als ouder vast wel eens gebruikt. Alleen heb je als ouder – als je vaak ‘nee’ en ‘niet’ zegt – soms het gevoel dat je politieagent aan het spelen bent in je eigen huis. En dat moet toch anders kunnen…

meisje_jongen_schreeuwendWist je al dat het woordje ‘niet’ lastig is om te verwerken, helemaal voor kinderen? (maar vaak ook voor volwassenen) Dat merk je eigenlijk meteen als je het woord gebruikt, bijv. ‘niet rennen in de woonkamer’, ‘niet aan die vaas komen’, ‘je mag je broertje niet slaan’ etc. Want wat doet je kind dan? Het gaat vlak daarna toch weer rennen, het komt toch nog even aan die vaas of het slaat z’n broertje toch. En dat terwijl je net gezegd hebt dat hij het niet zou doen!

Je denkt op zo’n moment misschien wel: m’n kind luistert gewoon niet naar me, hij doet het expres, hij daagt me uit. Niets is echter minder waar! Hij probeert op dat moment juist goed naar je te luisteren. Juist omdat het woordje ‘niet’ moeilijk te verwerken is, duurt het langer om er iets mee te kunnen doen. De andere woorden in die zinnen – ‘rennen’, ‘aankomen’, ‘slaan’ – begrijpt je kind wel snel en kan hij goed uitvoeren. Vandaar z’n reactie. Hij heeft dus wel degelijk gehoord wat je zei…

En daarbij komt nog eens dat we zeggen ‘niet rennen’, terwijl we eigenlijk bedoelen ‘rustig lopen’. We gebruiken dus in zo’n geval een negatieve uitdrukking om iets anders voor elkaar te krijgen. En we gaan er van uit dat ons kind onze bedoeling wel begrijpt, aanvoelt, ruikt…? 😉
Wil je hier meer over lezen? Zoek dan eens op ‘negation bias’, want zo wordt dit fenomeen genoemd.

vader_zoon_vinger_boosIk zie je al denken: dat is vreemd, dat heb ik nog nooit gehoord, dat kan toch niet…? En natuurlijk ook: wat moet ik dan? Hoe maak ik m’n kind dan duidelijk dat iets niet mag? Mag ik nooit meer ‘nee’ of ‘niet’ zeggen?

We hebben als ouders vaak het gevoel dat als we maar duidelijk ‘nee’ of ‘dat mag niet’ zeggen we dan blijk geven van goed ouderschap. Goede ouders kunnen namelijk heel goed grenzen stellen, laten niet over zich heen lopen, hebben hun kinderen goed onder controle en geven straf als hun kind niet heeft geluisterd etc. En als we niet vaak genoeg (of soms hard genoeg) ‘nee’ tegen ons kind zeggen, dan zijn we geen goede ouders, zijn we te soft, te aardig, laten we over ons heen lopen, krijgen onze kinderen altijd maar hun zin, worden ze verwend en ga zo maar door. Beide gedachtes kloppen wat mij betreft niet.

Hieronder  leg ik je 5 manieren uit waarmee je te vaak ‘nee’ en ‘niet’ zeggen kunt voorkómen.

meisje_knuffelt_vrouwOm je kind op een goede manier op te voeden, is het niet alleen belangrijk om grenzen te stellen en consequent te zijn. Er is nl. nóg een aspect noodzakelijk in de opvoeding.
Aan de ene kant is het nodig dat je grenzen stelt, afspraken maakt, duidelijkheid geeft, controle houdt, regelmaat biedt en structuur hanteert; aan de andere kant zijn warmte en betrokkenheid ontzettend belangrijk. Deze 2 ‘dimensies’ van grenzen & duidelijkheid aan de ene kant en warmte & betrokkenheid aan de andere kant moeten met elkaar in balans zijn. Als je deze 2 aspecten in een goede balans in je opvoeding weet te verweven, dan voed je je kind ‘autoritatief’ op. ‘Autoritatief opvoeden’ is één van vier verschillende opvoedstijlen. Kenmerkend voor deze opvoedstijl is o.a. een hoge mate van betrokkenheid, gevoeligheid, ouderlijke verzorging, overleg op basis van redeneren, controle uitoefenen en de stimulering van de autonomie van het kind.

Happy friendsOnderzoek wijst uit dat kinderen, die autoritatief opgevoed worden, later in hun leven de beste ‘uitkomsten’ hebben. Deze opvoedstijl leidt over het algemeen namelijk tot (o.a.) competente, onafhankelijke kinderen met een hoog gevoel van eigenwaarde en een hoog ontwikkeld gevoel voor sociale verantwoordelijkheid.
Lees ook eens over andere opvoedstijlen als autoritair, verwaarlozend en permissief. Op termijn kunnen deze opvoedstijlen bijzonder negatieve gevolgen hebben voor kinderen.

