Straf geven: 2 valkuilen en 5 tips

vrouw_donker_kijkendAlle ouders weten dat het in de opvoeding belangrijk is om duidelijke afspraken te maken met je kind, om consequent te zijn, om grenzen te stellen aan vervelend gedrag etc. etc. etc. Alleen zijn dat nou net hele lastige aspecten van opvoeden…

Hoe consequent je bent, kan bijvoorbeeld afhangen van allerlei factoren, zoals je eigen humeur. Als je je goed voelt en lekker uitgerust bent, kun je meer hebben van je kind en laat je hem misschien net wat langer doorgaan; terwijl als je een slecht humeur hebt, kan je kind haast niks goed doen en zit je er bovenop. Dat zorgt bij je kind voor grote onduidelijkheid. De ene keer mag hij een hele tijd op de bank springen, de andere keer niet. De ene keer mag hij wel over dat muurtje lopen, de andere keer niet. Je kind weet dan niet goed wat er van hem verwacht wordt of waar hij aan toe is en dat is erg vervelend.

Vergelijk deze situatie maar eens met je eigen werksituatie: als je baas het de ene keer geen probleem vindt dat je bepaalde stukken 2 dagen na de deadline inlevert en de andere keer furieus wordt, dan zorgt dat bij jou ook voor onzekerheid en stress. Als volwassene kun je dit met je baas bespreken en kun je vragen om afspraken en om verwachtingen naar elkaar uit te spreken. Bij kinderen werkt dat in principe hetzelfde, alleen kunnen ze het nog niet op die manier uiten. Wij zullen er daarom als ouders voor moeten zorgen dat onze kinderen die duidelijkheid krijgen, zonder dat zij er om hoeven te vragen.

In m’n vorige nummer las je dat straf geven als ‘laatste redmiddel’ en ‘als je witheet van woede bent’ 2 veelvoorkomende valkuilen zijn waar ouders onbedoeld in kunnen trappen. Er zijn nog 2 andere valkuilen, die er ook aan kunnen bijdragen dat er bij je zoon/dochter gedragsproblemen ontstaan.

Twee valkuilen, waardoor je, door straf te geven, het vervelende gedrag van je kind kunt verergeren. 

jongen_springt_op_bank1. Dreigen met een straf, maar niet uitvoeren.
Ouders vinden het vaak ontzettend lastig om straf te geven. Ondanks dat ze het gedrag van hun kind lastig, storend of vervelend vinden, vinden ze het toch ook wel een beetje zielig als hun kind straf krijgt. Daarnaast gaat een kind dat straf krijgt meestal huilen, schreeuwen of op een andere manier protesteren, waardoor je je opgelaten kunt voelen (mn. als er andere mensen bij zijn). En hoe zeer je ook vindt dat jij gelijk hebt, dat zijn nooit prettige situaties!

Daarnaast vinden ouders het vaak moeilijk om een passende straf te bedenken. Ze zeggen wel tegen hun kind dat ze een straf gaan geven en noemen ook een straf, maar omdat ze zich er niet echt prettig bij voelen, laten ze de uitvoer ervan toch maar achterwege.
Bijvoorbeeld: ‘Als je nu niet de computer uitzet, ga je zonder eten naar bed.’ of ‘Als je nu niet je speelgoed opruimt, mag je morgen niet bij je vriendje gaan spelen.’

In het begin werkt zo’n dreigement wel, want je kind wil echt nog wel iets eten voordat het gaat slapen en je kind wil echt bij dat ene vriendje gaan spelen. Maar als je kind merkt dat de consequentie toch niet volgt, dan merkt hij ook dat hij niet persé hoeft te luisteren (er gebeurt toch niks) en kan hij rustig doorgaan met dat vervelende gedrag. Ook als je je dreigement nog eens herhaalt of kracht bijzet door te schreeuwen, zal dat na verloop weinig indruk maken. Je kind ervaart toch geen consequentie van zijn vervelende gedrag…

Kortom, het dreigen maar niet uitvoeren van straf zorgt er op de wat langere termijn voor dat je zoon/dochter gewoon doorgaat met het vervelende gedrag.

2. Inconsequent straf geven: soms wel, soms niet.
moeder_boos_vinger_kindOuders vinden straf geven helemaal niet leuk en geven het daarom ook liever niet. Zoals hierboven al beschreven, is straf geven afhankelijk van diverse factoren, zoals je humeur. Ook verschillen in inzicht tussen ouders kan ervoor zorgen dat je de ene keer wel straf geeft en de andere keer niet, of als er bezoek is, of als opa & oma er zijn, of als je in de winkel bent, noem maar op. Dat zorgt natuurlijk voor onduidelijkheid bij je kind: wat mag nou wel en wat mag nou niet? De ene keer mag hij wel met de schoenen aan de trap op, de andere keer niet. De ene keer moet ze wel haar jas ophangen voordat ze naar binnen gaat, de andere keer niet.