Goed opvoeden van je kind gaat dus niet alleen maar over grenzen stellen, ‘nee’ zeggen of je kind iets verbieden (d.m.v. ‘niet’); ook warmte en betrokkenheid zijn ontzettend belangrijk. En juist dat laatste aspect kan ondergesneeuwd raken als je voor je gevoel veel ‘nee’ en ‘niet’ zegt; denk ook maar weer terug aan je ‘politieagent-gevoel’. Gelukkig zijn er alternatieven om ‘nee’ en ‘niet’ (nagenoeg) uit je vocabulaire te halen. Die lees je hieronder.

 

Hieronder volgen 5 manieren waarmee je voorkomt om onnodig vaak ‘nee’ en ‘niet’ te zeggen:

(1) Zeg wat je bedoelt.
moeder_praat_met_zoonAls je gewend bent om te zeggen ‘niet rennen’ probeer dat dan te vervangen door ‘rustig lopen’ of ‘langzaam lopen’. Laat het woordje ‘niet’ zo veel mogelijk weg en zeg wat je eigenlijk bedoelt. Zeg dus wat je wilt dat je kind doet in plaats van wat hij niet zou moeten doen.

Hieronder volgen een aantal voorbeelden:

Uitspraken met ‘niet’: Uitspraken zonder ‘niet’:
* Niet aankomen Afblijven
* Niet schreeuwen Zachtjes praten / Rustig praten / Met je normale stem praten.
* Niet met je vingers eten Eet met je mes & vork / lepel / bestek.
* Niet op straat lopen / fietsen. Op de stoep lopen / fietsen.
* Niet met de bal gooien. (in huis) Je mag met de bal over de grond rollen.

 

(2) Probeer ‘nee’ zo veel mogelijk te voorkómen.
Laat je kind op veilige plekken spelen. Pas je huis zo aan aan je kind dat je niet 100% van de tijd op je kind hoeft te letten én niet steeds hoeft te zeggen dat hij ergens van af moet blijven omdat het kapot kan gaan of omdat hij zich er pijn aan kan doen. Dat geeft jou een rustiger gevoel en op die manier kan je kind zelf ook fijner spelen.

Houd in de gaten wat je kind spannend vindt of wat z’n aandacht trekt. Als het iets is waar hij zich pijn aan kan doen of wat hij kapot kan maken, leid ‘m dan af door iets anders te gaan doen.
Uiteraard is het altijd belangrijk om te weten wat je kind precies doet en om regelmatig een oogje in het zeil te houden.
jongen_snoep
Als je kind je vraagt om een snoepje (terwijl je weet dat hij al genoeg gesnoept heeft) dan hoef je dat uiteraard niet te geven. Geef je kind dan evt. wel een alternatief of een andere keuze. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Je hebt net al een snoepje gehad. Als je echt nog iets wilt eten, dan mag je nu druiven of een banaan. Wat kies je?’ Je houdt je natuurlijk aan je eigen voorstel, ook als je kind gaat protesteren.

 

(3) Maak niet overal een punt van.
Zorg dat je een aantal duidelijke regels en afspraken hebt (die ook duidelijk zijn voor je kind) waar je kind zich aan moet houden en probeer de rest – waar mogelijk – wat losser te laten. Als je kind een keer een (voor jou) vreemde combinatie kleren of 2 verschillende sokken aan wil naar school, laat dat dan gewoon eens gebeuren. Of laat je kind zich eens lekker vies maken door in de modder of op een grasveld te spelen; de wasmachine haalt de meeste vlekken wel weer uit de kleren… 😉

 

(4) Geef aan wanneer wél kan wat je kind wil.
meisje_paraplu_in_plassen_stampenUiteraard is het niet handig als je kind op weg naar school uitgebreid in plassen gaat stampen, zo z’n kleren nat maakt en de hele dag met natte kleren op school zit. Soms kan het dus gewoon niet wat je kind wil.
Leg in zo’n geval rustig en duidelijk aan je kind uit waarom het op dat moment niet kan. Geef je kind een andere optie of geef aan wanneer het wél kan (en houd je aan die afspraak). Bijv.: je kunt nu niet in de plassen stampen, want dan worden je kleren nat en zit je de hele dag met natte kleren op school. Dat is niet prettig. Als ik je straks weer kom halen, dan neem ik laarzen voor je mee en dan mag je op de terugweg in de plassen stampen.’

 

(5) Toch nog wel eens ‘nee’ zeggen.
Uiteraard zul je toch nog wel eens ‘nee’ moeten zeggen. Beperk ‘nee zeggen’ dan wel tot situaties waarin het echt niet anders kan en je kind naar je moet luisteren omdat het anders te gevaarlijk is of waarin je snel én duidelijk moet handelen. Bijv. als je kind de straat op dreigt te rennen, als je kind z’n vingers in het stopcontact steekt etc.