Het gevolg hiervan is, is dat je kind het toch gewoon blijft uitproberen. De vorige keer mocht het toch ook…

Wat je wél kunt doen als je kind vervelend gedrag vertoont (5 tips):

1. Bedenk redelijke en uitvoerbare straffen.
jongen_zit_op_stoelBedenk een straf, die te maken heeft met het vervelende gedrag en die je à la minute kunt uitvoeren. Straffen die pas over een uur of een halve dag ingaan, zijn voor je kind niet logisch.
‘Zonder eten naar bed’ is eigenlijk nooit een redelijke straf. Enerzijds is dit vaak een straf die je niet meteen kunt uitvoeren, anderzijds is deze straf niet alleen voor je kind maar ook voor jou zelf vervelend, want je wilt liever dat hij wel gewoon eet. Gebruik deze straf daarom gewoon niet.

2. Geef een relevante maar korte straf.
De duur van de straf kun je beperken tot enkele minuten. Het hoeven dus echt geen zware of langdurige straffen te zijn. Soms is het al genoeg om je kind enkele minuten stil op een stoel te laten zitten of om een korte tijd niet met bepaald speelgoed (bijv. waar hij/zij net mee gooide) te laten spelen.

3. Begin met één duidelijke regel en een duidelijke consequentie.
Later kun je die uitbouwen naar meer regels en andere consequenties.  Zorg natuurlijk wel voor een klein aantal duidelijke straffen, geen waslijst…

4. Zorg ervoor dat je kind de regel en de consequentie kent en begrijpt.
Bespreek je (nieuwe) regel kort samen met je kind op een moment dat er niks aan de hand is. Het is belangrijk dat je kind leert wat er van hem/haar verwacht wordt, zodat hij de kans krijgt om de regel te leren. In het begin betekent dat misschien wel dat je de straf wat vaker moet geven omdat je kind de regels nog niet goed kent of er nog niet altijd aan denkt. Na een tijdje zal je kind juist wel goed weten wat jij van hem verwacht en zal hij die regel ook steeds beter naleven.

5. Zeg wat je doet, doe wat je zegt.
moeder_praat_dochterJe kind weet nu wat de regel is en begrijpt wat de consequentie is als hij zich er niet aan houdt. Het enige dat jij nu nog maar hoeft te doen is de consequentie uit te voeren. Sterker nog: omdat je kind nu weet wat jij van hem verwacht, verwacht hij dus ook van jou dat jij hem eraan houdt. En dat wil (helaas) niet zeggen dat je kind ineens heel bereidwillig en zonder protest de straf ondergaat, maar hij leert er wel van dat er consequenties volgen als hij zich niet aan de regels houdt. Als je daar de bovenstaande punten in meeneemt, kun je op een positieve manier en met vertrouwen je kind aan de regels houden. Op deze manier is het dus ook niet meer nodig om te schreeuwen of te dreigen, want je kunt op een rustige manier uitvoeren wat je afgesproken hebt.

En toch:
Straf geven is nooit leuk, hoe overtuigd je er ook van bent dat je kind de straf verdiend heeft. Ondanks dat is het voor je kind wel heel leerzaam. Houd dat in je achterhoofd, dan merk je dat je kind het vervelende gedrag steeds minder laat zien (en jij dus ook steeds minder straf hoeft te geven).

Heb je het gevoel dat je zoon/dochter ondanks deze tips nog steeds niet goed genoeg naar je luistert? Of denk je dat je de stappen om een bepaalde reden niet helemaal kunt uitvoeren? Dan zijn er misschien nog andere factoren die een rol spelen. Neem in dat geval contact met me op, zodat we er samen voor gaan zorgen dat ook jouw zoon/dochter beter naar je luistert.

En dan nu jouw reactie en ideeën: Geef jij je kind ook wel eens straf? Zo ja, welke straf geef jij dan? Zo nee, hoe zorg jij er voor dat je kind naar je luistert? En wat heeft dat voor een effect? Zie je jezelf eigenlijk als een consequente ouder of wil je ook nog wel eens – misschien wel net iets te vaak – vervelend gedrag door de vingers zien?

Mvg, Joyce Akse

© 2013-2016. Joyce Akse / Akse Coaching. Alle rechten voorbehouden.

logo_akse_coaching_groot_nieuwGa (terug) naar de website van Akse Coaching: http://www.aksecoaching.nl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s