Als je het aantal keren dat je ‘nee’ en ‘niet’ zegt drastisch vermindert, dan blijft het z’n effect behouden en is de kans veel groter dat je kind er op dat moment meteen naar luistert. Je zult merken dat je ‘politieagent- gevoel’ sterk afneemt en dat je manier van opvoeden een stuk positiever wordt.

 

vrouw_donker_kijkendVind je het lastig om ‘nee’ te zeggen tegen je kind? Heb je het gevoel dat je het te weinig tegen je kind zegt en dat je kind het eigenlijk vaker van je zou moeten horen? Heb je het gevoel dat je kind gewoon niet naar je luistert en dat hij haast over je heen loopt? Wil je leren hoe je op een positieve manier grenzen kunt stellen aan het gedrag van je kind zonder tekort te doen aan de warmte en betrokkenheid, die je je kind wilt bieden?

Of vind je het juist helemaal niet lastig om ‘nee’ tegen je kind te zeggen, maar heb je het vermoeden dat het eigenlijk wel wat minder kan? Wil je je kind vaker een alternatief kunnen bieden, zonder dat je je eigen ideeën en opvattingen aan de kant zet? Wil je leren hoe je op een positieve manier grenzen kunt stellen aan het gedrag van je kind zonder tekort te doen aan de duidelijkheid, controle en structuur, die je je kind wilt bieden?

Denk vooral niet dat je niet op een andere manier kunt opvoeden dan dat je nu doet. Er zijn meerdere manieren om kinderen op te voeden, ook binnen de autoritatieve opvoedstijl. Het is belangrijk voor de ontwikkeling en ontplooiing van je kind dat het die opvoeding krijgt waarbij de dimensies ‘warmte & betrokkenheid’ en ‘grenzen stellen & duidelijkheid’ met elkaar in balans zijn. Neem de opvoeding van je kind dan ook serieus, want het is ontzettend belangrijk voor zijn/haar ontwikkeling om het op een positieve manier aan te pakken!

contactOm op een positieve manier op te voeden, heb je hierboven een aantal basale tips gelezen. Hiermee kun je alvast aan de slag om de opvoeding van je kind aan te pakken. Daarnaast zijn er natuurlijk nog andere manieren om de opvoeding van je kind aan te pakken. Wil je graag weten welke manieren er nog meer zijn of wil je weten welke manier het best past jou en je kind past?
Neem dan contact met me op (via joyce@aksecoaching.nl of +31-6-11107102), zodat ik er – samen met jou – voor kan zorgen dat jouw kind de opvoeding krijgt die het verdient en die bij jou, je kind en je gezin past.

Wil je reageren op dit artikel of dit thema?

Wil je graag meer tips over leren luisteren en positief opvoeden?
moeder_praat_dochterKom dan eens naar een lezing of workshop, die ik over dit thema houd. Klik hier om te zien wanneer de volgende thema-avond gepland staat en/of stuur een e-mail naar info@aksecoaching.nl om er een samen met mij te organiseren.
Het is natuurlijk ook mogelijk om ‘op maat’ adviezen te krijgen in een gesprek één-op-één; we plannen dan samen een kennismakingsgesprek (dat kan o.a. bij mij op kantoor of via Skype).

Ik hoop van harte dat je op basis van deze tips op een leuke manier aan de slag kunt met jouw manier van opvoeden én dat je minder ‘nee’ en ‘niet’ tegen je kind zult zeggen. Ik wens jullie veel mooie momenten samen!

Met vriendelijke groet,
Joyce Akse

Naast deze tips stuurt Joyce maandelijks praktische opvoedtips rond naar al haar abonnees. Haar abonnees ontvangen haar opvoedtips helemaal GRATIS én vrijblijvend. Als je je er nu via haar website voor aanmeldt, ontvang je ook Joyce’ GRATIS Mini E-boek ‘5×5 OpvoedTips – Nóg meer genieten van opvoeden’ bij; eveneens helemaal GRATIS én vrijblijvend.

logo_akse_coaching_klein_nieuwGa (terug) naar de website van Akse Coaching.

Joyce heeft voor dit artikel de volgende referenties en/of websites gebruikt:

– Groot de, I., (2014). Ouders zeggen 27 keer ‘nee’ per dag. Lees hier het artikel.
– Mama en Zo. 6 alternatieven voor nee zeggen. Lees hier het artikel.
– Marx, H., Westpalm van Hoorn, M., & Molenaar, H. (2007). Je peuter. Het Spectrum BV: Houten.
– Mies, J. (2013). Zeg niet wat je niet wilt – Over de onbedoelde kracht van de ontkenning. Lees hier het artikel.
– Nederlands Jeugdinstituut (NJi). Opvoedstijlen. Lees hier het artikel.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s